Cursus 1 - Paragraaf 3 2GL
Alinea’s en kernzinnen
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
Alinea’s en kernzinnen
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan in een tekst alinea’s herkennen en de kernzin vinden.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden denk jij bij alinea of kernzin?
Gebruik de woordenwolk om voorkennis op te halen. Vraag daarna kort welke woorden al bekend zijn en welke nog niet.
Wat is een alinea?
Een alinea is een groep zinnen die bij elkaar horen.
De zinnen gaan over één deelonderwerp van de tekst.
Leg uit dat een tekst vaak uit meerdere alinea’s bestaat. Elke alinea behandelt een ander stukje van het onderwerp.
Alinea’s in een tekst
In een tekst over vakanties kunnen verschillende alinea’s gaan over:
wandelvakanties
kampeervakanties
verre reizen
Elke alinea heeft dus een eigen deelonderwerp.
Deze slide heeft geen instructies
Zo herken je alinea’s
Een nieuwe alinea begint op een nieuwe regel.
Zinnen binnen dezelfde alinea beginnen niet steeds op een nieuwe regel.
Soms zie je aan het begin een stukje wit: dat heet inspringen.
Soms staat er tussen twee alinea’s een witregel.
Benadruk dat opmaak helpt bij het herkennen van alinea’s, maar dat de inhoud ook belangrijk is: zinnen horen inhoudelijk bij elkaar.
Waarom zijn alinea’s handig?
Alinea’s maken een tekst duidelijker.
Je ziet sneller waar een nieuw deel van het onderwerp begint.
Koppel dit aan leesvaardigheid: alinea’s helpen leerlingen om een tekst overzichtelijk te lezen en informatie sneller terug te vinden.
Wat is een kernzin?
De kernzin is de zin met de belangrijkste informatie van een alinea.
Die zin vertelt waar de alinea vooral over gaat.
Deze slide heeft geen instructies
Waar staat de kernzin vaak?
De kernzin staat vaak:
in de eerste zin
in de tweede zin
in de laatste zin
Andere zinnen geven vaak uitleg of een voorbeeld.
Noem dat 'vaak' niet hetzelfde is als 'altijd'. Leerlingen moeten dus controleren of de zin echt de hoofdgedachte van de alinea geeft.
Uitleg en voorbeeldzinnen
Bij de kernzin horen vaak extra zinnen.
Die zinnen kunnen:
een voorbeeld geven
meer uitleg geven
extra informatie toevoegen
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeeld van een kernzin
Het programma voor Bevrijdingsdag in Amersfoort is bekend.
Daarna volgen zinnen met uitleg over:
het hijsen van de vlag
feesten in de stad
activiteiten voor kinderen
een muziekfeest en vuurwerk
De eerste zin is hier de kernzin.
Laat zien dat alle andere zinnen iets vertellen over het programma van die dag. Daarom is de eerste zin de belangrijkste zin van de alinea.
Zo herken je de kernzin
Lees eerst:
de eerste zin
de tweede zin
de laatste zin
Kijk welke zin het best zegt waar de hele alinea over gaat.
Dit is de praktische strategie uit de methode. Maak duidelijk dat leerlingen daarna moeten controleren of de andere zinnen bij die kernzin passen.
Kernbegrippen
alinea - groep zinnen die bij elkaar horen en over hetzelfde deelonderwerp gaan
deelonderwerp - een klein onderdeel van het onderwerp van de tekst
kernzin - de zin met de belangrijkste informatie van een alinea
inspringen - een stukje wit aan het begin van de eerste regel van een alinea
witregel - een lege regel tussen twee alinea’s
Deze slide heeft geen instructies
Waaraan kun je vaak een nieuwe alinea herkennen?
Aan een nieuwe regel
Aan een vraagteken
Aan een hoofdletter
Aan een komma
De juiste keuze sluit aan bij de uitleg over nieuwe regel, inspringen en witregel. De afleiders zijn leestekens of schrijfkenmerken die geen alinea aangeven.
Wat is de kernzin van een alinea?
De langste zin
De moeilijkste zin
De belangrijkste zin
De eerste zin
‘Eerste zin’ is een bewuste misvatting: de kernzin staat daar vaak, maar niet altijd.
Hoe vind jij de kernzin in een alinea?
Laat leerlingen noemen dat je eerst de eerste, tweede of laatste zin leest en daarna controleert welke zin het best zegt waar de hele alinea over gaat.
