Examentraining economie
Domein H Welvaart en Groei
Examentraining economie
Domein H Welvaart en Groei
BBP uitrekenen: bestedingen
Consumptie +
Investeringen +
Overheidsbestedingen +
Export +
Import -
Oftewel: C + I + O + E - M
Noem drie voorbeelden waarom het BBP/hfd niet ideaal is om welvaart te meten.
Formele en informele sector
Formele sector = geregistreerde sector
Informele sector = niet geregistreerde sector
Grijs gebied en legaal: vrijwilligerswerk, thuis klussen
Zwart gebied en illegaal: handel in drugs, zwartwerken
Anticyclisch beleid
Economische kringloop
Particulier spaarsaldo = S - I
Saldo overheid = B - O
Saldo Lopende rekening = E - M
Nationaal spaarsaldo = (S - I) + (B - O)
Nominaal en Reëel BBP
Het nominaal inkomen is het inkomen dat je verdient in euro's. Wanneer er ook rekening wordt gehouden met inflatie spreken we van het reëel inkomen. Het reëel inkomen geeft dus eigenlijk ook je koopkracht aan.
indexcijfer economische groei
Economische groei betreft een reële waarde: is gecorrigeerd voor inflatie. (wordt dus niet beïnvloed door prijsveranderingen)
indexcijfer groei nominaal bbp * 100%
indexcijfer groei reëel bbp = CPI vergelijkingsjaar
indexcijfer economische groei
Nominaal BBP stijgt met 3 %
Inflatie is 2 %
indexcijfer groei nominaal bbp * 100%
indexcijfer groei reëel bbp = CPI vergelijkingsjaar
103
102 X 100 = 101 --> 1 % reële groei
Economische groei
Als BBP toeneemt spreken we van economische groei
(simpel: als productie stijgt --> economische groei)
Is afhankelijk van de vraag naar goederen
Als bestedingen stijgen, stijgt de productie
Maar er moet ook genoeg aanbod zijn.......
De structuur van de economie
= aanbodzijde van de economie
Hoeveelheid en kwaliteit van de productiefactoren:
Kapitaal
Arbeid
Natuur
Ondernemerschap
Structurele groei door:
Toename van productiefactoren
Toename van de arbeidsproductiviteit (productie per persoon per tijdseenheid)
Innovatie --> product en procesinnovatie
Internationale concurrentiepositie
Hoe aantrekkelijk is een land om spullen van te kopen
prijspeil van het land
Arbeidsproductiviteit stijgt, loonkosten per product dalen,
prijzen dalen, internationale concurrentiepositie verbetert
export stijgt, productie stijgt economische groei
De betalingsbalans
Overzicht van ontvangsten uit het buitenland en uitgaven aan het buitenland
Lopende rekening
Export en Import
Primaire inkomens over grens: winst, rente
Kapitaalrekening
Investeringen, leningen en beleggingen
Rol van de overheid
Overheid kan structuur verbeteren door:
investering in wegen --> productiefactor kapitaal groter
onderwijs verbeteren --> arbeidsproductiviteit stijgt
Subsidie geven op innovatie--> innoveren wordt rendabel voor bedrijven, productie stijgt
Vrijhandel
Handel tussen landen zonder beperkingen
Voordeel: product wordt daar geproduceerd waar het goedkoopst kan
Dus lage prijzen
Protectie
Overheid beschermt eigen productie en werkgelegenheid
Voordeel: meer productie in eigen land (welvaart) en meer werkgelegenheid
Nadeel: hogere prijzen
Protectie door:
Invoerbelasting: producten van buitenland duurder maken
Uitvoersubsidie: producten voor de export goedkoper maken
Invoerquota: maximum aantal te importeren producten
Hoge eisen stellen aan import
Motieven voor protectie
Behoud van werkgelegenheid: Amerika voorkomt sluiting van staalfabrieken in VS door goedkoop Chinees staal duurder te maken
Infant Industry: een jong bedrijf kan vaak nog niet concurreren met grote bestaande bedrijven. Om deze bedrijven kans te geven te groeien wordt tijdelijk protectie toegepast
Tegengaan dumping: China exporteert zonnepanelen onder kostprijs in VS. Daar valt niet tegen te concurreren. Dus invoerrechten invoeren als reactie
Belastingstelsels
3 soorten belastingstelsels:
progressief --> hoe hoger inkomen hoe meer procentueel belasting betalen
proportioneel--> alle inkomens betalen procentueel evenveel
degressief --> hoe hoger inkomen hoe minder procentueel belasting betalen
Nivellering en denivellering
Nivellering = verkleinen van de relatieve inkomensverschillen
Progressieve belasting zorgt hiervoor
Denivellering = vergroten van de relatieve inkomensverschillen
Degressieve belasting zorgt hiervoor
Hoog/ laag
Bereken de verhouding tussen hoogste inkomen en laagste inkomen
Eerste tabel: 53/5 = 10,6
Rijkste groep verdient 10,6 x zoveel
Tweede tabel: 41/8 = 5,1
Rijkste groep verdient 5,1 x zoveel
Nivellering dus
Uitrekenen inkomensheffing
Froukje heeft € 80.000 inkomen. Ze heeft € 3.000 aan aftrekposten. Heffingskorting is € 1.000. Bereken inkomensheffing m.b.v. volgende schijven:
Stap 1: € 80.000 - € 3.000 = € 77.000
Stap 2: schijven:
S1: € 75.518 X 0,3697 = € 27.919
S2: € 77.000 - € 75.518 = € 1.482
€ 1.482 X 0,4950 = € 733 +
Totaal schijven € 28.652
Stap 3: korting eraf
€ 28.652 - € 1.000 = € 27.652
Gemiddeld belastingtarief en marginaal belastingtarief
Gemiddeld belastingtarief
Inkomensheffing/ bruto inkomen X 100 %
€ 27.652/ € 80.000 X 100 % = 34,6 %
Marginaal belastingtarief
Het hoogste percentage dat iemand betaalt
49,5 %
Wat kan de overheid doen?
Heffingskorting verhogen --> nivellering. Voor een laag inkomen is een bedrag aan korting relatief meer dan voor een hoog inkomen
Aftrekpost--> denivellering. Hoge inkomens hebben relatief groter deel van het inkomen in schijf met hoge tarief (49,5 %)
Aftrekposten scheelt hoge inkomens dus meer belasting dan lage inkomens
"gelijkheidslijn"
inkomensverdeling "Land A"
Lorenz curve
Geeft aan in welke mate de inkomensverdeling afwijkt van een geheel gelijke inkomensverdeling
LET OP:
Cumulatieve percentages!
DE LORENZ CURVE
Conclusies
De armste 40% verdient 10% van het inkomen
De rijkste 60% verdient 90% van het inkomen
De armste 80% verdient 50% van het inkomen
De rijkste 20% verdient 50% van het inkomen
Primair en secundair
Primaire inkomens
+ toeslagen en uitkeringen
- belastingen en sociale premies =
Secundaire inkomens
belastingen als herverdeling
Inkomensherverdeling in de Lorenz curve:
- Rode lijn: primaire inkomens
- Blauwe lijn: secundaire inkomens
Bij een progressief stelsel komt lorenz
curve van secundaire inkomens dichterbij
diagonaal te liggen (kleinere verschillen)
Herverdelen door:
Progressieve belasting --> hoge inkomens relatief meer laten betalen dan lage inkomens
Verhogen toeslagen en uitkeringen --> de lage inkomens gaan er op vooruit. Hoge inkomens hebben er niks aan.
Gevolg: nivellering
Inkomensverschillen en economische groei
Inkomensverschillen zijn goed:
lage inkomens hebben prikkel om harder te werken om hoog inkomen te krijgen --> productie stijgt
Te grote inkomensverschillen zijn slecht:
Lage inkomens voelen zich achtergesteld, stijging criminaliteit en werk in zwarte circuit, stijging alcohol en drugsmisbruik
--> stijging maatschappelijke kosten en afnemende groei
Arbeidsmarkt
Lonen op arbeidsmarkt is star (beweegt niet)
Verandering surplus door minimumloon
Werkgeverssurplus gaat van KLO naar K
Werknemerssurplus gaat van MNP naar LMN
Verlies van surplus:
OP
Flexibilisering
Vaste banen vervangen door:
zzp'ers (zelfstandigen zonder personeel)
Oproepkrachten/ 0-uren contracten
Min-max contracten
Voordelen
Voor werkgever: je schakelt personeel alleen in wanneer je ze nodig hebt
Je kunt makkelijk personeel ontslaan als er geen werk is
Voor werknemer: je kunt soms zelfs in overleg je werktijden bepalen
Als het heel druk is word je extra veel ingezet
Nadelen
Voor werkgever: flexibele krachten hebben minder binding met bedrijf. Doen minder hun best.
Voor werknemer: geen vaste inkomsten. Moeilijk hypotheek kunnen krijgen voor huis