H9 Adolescentie SYLVIE

• newEditor
• Psychologie/sociologie
• Secundair onderwijs
• Algemeen secundair onderwijs
• Leerjaar 3

H9: De adolescentie

1. Adolescentie en puberteit
1.1 De jeugd van tegenwoordig

Adolescent:

• geen kind meer, maar ook nog geen volwassene

• adolescentie = overgangsperiode die gepaard gaat met opvallend/vervelend gedrag

• gedrag heeft wel een doel -> jongere gaat op zoek naar eigen identiteit (via allerlei omwegen, experimenten, (mogelijks) rebels gedrag)

1. Adolescentie en puberteit
1.2 Termen en leeftijdsgrenzen

Verschil puberteit en adolescentie!

• Wat verstaan jullie onder adolescentie?

• Hebben jullie er ook andere namen voor?

• Wat is typisch voor de adolescentie?

• Over welke leeftijdsperiode gaat het?

• Vanaf wanneer begint de adolescentie?

• Wanneer word je volwassen?

1. Adolescentie en puberteit
1.2 Termen en leeftijdsgrenzen

Verschil puberteit en adolescentie:

In de leeftijd van 10 tot 25 jaar groeien kinderen op tot volwassenen = de adolescentie. 

De puberteit is een onderdeel van de adolescentie en loopt gemiddeld tussen het tiende en zestiende jaar.

1. Adolescentie en puberteit
1.2 Termen en leeftijdsgrenzen

Puberteit verwijst naar de lichamelijke veranderingen die optreden tijdens de overgang van kindertijd naar volwassenheid (seksuele volwassenwording): 10 tot 16 jaar

Adolescentie behelst de volledige periode van ontwikkeling (12 tot 20 jaar) die fysieke, cognitieve én socio-emotionele aspecten omvat.

1. Adolescentie en puberteit
1.2 Termen en leeftijdsgrenzen

Leeftijd afbakenen = moeilijk! -> ieder ontwikkelt op eigen tempo

• begin adolescentie = eerste lichamelijke tekenen van puberteit (tss 10-13 jaar) 

• dan veranderingen in gedrag

• einde = opnemen van volwassen verantwoordelijkheden (zelfstandigheid, alleen wonen, werken, gezin...) (tss 18-25 jaar)

1. Adolescentie en puberteit
1.2 Termen en leeftijdsgrenzen p. 131

Vragen:

• Waarom begint de adolescentie vroeger en eindigt ze later in onze samenleving?
  
  
  
  

• Denk je dat dit voor problemen kan zorgen? Welke?

1. Adolescentie en puberteit
1.2 Termen en leeftijdsgrenzen p. 131

• Vroege start -> hangt samen met welvaart en leefgewoonten:

-->  betere voeding: ons lichaam rijpt sneller!

-->  opvoeding is veranderd: kinderen krijgen sneller inspraak, verantwoordelijkheid, worden sneller zelfstandiger

• Later einde 

--> langer  naar school door de leerplicht (tot 18 jaar, vroeger tot 14 of 16 jaar)

--> later beginnen werken (veel vaker studeren we nog verder), later gezin starten, ... 

==> DUS veel volwassen verantwoordelijkheden worden uitgesteld

==> Verschil met andere culturen: 

Bvb traditionele culturen is adolescentie veel korter of onbestaande 

-> overgang door initiatieritueel (zie vbn p. 132) = overgangsrituelen 

1. Adolescentie en puberteit
1.2 Termen en leeftijdsgrenzen

In Westerse samenleving -> meer tijd nodig ter voorbereiding om als volwassene te functioneren

Adolescentie = aparte fase -> jongerencultuur -> Wat zou dat zijn?

• Jongeren vormen een subcultuur met eigen muziek, vrijetijdsbesteding, kleding... die afwijken van de voorkeuren van volwassenen.

In het volgende filmpje zie je een paar voorbeelden van bepaalde subculturen binnen de jongerencultuur. Dit zijn maar enkele van vele voorbeelden!

Even herhalen... 

1. Leeftijdsgrenzen adolescentie?

2. Vervelende periode, maar toch ook nuttig! Waarom? 

3. ADOLESCENTIE   ≠ PUBERTEIT ? 

4. Westerse samenleving: overgangsperiode of een overgangsritueel?

5. Adolescentieperiode duurt langer dan vroeger? Waarom?

6. "Jongerencultuur", wat is dat? 

INDIEN TIJD (MWWE) kan je dit door de leerlingen laten opzoeken:
- verschillende jongerenculturen van vroeger en nu opzoeken en bespreken
- leerlingen stellen hun bevindingen kort voor
- gabbers, hippies, skaters, emo's, gothics, metalheads, punkers...

1. Adolescentie en puberteit
1.2 Termen en leeftijdsgrenzen

Artikel: 'Indrinken is wijdverspreid onder jongeren' p. 119-120: Lees en bespreek de vragen per 2/3.

Welk onderdeel van de jongerencultuur wordt in het artikel aangehaald?

• indrinken

Welke gevaren schuilen daarin?

• Jongeren kunnen al vroeg verslaafd geraken aan alcohol.

• Jongeren denken dat  ze alcohol nodig hebben om zich te amuseren.

• Alcohol zorgt ervoor dat ze zich zekerder voelen.

• Doordat er geen volwassenentoezicht is of door groepsdruk, zullen ze te veel drinken.

• Door te veel te drinken, weten ze niet meer wat ze doen. Dit kan gevaarlijk zijn!

1. Adolescentie en puberteit
1.2 Termen en leeftijdsgrenzen

Artikel: 'Indrinken is wijdverspreid onder jongeren' p. 119.

Wat zegt de wet met betrekking tot drinken van alcohol?

• Geen alcohol (bijvoorbeeld bier/wijn) onder de 16 jaar.

• Geen sterkte drank onder de 18 jaar.

Herkennen jullie dit?
Wie van jullie heeft al eens alcohol gedronken? Hoe vaak?
Wie van jullie doet ook al aan 'indrinken'? Hoe zit dat met broer(s) of zus(sen)?

2. Ontwikkelingstaken p. 120

Wat zijn ontwikkelingstaken ook alweer?

= een specifieke taak/uitdaging/verantwoordelijkheid die een individu moet vervullen/ aangaan om zijn/haar persoonlijke groei, ontwikkeling en volwassenheid te bevorderen.

• Vaak gerelateerd aan bepaalde levens- of ontwikkelingsfase.

2. Ontwikkelingstaken p. 120

Volgens Havighurst -> 6 belangrijke levenstaken voor adolescent: zie p. 134

Ontwikkelingstaken in boek:

○ taak 1: het veranderend lichaam aanvaarden 

=> fysieke ontwikkeling

○ taak 2: zich aanpassen aan nieuwe intellectuele mogelijkheden 

==>  cognitieve ontwikkeling

○ taken 3 t.e.m. 6: een eigen identiteit ontwikkelen; emotionele onafhankelijkheid van de ouders verwerven; stabiele relaties met leeftijdsgenoten ontwikkelen; zich waarden eigen maken.

==> socio-emotionele ontwikkeling.

3. Fysieke ontwikkeling p. 120

Lees de situatie van Senne p. 134.
Tot voor kort had Senne geen moeite om nieuwe vrienden te maken. Hij was altijd een vrolijke jongen.

Maar de laatste tijd voelt hij zich onzeker. Er groeien van die vervelende puistjes op zijn wangen en

voorhoofd. Soms slaat zijn stem over. En hij raakt in de war door giechelende meisjes. Vroeger kon het

hem niet schelen wat meisjes dachten, maar nu wel. Hij begrijpt zelf niet waarom hij er verlegen van wordt.

Wat is er aan de hand met Senne? Hij is plots de speelbal geworden van hormonen. Die zorgen ervoor

dat hij evolueert van een kind tot een seksueel en biologisch volwassen persoon.

Wat is er aan de hand met Senne? --> HORMONEN spelen mee 

Senne evolueert van een kind tot een seksueel en biologisch volwassen persoon.

3. Fysieke ontwikkeling p. 120

Wat weet je nog van de leerstof van de fysieke ontwikkeling bij NW? Laten we eens kijken!

•  Heb je al eens van ‘hormonen’ gehoord? Hoe denk je dat ze werken? Ken je voorbeelden?

• Wat zijn geslachtshormonen (mannelijk, vrouwelijk)?

• Welke invloed hebben hormonen op ons lichaam en gedrag?

• Wat is het verschil tussen primaire en secundaire geslachtskenmerken?

• Geef een aantal voorbeelden van de primaire en secundaire geslachtskenmerken bij man en vrouw.

• Heb je zelf ervaring met de groeispurt?
  

3. Fysieke ontwikkeling p. 120
3.1 Puberteit p. 120-121

Start puberteit: Wanneer?

• meisjes: vanaf 10 jaar

• jongens: vanaf 11-12 jaar

==> Het lichaam is dan groot en rijp genoeg om 

geslachtshormonen te produceren en door het bloed te sturen.

3. Fysieke ontwikkeling p. 120
3.1 Puberteit p. 120-121

Het lichaam is dan groot en rijp genoeg om geslachtshormonen te produceren en door het bloed te sturen.

==> Hoe?

• hypothalamus regelt aanwezigheid hormonen in bloed

• Hij geeft aan de klieren die de hormonen produceren de opdracht om meer of minder hormonen aan te maken: 

1. Teelballen: maken testosteron

2. Eierstokken: maken oestrogeen

3. Fysieke ontwikkeling p. 134
3.1 Puberteit p. 134-135

Hormonen: invloed op lichaam maar ook op gedrag en emoties! 

• primaire en secundaire geslachtskenmerken (zie volgende slide)

1. Primair = bij de geboorte al aanwezig

2. Secundair = pas in de puberteit aanwezig

• groeispurt (zie verder)

3. Fysieke ontwikkeling
3.1 Puberteit p. 120-121

Groeispurt:

• Wie start eerst met de groeispurt?

• Rond welke leeftijd is er een piek in groeisport bij meisjes?

• En bij jongens?

• Wie groeit het meeste in de puberteit?

• Vanaf welke leeftijd stabiliseert de groeispurt zich bij meisjes?

• Wanneer stopt de groeispurt ongeveer bij jongens? 

3. Fysieke ontwikkeling p. 120
3.2 Invloed van lichamelijke veranderingen op het zelfbeeld p. 121

Opdracht

• lees élk 1 artikel op pag. 120-121: Schrijf kernwoorden in de kantlijn

1. Artikel 1: Piya en Ranya

2. Artikel 2: Matteo en Kicky

3. Artikel 3: Ikranur

3. Fysieke ontwikkeling p. 120
3.2 Invloed van lichamelijke veranderingen op het zelfbeeld p. 121

Oefening 2: Wat kun je uit de 3 artikels afleiden?

• Hun veranderende lichaam is voor tieners heel belangrijk. Ze hechten veel belang aan er goed uitzien.

• Vaak zijn ze onzeker over hun lichaam. 

• Sommigen overwegen dan ook drastische maatregelen als ze niet tevreden zijn over hun uiterlijk. 

• Naarmate ze ouder worden, lijkt de onzekerheid over hun lichaam af te nemen.

3. Fysieke ontwikkeling 
3.2 Invloed van lichamelijke veranderingen op het zelfbeeld p. 123

Alle veranderingen in het lichaam 

===> Invloed op het ZELFBEELD!

neerslachtige gevoelens

lager zelfbeeld

vaker probleemgedrag: alcohol- en druggebruik, criminaliteit

GEVOLG? Meestal gaat het over, behalve soms ernstige problemen!

3. Fysieke ontwikkeling
3.2 Invloed van lichamelijke veranderingen op het zelfbeeld p. 123

Oefening 3: Geef enkele voorbeelden waaruit blijkt dat een laag zelfbeeld tot ernstige problemen kan leiden.

• extreem diëten

• eetstoornissen

• angst om zich in badpak te vertonen

• niet  naar school (willen) gaan

• ...

4. Cognitieve ontwikkeling 
4.1 Veranderingen in het denken p. 123

Ook  in hersenen -> evolutie (ontwikkeling van verschillende delen van het brein en de verbindingen ertussen) 
MAAR niet alle hersengebieden rijpen even snel ->dit onevenwicht verklaart veel van het typische pubergedrag

Er zijn 5 belangrijke veranderingen in het denken tijdens de puberteit:

1. formeel-operationeel denken

2. moete met plannen en langetermijndenken

3. egocentrisme en onrealistisch zelfbeeld

4. kritische ingesteldheid

5. creativiteit

4. Cognitieve ontwikkeling p. 137
4.1 Veranderingen in het denken 

4.1.1 Formeel-operationeel denken 

INDIEN TIJD OVER OF VRAAG VAN LEERLINGEN (er is in principe geen ruimte voor!)

4. Cognitieve ontwikkeling p. 137

4.1 Veranderingen in het denken 

ZIE MINDMAP!

4. Cognitieve ontwikkeling
4.1 Veranderingen in het denken 

4. Cognitieve ontwikkeling p. 137

4.1 Veranderingen in het denken 

4. Cognitieve ontwikkeling 
4.1 Veranderingen in het denken 

4.1.1 Formeel-operationeel denken

4. Cognitieve ontwikkeling
4.1 Veranderingen in het denken 

4.1.2 Moeite met plannen en langetermijndenken (p. 125)

Oefening 4 : Geef voorbeelden waaruit blijkt dat tieners het soms moeilijk hebben met plannen en vooruit denken:

• beginnen met roken/vapen/gamen, hoewel je weet dat het ongezond/verslavend is en dat je beter eerst schoolwerk doet

• niet kunnen wachten om een nieuw (Snapchat/tiktok)berichtjes te lezen (maakt niet uit of je in de klas zit of niet

• ...

4. Cognitieve ontwikkeling p. 137
4.1 Veranderingen in het denken 

4.1.2 Moeite met plannen en langetermijndenken (p. 138)

Tieners:

• nog niet volledig volgroeide hersengebieden die verantwoordelijk zijn voor plannen

• moeilijk met denken op lange termijn

• moeite met zichzelf tegen te houden om dingen te doen waar ze zin in hebben -> keuze gebaseerd op wat het meest voordeel biedt op korte termijn (zo wordt schoolwerk vaak lang uitgesteld)

4. Cognitieve ontwikkeling
4.1 Veranderingen in het denken 

4.1.3 Egocentrisme en een onrealistisch zelfbeeld (p. 125)

Oefening 5 p. 125: Geef voorbeelden waaruit blijkt dat tieners egocentrisch denken:

• tieners nemen heel wat selfies

• tieners veranderen vaak hun profielfoto's of voegen bijna dagelijks foto's toe op sociale media

• tieners gedragen zich soms gevaarlijk in het verkeer,
  zonder dit zelf te beseffen

• heel veel stress hebben voor een presentatie

4. Cognitieve ontwikkeling p. 137
4.1 Veranderingen in het denken 

4.1.3 Egocentrisme en een onrealistisch zelfbeeld (p. 139)

• tieners -> erg gefocust op eigen functioneren (willen goed overkomen) -> gevolg = egocentrisme (ze stellen zichzelf centraal in hun denken en hebben vaak het gevoel dat ze uniek zijn)

• tieners hebben het gevoel dat hen niks kan overkomen (vaak roekeloos)

• soms een onrealistisch beeld over zichzelf -> eigen
  gedachten en veronderstellingen als reëel zien -> kan
  leiden tot narcisme

• spotlight-effect: iedereen merkt hen op (volgens hen)

• imaginaire publiek: denken dat anderen meer met hen bezig zijn als dat het effectief het geval is (zie voorbeeld Joachim en Aaron p. 139)

4. Cognitieve ontwikkeling 
4.1 Veranderingen in het denken 

4.1.4 Kritische ingesteldheid

Vinden jullie jezelf als tiener kritisch? Waarom wel/niet? Waarover dan zoal?

Oefening 6: Voorbeelden van normen waar tieners kritisch tegenover kunnen staan.

• kledingregels op school: waarom moet je een kap afdoen in de les? 

• Waarom hebben we nog les na een examen wiskunde? 

• verbod op tatoeages/piercings op school

• smartphoneverbod: gsm weg op school/in de les

4. Cognitieve ontwikkeling 
4.1 Veranderingen in het denken 

4.1.4 Kritische ingesteldheid

Dankzij hypothetisch denken:

• niet meer alles voor waar aannemen

• de 'volwassen wereld'  in vraag stellen

• worden heel kritisch

Ingesteldheid = positief -> zo leert de adolescent zijn/haar eigen bewuste keuzes te maken!

4. Cognitieve ontwikkeling 
4.1 Veranderingen in het denken 

4.1.5 Creativiteit 

Adolescenten:

• flexibel brein

• leren snel

• worden minder snel geremd door gezond verstand
  bij het bedenken van nieuwe ideeën

Oefening 7 p. 126

4. Cognitieve ontwikkeling 
4.2 Puberende hersenen 

Zie aparte powerpoint met apart werkblad

"Waarom doen pubers vaak zo'n domme dingen?"

5. Socio-emotionele ontwikkeling p. 130

5.1 Erikson

5.2 Interesse in seks en relaties

5.3 Stemmingswisselingen

5.4 Opstandigheid en zich losmaken van de ouders

5.5 Belang van vriendschap

Even herhalen: Cognitieve ontwikkeling

1. Formeel-operationeel denken: 

Abstract denken?

Hypothetisch denken?

2. Moeite met plannen en langetermijndenken

3. Egocentrisch - narcistisch - spotlight effect - imaginair publiek 

4. Kritisch denken 

5. Creativiteit  

"Waarom doen pubers domme dingen?" --> Striatum? Prefrontale cortex? 

5. Socio-emotionele ontwikkeling
5.1 Theorie van Erikson

HERHALING!

--> Gelamineerd overzicht!

5. Socio-emotionele ontwikkeling
5.1 Theorie van Erikson

HERHALING!

--> Gelamineerd overzicht!

5. Socio-emotionele ontwikkeling
5.1 Theorie van Erikson

HERHALING!

--> Gelamineerd overzicht!

5. Socio-emotionele ontwikkeling
5.1 Theorie van Erikson

HERHALING!

--> Gelamineerd overzicht!

5. Socio-emotionele ontwikkeling
5.1 Theorie van Erikson

HERHALING!

--> Gelamineerd overzicht!

5. Socio-emotionele ontwikkeling
5.1 Theorie van Erikson

HERHALING!

--> Gelamineerd overzicht!

5. Socio-emotionele ontwikkeling
5.1 Theorie van Erikson

Oefening 9 p. 144: Lees de situatie en verklaar Elifs gedrag ahvd cognitieve ontwikkeling.

5. Socio-emotionele ontwikkeling
5.1 Theorie van Erikson

Oefening 9 p. 144: Lees de situatie en verklaar Elifs gedrag ahv cognitieve ontwikkeling.

• Wanneer ze lopen langs de piercingzaak, kan Elif zich niet inhouden: het pleziercentrum in de hersenen - striatum - dat vooral 'korte termijn gelukjes' activeert, vertoont extra activiteit bij adolescenten. 

• Bovendien wordt het striatum ook geactiveerd als je het gevoel hebt dat je erbij hoort - Elif laat zich doen door haar vriendin Febe. 

• Prefrontale cortex: ze denken niet op lange termijn, aan de gevolgen (teleurstelling ouders), maar aan korte termijn: "ik wil nu een piercing"

• "Kritische ingesteldheid": (Elif staat kritisch tegenover de mening van haar ouders, wat de piercing aantrekkelijker maakt.)

5. Socio-emotionele ontwikkeling 
5.1 Theorie van Erikson

Al lange tijd worden tieners beschouwd als lastig en rebels. 

A. ==> Stanley Hall (1844-1924), een van de grondleggers van de psychologie, somde al rond 1900 drie kenmerken van adolescenten op. 

Elif vertoont ze alle drie:

— conflicten met ouders;

— stemmingswisselingen;

— risicovol gedrag.

5. Socio-emotionele ontwikkeling 
5.1 Theorie van Erikson

B. Latere wetenschappers: klopt dat beeld wel? --> Iedereen kent wel een puber die over de schreef gaat, maar waarschijnlijk ken je er meer die rustig en welgezind door hun tienerjaren dartelen? 

C. Onderzoekers stellen nu dat de bovenstaande gedragingen wel degelijk vaker voorkomen bij tieners dan bij andere leeftijdsgroepen. 

--> Toch zijn er maar bij een minderheid problemen. 

--> Slechts een op de vijf jongeren zou een moeilijke adolescentie doormaken. Het gaat dan vaak om jongeren die sowieso thuis of met zichzelf al problemen hadden. 

--> De meeste tieners hebben het weleens moeilijk of worstelen met hun emoties, maar maken al bij al een gelukkige, onopvallende adolescentie door.

5. Socio-emotionele ontwikkeling 
5.1 Theorie van Erikson

Laten we nu even teruggaan naar de theorie van Eriksson. 

Welke conflicten vonden er in de vorige fasen ook alweer plaats?

• geboorte-1,5 jaar: vertrouwen vs wantrouwen

• 1,5 - 3 jaar: autonomie vs schaamte en twijfel

• 3 -6 jaar: initiatief vs schuldgevoel

• 6-12 jaar: vlijt vs minderwaardigheid

2. Ontwikkelingsfasen

tabel

5. Socio-emotionele ontwikkeling 
5.1 Theorie van Erikson

Adolescentie = stadium 5 in theorie van Erikson

• conflict = identiteit vs identiteitsverwarring ( soms 'puberteitscrisis' genoemd)

• jongeren weken zich los van hun ouders en gaan hun eigen weg -> noodzakelijke stap naar volwassenheid en zelfstandigheid!

• 2 elkaar afwisselende processen in zoektocht naar identiteit:
  - exploratie
  - binding

5. Socio-emotionele ontwikkeling p. 144
5.1 Theorie van Erikson

PROCES 1: Exploratie:

• op zoek naar nieuwe interesses, nieuwe vrienden, nieuwe levensstijlen...

• kans om te experimenteren zonder blijvende gevolgen

• moratorium = periode waarin men kan uitproberen en fouten mag maken (er moeten geen blijvende beslissingen genomen) - vb. experimenteren met geaardheid, veganisme, uiterlijkheden (piercings, haarkleur...)...

5. Socio-emotionele ontwikkeling 
5.1 Theorie van Erikson

PROCES 2: Binding:

• op basis van ervaringen tijdens exploratie -> keuze waar ze achter gaan staan 

Uitkomsten conflict? -> zie volgende slide.

Let op: "Foreclosure": 

--> wanneer jongeren door omstandigheden buiten hun wil om op een te vroege leeftijd een volwassen identiteit moeten aannemen 

GEVOLG: niet de kans om voldoende te experimenteren (vb. bij overlijden ouder zorgen voor jonge kinderen, tienerouderschap, jong huwen...)

5. Socio-emotionele ontwikkeling 
5.1 Theorie van Erikson

Bvb. jongeren met een migratie-achtergrond

5. Socio-emotionele ontwikkeling 
5.1 Theorie van Erikson

Oefening 10 p. 132

5. Socio-emotionele ontwikkeling 
5.1 Theorie van Erikson

Oefening 10 p. 132

Bespreek de volgende situaties vanuit de theorie van Erikson over adolescentie.

- Hoe gaat Elise om met het conflict tussen identiteit en identiteitsverwarring?

• Dit is een voorbeeld van foreclosure. 

• Elise heeft het leven van een jonge moeder, niet van een experimenterende tiener. 

• Identiteitsverwarring

• (Ze heeft haar identiteit te vroeg moeten vastleggen. Mogelijk beseft ze later dat ze de verkeerde keuzes heeft gemaakt.)

5. Socio-emotionele ontwikkeling 
5.1 Theorie van Erikson

Oefening 10 p. 132

5. Socio-emotionele ontwikkeling 
5.1 Theorie van Erikson

Oefening 10 p. 132

Bespreek de volgende situaties vanuit de theorie van Erikson over adolescentie.

- Hoe kun je dat gedrag op die jonge leeftijd verklaren?

• Exploratiefase: De puberteit start steeds vroeger. Tieners experimenteren, dus ook met alcohol. Ze tasten hun grenzen af, wat soms risicovol gedrag inhoudt, omdat ze nog niet goed de gevolgen op lange termijn kunnen inschatten (de drie hersengebieden communiceren nog niet optimaal).
  Het voorbeeld van leeftijdsgenoten speelt waarschijnlijk ook een rol. Drinken gebeurt meestal in groep. De jongeren willen niet voor elkaar onderdoen.

5. Socio-emotionele ontwikkeling 
5.1 Theorie van Erikson

Oefening 10 p. 146:

Bespreek de volgende situaties vanuit de theorie van Erikson over adolescentie.

- Hoe kun je dat gedrag op die jonge leeftijd verklaren?

• De puberteit start steeds vroeger. Tieners experimenteren, dus ook met alcohol. Ze tasten hun grenzen af, wat soms risicovol gedrag inhoudt, omdat ze nog niet goed de gevolgen op lange termijn kunnen inschatten (de drie hersengebieden communiceren nog niet optimaal).
  Het voorbeeld van leeftijdsgenoten speelt waarschijnlijk ook een rol. Drinken gebeurt meestal in groep. De jongeren willen niet voor elkaar onderdoen.

5. Socio-emotionele ontwikkeling

5.2 Interesse in seks en relaties

Vanaf de puberteit gedraag je je anders onder invloed van geslachtshormonen.

Dit zorgt ervoor dat mensen zich aangetrokken voelen tot het andere (of soms hetzelfde) geslacht, verliefd worden en - later - de nood voelen om zich voort te planten.

Maar hoe werkt dat dan precies, dat verliefd zijn? Kijk maar even mee!

5. Socio-emotionele ontwikkeling p. 130

5.1 Erikson

5.2 Interesse in seks en relaties

5.3 Stemmingswisselingen

5.4 Opstandigheid en zich losmaken van de ouders

5.5 Belang van vriendschap

5.2 Interesse in seks en relaties

Schoolkinderen: 

--> Gaan liefst van al kinderen van het andere geslacht uit de weg

Adolescenten: 

--> plots in de puberteit: nieuwe gevoelens zoals verliefdheid en seksuele opwinding duiken op.

5.2 Interesse in seks en relaties

Adolescentie: 

- Jongens raken plots geïnteresseerd in meisjes. 

- Meisjes becommentariëren druk de jongens uit hun buurt. 

- Sommige tieners merken dat ze vallen op iemand van hetzelfde geslacht

5.2 Interesse in seks en relaties

--> Rond 14 à 15 jaar geven tieners hun eerste tongzoen. 

--> In de daaropvolgende jaren wordt volop geëxperimenteerd met het aan- en uitmaken met liefjes. 

--> Gemiddeld rond 17-18 jaar volgt de eerste geslachtsgemeenschap.

5.2 Interesse in seks en relaties

==> GROTE GEVOLGEN: HEEL VEEL ONZEKERHEID en TWIJFELS!!

Door: 

- nieuwe verliefde gevoelens

- vragen: ben ik wel aantrekkelijk genoeg? Is dit nu het juiste vriendje? Hoe ver wil ik gaan op seksueel gebied?

- jongeren die merken dat ze holebi of transgender zijn, zeker als hun omgeving lacherig doet over homoseksualiteit of wanneer die seksuele voorkeur niet past binnen hun cultuur of opvoeding. 

5.2 Interesse in seks en relaties

Young hearts: opdracht

5.3 Stemmingswisselingen

- Tieners ervaren emoties INTENSER dan volwassenen (1)

Bvb. Boos? --> meteen WOEDEND

Bvb. Blij? --> meteen SLAPPE LACH die maar niet overgaat

Bvb. Verdrietig, in de put --> meteen een eindeloos verdriet dat nooit overgaat

- Emoties wisselen elkaar SNEL af  (2)

Bvb. Wenend bij papa, 2 seconden later lachen met vriendinnen 

5. Socio-emotionele ontwikkeling

5.5 Belang van vriendschap

Vriendschappen worden intiemer tijdens adolescentie.

MAAR 

De invloed van de ouders is ook nog groot.

Terreinhypothese: zowel ouders als vrienden hebben invloed MAAR op ander gebied:

• ouders: morele waarden en beslissingen (toekomstgericht) vb.. studiekeuze, relaties...

• vrienden: keuzes op korte termijn vb; kleren, make-up, hobby...

ALS er tegengestelde verwachtingen zijn van ouders en vrienden -> spanningen of conflict -> dingen verzwijgen voor ouders of afstand nemen = Conflicthypothese

5. Socio-emotionele ontwikkeling

5.5 Belang van vriendschap 

Twee fasen in omgang met leeftijdsgenoten (Jane Loevinger):

• Conformistisch stadium (12-16 jaar):

Wanneer tieners de groepsnorm volgen (= conformisme). Uit angst voor kritiek/afwijzing, proberen ze te zijn zoals anderen. Dit gebeurt door zich te spiegelen aan elkaar en door elkaars gedrag te kopiëren om bij de groep te horen. Vb. dezelfde kledingstijl, muziek, merk van schoenen...

• Zelfbewust stadium (vanaf 16 jaar):

Vanaf nu wordt de eigen identiteit meer en meer gevonden. Kleding, muziek... worden nu uitingen van de eigen persoonlijkheid en men durft te laten zien wij  hij echt is.
'Anders' zijn is nu zelfs cool en een andere visie hebben is OK.

5. Socio-emotionele ontwikkeling

5.5 Belang van vriendschap 

Oefening 11 : Lees de casus en beantwoord de vragen.

5. Socio-emotionele ontwikkeling

5.5 Belang van vriendschap 

Oefening 11 : Lees de casus en beantwoord de vragen.

Van welke hypothese is er sprake?

• Conflicthypothese: Gus wil graag gamen met zijn vrienden, ook al moet hij van zijn ouders op tijd naar bed. Er is sprake van tegengestelde verwachtingen.

In welk stadium bevindt Gus zich? Leg kort uit.

5. Socio-emotionele ontwikkeling

5.5 Belang van vriendschap 

Oefening 11 : Lees de casus en beantwoord de vragen.

Van welke hypothese is er sprake?

• Conflicthypothese: Gus wil graag gamen met zijn vrienden, ook al moet hij van zijn ouders op tijd naar bed. Er is sprake van tegengestelde verwachtingen.

In welk stadium bevindt Gus zich? Leg kort uit.

• Conformistisch stadium: Gus wil er graag bij horen. Hij speelt een spel, omdat zijn vrienden dat doen, ook al vindt hij het eigenlijk maar niks.

Inoefenen!

1. Vul de mindmap aan

2. Maak een begrippenlijst van het hoofdstuk