Ongeslachtelijke en geslachtelijke voortplanting
Ongeslachtelijke en geslachtelijke voortplanting
Leerdoelen
Je kunt uitleggen dat bij ongeslachtelijke voortplanting de nakomelingen dezelfde erfelijke eigenschappen hebben als ouder.
Je kunt een voorbeeld geven van ongeslachtelijke voortplanting.
Je kunt uitleggen dat bij geslachtelijke voortplanting elk van de ouders 50% van het DNA levert.
Je kunt voorbeelden geven van geslachtelijke voortplanting.
Geslachtelijke voortplanting
Als er bevruchting plaatsvindt, spreken we van geslachtelijke voortplanting.
Ongeslachtelijke voortplanting
Als een deel van de plant uitgroeit tot een nieuwe plant spreken we van ongeslachtelijke voortplanting.
Voorbeelden:
knollen
bollen
uitlopers
wortelstokken
stekken
Broedplant
Voortplanting
Bij de groei van een klein plantje vindt celdeling plaats.
Bij celdeling worden eerst de chromosomen in de celkern gekopieerd.
Bij ongeslachtelijke voortplanting hebben de nakomelingen precies dezelfde erfelijke eigenschappen als ouder.
Ongeslachtelijke voortplanting door knollen
Knollen
Verdikte stengel met reservevoedsel en knoppen.
Bollen
Bestaat uit wortels en rokken en vormt nieuwe bollen door ongeslachtelijke voortplanting.
Onderdelen:
bolschijf= hele korte stengel
rokken= verdikte bladeren met reservevoedsel
Uitlopers
Bovengrondse stengel waaraan op bepaalde plaatsen jonge planten ontstaan.
Wortelstokken
Ondergrondse stengel waaraan op bepaalde plaatsen jonge planten ontstaan.
Weefselkweek
Groeipunten worden afgesneden en in een speciale voedingsbodem geplaatst.
Geslachtscellen
lichaamscellen
zaadcellen of eileiders
versmelting = bevruchting
geslachtscel heeft de helft van het aantal chromosomen van de ouder
na versmelting net zoveel chromosomen, maar ander setje
Ongeslachtelijke voorplanting
geen bevruchting
dochter hetzelfde als moeder: dezelfde erfelijke eigenschappen, weinig variatie
dochtercellen ontstaan door mitose
Geslachtelijke voortplanting
bevruchting = versmelting
twee ouders
dochter anders dan moeder: andere erfelijke eigenschappen, variatie
dochtercellen ontstaan door meiose
Mitose
Normale celdeling met als doel groei, vervanging en herstel van cellen.
Meiose
Reductiedeling, met als doel de vorming van geslachtscellen.
Bevruchting
Bevruchting kan zowel in-als uitwendig plaatsvinden
Geslachtscellen:
Mannelijk= zaadcel
Vrouwelijk= Eicel
Uitwendige bevruchting
Bij dieren die in het water leven.
Afzet van zaadcellen en eicellen in het water
Bevruchting in het water
Eitjes drijven en in het water of worden afgedekt of uitgebroed in buidel of bek.
Inwendige bevruchting
Bevruchting die plaatsvindt in het lichaam van het vrouwtje.
Bij insecten, vogels, zoogdieren
Bij libelle: na de bevruchting afzet van eitjes, ontwikkeling van larven.