13.4 Kou & hitte
Welkom!
13.4 Kou & hitte
Welkom!
Leerdoelen
Je kunt beschrijven hoe dieren zijn aangepast aan de kou.
Je kunt beschrijven hoe dieren zijn aangepast aan de hitte.
Je kunt beschrijven waardoor een klein dier sneller afkoelt dan een groter dier.
Je kunt uitleggen hoe planten droogte overleven.
Hoe blijft een dier koel?
Warmbloedige dieren hebben aanpassingen voor de warmte
Warmte kwijtraken via:
Zomervacht
Warmte afgeven via het bloed
Luchtstroom
Zweten en hijgen
Waardoor kunnen dieren tegen de kou?
Warm bloedige dieren (vogels en zoogdieren) hebben een constante lichaamstemperatuur.
Aanpassingen aan de kou: Isolatie, winterslaap/-rust
Aanpassingen aan de hitte: dunne vacht/veren, hijgen, minder actief
Aanpassingen om warm te blijven
Warm blijven kost heel veel energie, dus dieren passen zich in de winter aan waardoor dit energieverbruik omlaag gaat.
Hoe blijft een dier koel?
Warmbloedige dieren hebben aanpassingen voor de warmte
Warmte kwijtraken via:
Zomervacht
Warmte afgeven via het bloed
Luchtstroom
Zweten en hijgen
Vorm - functie denken
- Hoe groter een dier, hoe groter zijn inhoud is ten opzichte van zijn oppervlak
- Olifanten verliezen relatief gezien dus veel minder warmte dan een muis
Vorm - functie denken
- Om warmte vast te houden is het handig om je extremiteiten (oren, neus) klein te hebben
- Om warmte te verliezen is het handig om je extremiteiten (ledematen)groot te hebben
Koudbloedige dieren
Lichaamstemperatuur verandert mee met de omgeving
Niet actief bij lage omgevingstemperatuur
Koudbloedige dieren en kou
- Koudbloedige dieren zijn in de winter niet actief.
- Ze houden allemaal een winterslaap.
- In de zomer zie je reptielen vaak
's ochtends opwarmen in de zon.
Hoe warmer het wordt, hoe actiever ze worden.
Bekijk de video in deze slide.
13.4 Kou & hitte
Welkom!
Bescherming tegen droogte (planten)
Wortels kunnen in korte tijd veel water opnemen of zijn heel lang.
Opslag water in dikke bladeren of stengels
Waterverlies beperken: vetlaagje, klein oppervlak, weinig huidmondjes, haren/stekels, kleine/geen blaadjes
13.4 Zelf doen/oefenen
Basis: 1 t/m 9, 11 t /m 13
Uitdagend: 3, 6, 7, 8, 10, 11 en 13
Samenvattend/herhalen: blz 155/156 opdr. 10 t/m 15
Oefenen!
Heeft een insect zuurstof (O2) of koolstofdioxide (CO2) nodig?
zuurstof
koolstofdioxide
allebei
Heeft een plant zuurstof (O2) of koolstofdioxide (CO2) nodig?
zuurstof
koolstofdioxide
allebei
Hoe werd de zuurstof voor een insect ook alweer door het lichaam getransporteerd?
Via bloed
Via stigmata
Via tracheeën
Via water
wat hoort waar?
Trachee
Stigma
Huidmondje
Kieuwboog
Lamel
Tegenstroom principe
Kieuwplaatje
Door het hart van een insect stroomt ...
Bloed met afvalstoffen en voedingsstoffen.
Bloed met zuurstof en voedingsstoffen.
Bloed met zuurstof en afvalstoffen.
Bloed met alle drie de stoffen.
Het bloed is niet rood, doordat...
Het geen zuurstof bevat.
Het geen hemoglobine bevat.
Het geen CO2 bevat.
Het alleen uit vocht van ons bloed bestaat.
In een vis wordt zuurstof vervoerd door ...
tracheeën
bloedvaten
hart en tracheeën
hart en bloedvaten
In een vis worden voedingsstoffen vervoerd door ...
tracheeën
bloedvaten
hart en tracheeën
hart en bloedvaten
Planten maken (1) en hebben daarvoor (2) nodig.
1. koolstofdioxide 2. water
1. zuurstof 2. water
1. koolstofdioxide 2. zuurstof
1. zuurstof 2. koolstofdioxide
Hoe komt een plant aan CO2?
Dit haalt hij uit de grond.
Dit gaat via de huidmondjes naar binnen.
Dit gaat via de hout- en bastvaten in de plant.
Dit maakt hij door fotosynthese.
Wat vervoeren de houtvaten?
water en mineralen
water en glucose
water en zuurstof
water
Hoe heet het onderdeel dat de voedingstoffen vervoert in de plant?
vaatbuisjes
vaatbundels
haarvaten
Bij de plant zitten in de buitenring de...
Houtvaten
Bastvaten