Examentraining
Economie
HAVO
Examentraining
Economie
HAVO
Deze slide heeft geen instructies
Domein
Markten
Deze slide heeft geen instructies
Marktvormen
Monopolie = één aanbieder
Oligopolie = enkele aanbieders
Monopolistische concurrentie = veel aanbieders heterogeen product (monopolistisch --> elke aanbieder is uniek)
Volkomen concurrentie = veel aanbieders van homogeen product
Deze slide heeft geen instructies
Twee soorten producten
Substitutiegoederen = goederen die elkaar vervangen
Complementaire goeder = goederen die elkaar aanvullen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Complementair goed
Je gebruikt een helm samen met je fiets
Deze slide heeft geen instructies
Context
Coca Cola is marktleider op het gebied van frisdranken. Pepsi is grootste concurrent met ook groot marktaandeel
Het is een oligopolie dus (2 beheersen de markt)
Deze slide heeft geen instructies
Toetredingbarrières:
Schaalvoordelen
Coca Cola heeft lage gemiddelde kosten omdat het grote hoeveelheden produceert
Pim wil ook cola maken maar kan niet zo goedkoop als CC
Hij begint er dus maar niet aan
Deze slide heeft geen instructies
Toetredingbarrières:
Verzonken kosten
Kosten die specifiek zijn en maar op één manier terugverdiend kunnen worden
De investering in flessenmachine verdien je alleen terug als je veel frisdranken gaat produceren. Als het misgaat ben je het geld dus kwijt.
Dus Pim durft het risico niet aan
Deze slide heeft geen instructies
Toetredingbarrières:
Octrooi = alleenrecht op verkoop bepaald product
Coca Cola heeft het alleenrecht op haar mooie sierlijke flesje
Pim mag het niet zo maken
Deze slide heeft geen instructies
Verschuiving aanbodlijn rechts
Ongeacht de prijs is er meer aanbod
Bij elke prijs is er meer aanbod
Deze slide heeft geen instructies
oorzaken aanbodlijn rechts
Aantal aanbieders stijgt
Kosten productie dalen
Innovatie (meer aanbieden tegen zelfde kosten)
Deze slide heeft geen instructies
verschuiven van de vraaglijn
Ongeacht de prijs is er meer vraag
Bij elke prijs is er meer vraag
Deze slide heeft geen instructies
oorzaken vraaglijn
naar rechts
1. Hoogte inkomen van de vragers gaat veranderen.
2. De behoeften of voorkeuren van de vragers gaat veranderen.
3. Aantal inwoners verandert
4. Prijs substitutiegoed verandert
5. Prijs complementair goed verandert
Deze slide heeft geen instructies
Prijselasticiteit van de vraag (Ev)
Deze slide heeft geen instructies
Prijselasticiteit van de vraag (Ev)
Vraag reageert op prijsverandering
Bereken prijselasticiteit. Gaat omzet stijgen?
Bij een prijs van 16 is de afzet 40
Bij een prijs van 24 is de afzet 30
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord
Deze slide heeft geen instructies
Maximale Winst--> uit grafiek halen
Deze slide heeft geen instructies
Oefening
Welke letters vormen maximale winst
Deze slide heeft geen instructies
Oefening
Welke letters vormen maximale winst
EHID
Deze slide heeft geen instructies
Maximale omzet uit grafiek halen
Deze slide heeft geen instructies
Marginale omzet = 0 bij 25 producten
Deze slide heeft geen instructies
De prijs is dan € 25
Deze slide heeft geen instructies
Negatieve externe effecten
Bijeffecten van productie/consumptie
die nadelig zijn voor welvaart van anderen en niet in prijs verwerkt
Deze slide heeft geen instructies
Collectieve goederen
Goederen die niet splitsbaar zijn in eenheden
Dijkbescherming
Deze slide heeft geen instructies
Prijsdiscriminatie
Verschillende prijzen vragen aan verschillende doelgroepen
- niet kunnen doorverkopen
- groepen kunnen onderscheiden
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Consumentensurplus uitrekenen:
Basis X hoogte X 0,5
50.000 X (160 - 60) X 0,5 = € 2.500.000
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Subsidie in grafiek
Met hoeveel euro is de prijs gedaald als gevolg van de subsidie?
Deze slide heeft geen instructies
Subsidie in grafiek
Met hoeveel euro is de prijs gedaald als gevolg van de subsidie?
Van € 32, 50 naar
€ 25 --> € 7,50
Deze slide heeft geen instructies
Subsidie in grafiek
Hoe hoog is de subsidie?
Hoeveel procent van subsidie is doorberekend aan consument
Deze slide heeft geen instructies
Subsidie in grafiek
Subsidie is € 15
Prijs is € 7,50 verlaagt
Dus
€ 7,50/ € 15 X 100 % = 50 % doorberekend aan consument
Deze slide heeft geen instructies
Consumenten en producentensurplus
Welke letters vormen het consumentensurplus na subsidie
Deze slide heeft geen instructies
Consumenten en producentensurplus
Welke letters vormen het consumentensurplus na subsidie
CGE
Deze slide heeft geen instructies
Consumenten en producentensurplus
Welke letters vormen het producentensurplus na subsidie
Deze slide heeft geen instructies
Consumenten en producentensurplus
Welke letters vormen het producentensurplus na subsidie
CGA (of AGC of GCA)
Deze slide heeft geen instructies
Consumenten en producentensurplus
Welke letters vormen de afname van het producentensurplus
Deze slide heeft geen instructies
Consumenten en producentensurplus
Welke letters vormen de afname van het producentensurplus
DFHC
Het was DFB. Het wordt CGA
Dus je mist DFHC
Deze slide heeft geen instructies
Consumenten en producentensurplus
Hoe hoog zijn de totale uitgaven aan subsidie voor de overheid
Nieuwe evenwichtshoeveelheid is 20
20 X € 15 = € 300
Deze slide heeft geen instructies
Pauze
m
s
Deze slide heeft geen instructies
Domein
Ruilen over de tijd
Deze slide heeft geen instructies
Voorraad- of stroomgrootheid
Deze slide heeft geen instructies
Begrotingssaldo
Belastingen - overheidsbestedingen
(B-O)
Deze slide heeft geen instructies
Begrotingstekort
Overheidsbestedingen (O) zijn groter dan belastingen (B)
Deze slide heeft geen instructies
Staatsschuld
De totale schuld van de overheid
Stel schuld is 500 miljard
B in 2024 zijn 100 miljard
O in 2024 zijn 120 miljard
De schuld stijgt met 20 miljard
Deze slide heeft geen instructies
Economische groei en begrotingssaldo
Bestedingen stijgen --> belastingopbrengst op producten stijgt
-->begrotingssaldo verbetert
Of:
bestedingen stijgen -> productie stijgt -> inkomens stijgen ->
belasting op inkomen stijgt --> begrotingssaldo verbetert
Deze slide heeft geen instructies
Domein
Samenwerken en onderhandelen
Deze slide heeft geen instructies
Dominante strategie
De keuze die een partij maakt ongeacht de keuze van de ander
Deze slide heeft geen instructies
Dominante strategie
De keuze die een partij maakt ongeacht de keuze van de ander
Deze slide heeft geen instructies
Dominante strategie
De keuze die een partij maakt ongeacht de keuze van de ander
Deze slide heeft geen instructies
Gevangenenprobleem
De situatie waarin je terechtkomt is niet de optimale uitkomst. Om op een beter evenwicht terecht te komen zul je moeten samenwerken.
Als Mulder en Boerkoel kiezen voor 'geen uitverkoop' dan hebben ze beide
€ 5.000 in plaats van € 4.000
Deze slide heeft geen instructies
Oplossingen
Zelfbinding = bewust kiezen voor een bepaalde actie 'ik ga geen uitverkoop doen'
Collectieve dwang = met contracten of wet een keuze afdwingen
Sociale norm = ongeschreven regel bepaalt de keuze
Deze slide heeft geen instructies
Meeliftgedrag
Context: straatverlichting
tijdens Kerst
Meeliftgedrag :
Profiteren van de
inspanning van
een ander.
De indiv winkelier betaalt niets maar profiteert wel van straatverlichting
Nadeel: als iedereen zo handelt komt het niet van de grond
Deze slide heeft geen instructies
Domein
Risico en informatie
Eerst pauze
m
s
Deze slide heeft geen instructies
Risico aversie
Een hekel hebben aan risico
Hoe meer risico aversie
Hoe meer je bereid bent te betalen voor een verzekering
Deze slide heeft geen instructies
Asymmetrische informatie
De ene partij beschikt over meer informatie dan de andere partij
De verzekeringsnemer weet meer over diens gedrag dan de verzekeringsmaatschappij
Deze slide heeft geen instructies
Averechtse selectie
De slechte risico's verzekeren zich en de goede risico's verzekeren zich niet
Gevolg: Er wordt relatief veel schade gedeclareerd
De premieopbrengst is te laag om schade uitkering te dekken
Premie wordt verhoogd
Deze slide heeft geen instructies
Averechtse selectie
Oplossingen
Premiedifferentiatie = lage risico's betalen lagere premie dan hoge risico's
Gevolg: lage risico's willen zich nu ook verzekeren
Verplicht verzekeren = iedereen moet zich verzekeren
Gevolg: lage risico's moeten zich verzekeren
Deze slide heeft geen instructies
Moreel wangedrag
Roekeloos (onvoorzichtig) gedrag omdat je bij schade toch niet hoeft te betalen omdat een ander betaalt
Oplossingen:
Eigen risico = deel van de schade zelf betalen.
No claim korting = bij geen schade declareren krijg je volgend jaar korting
Deze slide heeft geen instructies
Solidariteit
Het individuele belang wordt ondergeschikt gemaakt aan het grote belang.
Zorgverzekering: gezonde verzekeringsnemers betalen mee aan zorg voor ongezonde verzekeringsnemers
AOW: werkenden betalen de AOW uitkering van de gepensioneerden
Deze slide heeft geen instructies
Opgave
Deze slide heeft geen instructies
Antwoord
Deze slide heeft geen instructies
Domein
Welvaart en groei
Deze slide heeft geen instructies
BBP
BBP =
totale toegevoegde waarde = omzet min inkopen
= totale inkomens
= totale bestedingen
Deze slide heeft geen instructies
Nominaal en reeel bbp
BBP groeit nominaal met 3 %
Inflatie is 1 %
Reëel bbp = 3 - 1 = 2 %
Deze slide heeft geen instructies
Formele en informele economie
Formeel = geregistreerd (werk, winst)
Informeel = niet geregistreerd: vrijwilligerswerk, zwart werken
Deze slide heeft geen instructies
Groen BBP
Deze slide heeft geen instructies
Domein
Goede tijden, slechte tijden
Deze slide heeft geen instructies
Structuur en conjunctuur
Structuur = aanbodkant van de economie
kapitaal, arbeid, natuur en ondernemerschap
Conjunctuur = vraagkant van de economie
de bestedingen
Deze slide heeft geen instructies
Hoog- en laagconjunctuur
De trend is gemiddelde groei van het bbp
Hoogconjunctuur = groei van bbp boven de trend (hoger dan gemiddeld)
Laagconjunctuur = groei van bbp is onder de trend
Deze slide heeft geen instructies
Anti-cyclisch beleid overheid
Bij laagconjunctuur: belastingen verlagen en overheidsuitgaven verhogen
Bij hoogconjunctuur: belastingen verhogen en overheidsuitgaven verlagen
Deze slide heeft geen instructies
Rente instrument van centrale bank
Doel = inflatie rond 2 %
Bij lage inflatie de rente omlaag, lenen wordt aangemoedigd (sparen juist niet) bestedingen stijgen, inflatie stijgt
Bij hoge inflatie de rente omhoog, lenen wordt ontmoedigd (sparen aangemoedigd) bestedingen omlaag, inflatie stijgt
Deze slide heeft geen instructies
Protectie
Beschermen van de eigen productie van een land
Manieren:
invoerbelastingen
exportsubsidie
Invoerquotum
Deze slide heeft geen instructies
5 redenen protectie
Jonge binnenlandse industrie een kans geven om te ontwikkelen (infant industry-argument)
Werkgelegenheid veiligstellen bepaalde industrie
Tegenhouden van dumping: export van zeer goedkope producten vanuit China (onder kostprijs)
Bescherming strategische sectoren: zorg, energie
Verkeerde producten tegenhouden (mileuvervuilend/ kinderarbeid)
Deze slide heeft geen instructies
Betalingsbalans (overzicht van alle betalingen
van en naar buitenland)
Als je meer exporteert dan importeert dan heb je een overschot op de betalingsbalans
Als je meer importeert dan exporteert dan heb je een tekort op de betalingsbalans
Deze slide heeft geen instructies
Lopende rekening
Export en Import
Primaire inkomens over grens: winst, rente
Voorbeelden:
-Loon van Deens bedrijf overgemaakt naar Jan
-Dividend van Samsung (Korea) overgemaakt naar Jannie
Kapitaalrekening
Investeringen, leningen en beleggingen
Voorbeelden:
Kopen van aandelen Amazon (VS)
Japanner koopt Nederlandse Staatsobligatie
Fabriek openen in Roemenie
Deze slide heeft geen instructies
Stappen bij uitrekenen inkomensheffing
bruto arbeidsinkomen
aftrekposten -
belastbaar inkomen belastingschijven
heffingsbedrag
heffingskortingen -
inkomensheffing
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeeld
Jelly heeft een bruto inkomen van € 100.000.
Ze heeft € 10.000 aan aftrekposten. Haar totale heffingskorting is € 3.000
Stap 1--> aftrekposten € 100.000 - € 10.000 = € 90.000
Stap 2--> schijven schijf 1: € 73.032 X 0,3693 = € 26.970
schijf 2: € 90.000 - € 73.032 = € 16.968
€ 16.968 X 0,4950 = € 8.399 +
totaal van de schijven € 25.367
Stap 3--> korting € 25.367 - € 3.000 = € 22.367
m
s
Deze slide heeft geen instructies
Gemiddeld heffingstarief
Inkomensheffing/ brutoloon X 100 %
Deze slide heeft geen instructies
Marginaal tarief
Jan verdient € 50.000
Petra verdient € 80.000
Wat is het marginaal tarief van Jan?
Wat is het marginaal tarief van Petra?
Deze slide heeft geen instructies
Marginaal tarief
Marginaal tarief van Jan is 36,93 %
Marginaal tarief van Petra is 49,5 %
Deze slide heeft geen instructies
Draagkrachtbeginsel
Draagkrachtbeginsel ‘de sterkste dragen de zwaarste lasten’.
→ mensen met hoger inkomen betalen in verhouding meer.
Dit gebeurt met progressieve belasting → hoge inkomens betalen procentueel meer belasting
Deze slide heeft geen instructies
Drie belastingstelsels
Proportioneel
Iedereen betaalt hetzelfde percentage belastingen
Progressief
Hoge inkomens betalen hoger percentage
Degressief
Hoge inkomens betalen lager percentage
Deze slide heeft geen instructies
Nivellering en denivellering
Nivellering = verkleinen van de relatieve inkomensverschillen
Denivellering = vergroten van de relatieve inkomensverschillen
Deze slide heeft geen instructies
Lonen en economische groei
Lonen stijgen
Bestedingen stijgen
Productie stijgt
Deze slide heeft geen instructies
Lonen en economische groei
Lonen stijgen
Loonkosten per product stijgen
prijzen stijgen
internationale concurrentiepositie verslechtert
export daalt
productie daalt
Deze slide heeft geen instructies