2 Taalverzorging: spelling aan elkaar of los

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• vmbo g, t, mavo
• Leerjaar 4

GIDS NEDERLANDS

INFORMATIE VOOR LESSEN NEDERLANDS

DOEL

- je weet wanneer je twee of meer woorden los van elkaar schrijft

- je weet wanneer je twee of meer woorden aan elkaar schrijft

- je weet wat een samenstelling is

Bekijk de afbeelding. Waarin maakt de spatie verschil in betekenis?

Bekijk de afbeelding. Waarin maakt de spatie verschil in betekenis?

Elke dinsdag wordt het ___ opgehaald.

A

huis vuil

B

huisvuil

C

D

Bah, wat is dit ___!

A

huis vuil

B

huisvuil

C

D

Leon moest invallen voor zijn zieke ___.

A

team genoot

B

teamgenoot

C

D

Het hele ___ van de wedstrijd.

A

team genoot

B

teamgenoot

C

D

Wat gaat er soms fout?

Lange woorden.

Ze zien er vaak niet uit en zijn lastig te schrijven.
Daarom zijn we geneigd ze te onderbreken met een spatie. Maar dat kan weer grote gevolgen hebben voor de betekenis!

Zie jij het verschil?

lange afstandloper of langeafstandloperrode wijnsaus of rodewijnsausmageremelkpoeder of magere melkpoedergroteteennagel of grote teennagelgekkekoeienziekte of gekke koeienziekte

Wanneer schrijf je aan elkaar

en wanneer los?

Splitsbare werkwoorden

- Aan elkaar: als de delen bij elkaar staan

- Los: als er woorden tussen de delen passen

We mochten de toets overdoen.

Heb je de opdracht al afgemaakt?

De gymlessen vallen uit vandaag. - De gymlessen vallen weer uit vandaag.

Samengestelde aardrijkskundige namen

- Met een hoofdletter en een streepje ertussen

Noord- Holland

Zuid- Amerikaanse

Etten-Leur

Samengestelde zelfstandige naamwoorden

- Als twee of meer woorden samen één begrip vormen, schrijf je ze aan elkaar.

schooltas

fietsbel

projectweek

Twijfel?

Als je twijfelt, kun je soms het woord/ de woorden in het enkelvoud of in het meervoud zetten. Wat verandert er dan allemaal?
rodewijnglazen - een rodewijnglas
rode wijnglazen - een rood wijnglas (ook rood verandert, dus twee woorden: bijvoeglijk naamwoord en zelfstandig naamwoord)

koppelteken

Wanneer je bij een samenstelling verwarring in uitspraak krijgt, gebruik je een koppelteken.

jojo-effect

Woorden die bestaan uit

er, daar, hier of waar + voorzetsel

- Deze woorden schrijf je aan elkaar

Het boek ligt op tafel, het ligt erop.

er op

Als het voorzetsel bij een zelfstandig naamwoord of persoonlijk voornaamwoord hoort, dan schrijf je de woorden los.

Wat ligt er op tafel?

Getallen tot en met duizend

- Deze getallen schrijf je aan elkaar

zesenzeventig

drieëntwintigduizend

zevenduizend

groter dan duizend

Deze getallen schrijf je los:

vier miljoen

acht miljard

Twee voorzetsel die achter elkaar staan

- Deze voorzetsels schrijf je aan elkaar

achteruit

bovenop

tussendoor

Schrijf de samenstelling goed op: cosmetica + industrie

Schrijf de samenstelling goed op: karate + examen

Schrijf de samenstelling goed op: karate + trap

Schrijf de samenstelling goed op: opera + uitvoering

Schrijf de samenstelling goed op: stage + activiteit

Schrijf de samenstelling goed op: stage + instelling

Schrijf de samenstelling goed op: informatie + uitwisseling

In het kraampje langs de weg worden streekproducten, zoals jam en ___, verkocht

A

bijen honing

B

bijenhoning

C

D

Van de nectar uit bloemkelken maken ____.

A

bijen honing

B

bijenhoning

C

D

De winkelier liet een ____ maken, nadat het oude was afgekeurd.

A

nieuw bouwplan

B

nieuwbouwplan

C

D

Het ____ voor het stationsgebied, gaat niet door.

A

nieuw bouwplan

B

nieuwbouwplan

C

D

Lativa begon te huilen als een ___, toen ze haar telefoon kwijt was.

A

klein kind

B

kleinkind

C

D

Mevrouw Schipper gaat elke zondag met haar ___ naar de Beekse Bergen.

A

klein kind

B

kleinkind

C

D

Tot 1 december kun je je___ voor de schaatswedstrijd.

A

in schrijven

B

inschrijven

C

D

Dit boek is geen werkboek, je mag er dus niet ___.

A

in schrijven

B

inschrijven

C

D

Welk woord is goed geschreven?

A

geirriteerd

B

ge-irriteerd

C

geïrriteerd

D

Welk woord is goed geschreven?

A

fotoonderschrift

B

foto-onderschrift

C

fotoönderschrift

D

Welk woord is goed geschreven?

A

beantwoorden

B

be-antwoorden

C

beäntwoorden

D

Welk woord is goed geschreven?

A

onderzeeer

B

onderzee-er

C

onderzeeër

D

Welk woord is goed geschreven?

A

mausoleum

B

mausole-um

C

mausoleüm

D

Welk woord is goed geschreven?

A

operatieassistent

B

operatie-assistent

C

operatieässistent

D

GELEERD?

- je weet wanneer je twee of meer woorden los van elkaar schrijft

- je weet wanneer je twee of meer woorden aan elkaar schrijft

- je weet wat een samenstelling is

GIDS NEDERLANDS

INFORMATIE VOOR LESSEN NEDERLANDS