HAVO examentraining economie

Examentraining

Economie

HAVO

1 / 98
volgende
Slide 1: Slide
newEditorEconomieMiddelbare schoolhavoLeerjaar 5

In deze les zitten 98 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Examentraining

Economie

HAVO

Deze slide heeft geen instructies

Domein

Markten

Deze slide heeft geen instructies

Marktvormen

Monopolie = één aanbieder

Oligopolie = enkele aanbieders

Monopolistische concurrentie = veel aanbieders heterogeen product (monopolistisch --> elke aanbieder is uniek)

Volkomen concurrentie = veel aanbieders van homogeen product

Deze slide heeft geen instructies

Twee soorten producten

Substitutiegoederen = goederen die elkaar vervangen

Complementaire goeder = goederen die elkaar aanvullen

Deze slide heeft geen instructies



Deze slide heeft geen instructies

Complementair goed

Je gebruikt een helm samen met je fiets

Deze slide heeft geen instructies

Context

Coca Cola is  marktleider op het gebied van frisdranken. Pepsi is grootste concurrent met ook groot marktaandeel

Het is een oligopolie dus (2 beheersen de markt)

Deze slide heeft geen instructies

Toetredingbarrières: 

Schaalvoordelen

Coca Cola heeft lage gemiddelde kosten omdat het grote hoeveelheden produceert

Pim wil ook cola maken maar kan niet zo goedkoop als CC

Hij begint er dus maar niet aan

Deze slide heeft geen instructies

Toetredingbarrières: 

Verzonken kosten

Kosten die specifiek zijn en maar op één manier terugverdiend kunnen worden

De investering in flessenmachine verdien je alleen terug als je veel frisdranken gaat produceren. Als het misgaat ben je het geld dus kwijt.

Dus Pim durft het risico niet aan

Deze slide heeft geen instructies

Toetredingbarrières: 

Octrooi = alleenrecht op verkoop bepaald product

Coca Cola heeft het alleenrecht op haar mooie sierlijke flesje




Pim mag het niet zo maken

Deze slide heeft geen instructies

Verschuiving aanbodlijn rechts


Ongeacht de prijs is er meer aanbod


Bij elke prijs is er meer aanbod

Deze slide heeft geen instructies

oorzaken aanbodlijn rechts


  • Aantal aanbieders stijgt

  • Kosten productie dalen

  • Innovatie (meer aanbieden tegen zelfde kosten)

Deze slide heeft geen instructies

verschuiven van de vraaglijn

Ongeacht de prijs is er meer vraag


Bij elke prijs is er meer vraag


Deze slide heeft geen instructies

oorzaken vraaglijn

naar rechts

1. Hoogte inkomen van de vragers gaat veranderen.

2. De behoeften of voorkeuren van de vragers gaat veranderen.

3. Aantal inwoners verandert

4. Prijs substitutiegoed verandert

5. Prijs complementair goed verandert


Deze slide heeft geen instructies

Prijselasticiteit van de vraag (Ev)


Deze slide heeft geen instructies

Prijselasticiteit van de vraag (Ev)



Vraag reageert op prijsverandering

Bereken prijselasticiteit. Gaat omzet stijgen?


Bij een prijs van 16 is de afzet 40

Bij een prijs van 24 is de afzet 30

Deze slide heeft geen instructies

Antwoord


Deze slide heeft geen instructies

Maximale Winst--> uit grafiek halen


Deze slide heeft geen instructies

Oefening


Welke letters vormen maximale winst

Deze slide heeft geen instructies

Oefening


Welke letters vormen maximale winst

EHID

Deze slide heeft geen instructies

Maximale omzet uit grafiek halen

Deze slide heeft geen instructies

Marginale omzet = 0 bij 25 producten

Deze slide heeft geen instructies

De prijs is dan € 25

Deze slide heeft geen instructies

Negatieve externe effecten

Bijeffecten van productie/consumptie

die nadelig zijn voor welvaart van anderen en niet in prijs verwerkt

Deze slide heeft geen instructies

Collectieve goederen

Goederen die niet splitsbaar zijn in eenheden

Dijkbescherming

Deze slide heeft geen instructies

Prijsdiscriminatie

Verschillende prijzen vragen aan verschillende doelgroepen

- niet kunnen doorverkopen

- groepen kunnen onderscheiden

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Consumentensurplus uitrekenen:

Basis X hoogte X 0,5

50.000 X (160 - 60)  X 0,5 = € 2.500.000

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Subsidie in grafiek


Met hoeveel euro is de prijs gedaald als gevolg van de subsidie?

Deze slide heeft geen instructies

Subsidie in grafiek


Met hoeveel euro is de prijs gedaald als gevolg van de subsidie?

Van € 32, 50 naar 

€ 25 --> € 7,50

Deze slide heeft geen instructies

Subsidie in grafiek


Hoe hoog is de subsidie?

Hoeveel procent van subsidie is doorberekend aan consument

Deze slide heeft geen instructies

Subsidie in grafiek


Subsidie is € 15

Prijs is € 7,50 verlaagt

Dus

€ 7,50/ € 15 X 100 % = 50 % doorberekend aan consument

Deze slide heeft geen instructies

Consumenten en producentensurplus


Welke letters vormen het consumentensurplus na subsidie

Deze slide heeft geen instructies

Consumenten en producentensurplus


Welke letters vormen het consumentensurplus na subsidie

CGE

Deze slide heeft geen instructies

Consumenten en producentensurplus


Welke letters vormen het producentensurplus na subsidie


Deze slide heeft geen instructies

Consumenten en producentensurplus


Welke letters vormen het producentensurplus na subsidie

CGA (of AGC of GCA)

Deze slide heeft geen instructies

Consumenten en producentensurplus


Welke letters vormen de afname van het producentensurplus 


Deze slide heeft geen instructies

Consumenten en producentensurplus


Welke letters vormen de afname van het producentensurplus 

DFHC

Het was DFB. Het wordt CGA

Dus je mist DFHC

Deze slide heeft geen instructies

Consumenten en producentensurplus


Hoe hoog zijn de totale uitgaven aan subsidie voor de overheid

Nieuwe evenwichtshoeveelheid is 20

20 X € 15 = € 300

Deze slide heeft geen instructies

Pauze


5

m

00

s

Deze slide heeft geen instructies

Domein 

Ruilen over de tijd

Deze slide heeft geen instructies

Voorraad- of stroomgrootheid

Deze slide heeft geen instructies

Begrotingssaldo

Belastingen - overheidsbestedingen

(B-O)

Deze slide heeft geen instructies

Begrotingstekort

Overheidsbestedingen (O) zijn groter dan belastingen (B)

Deze slide heeft geen instructies

Staatsschuld

De totale schuld van de overheid

Stel schuld is 500 miljard

B in 2024 zijn 100 miljard

O in 2024 zijn 120 miljard

De schuld stijgt met 20 miljard



Deze slide heeft geen instructies

Economische groei en begrotingssaldo



Bestedingen stijgen --> belastingopbrengst op producten stijgt

-->begrotingssaldo verbetert

Of:

bestedingen stijgen -> productie stijgt -> inkomens stijgen ->

belasting op inkomen stijgt --> begrotingssaldo verbetert

Deze slide heeft geen instructies

Domein

Samenwerken en onderhandelen

Deze slide heeft geen instructies

Dominante strategie

De keuze die een partij maakt ongeacht de keuze van de ander




Deze slide heeft geen instructies

Dominante strategie

De keuze die een partij maakt ongeacht de keuze van de ander




Deze slide heeft geen instructies

Dominante strategie

De keuze die een partij maakt ongeacht de keuze van de ander




Deze slide heeft geen instructies

Gevangenenprobleem

De situatie waarin je terechtkomt  is niet de optimale uitkomst. Om op een beter evenwicht terecht te komen zul je moeten samenwerken.

Als Mulder en Boerkoel kiezen voor 'geen uitverkoop' dan hebben ze beide 

€ 5.000 in plaats van € 4.000


Deze slide heeft geen instructies

Oplossingen

Zelfbinding = bewust kiezen voor een bepaalde actie 'ik ga geen uitverkoop doen' 

Collectieve dwang = met contracten of wet een keuze afdwingen

Sociale norm = ongeschreven regel bepaalt de keuze

Deze slide heeft geen instructies

Meeliftgedrag

Context: straatverlichting

tijdens Kerst

Meeliftgedrag :

Profiteren van de 

inspanning van 

een ander. 

De indiv winkelier betaalt niets maar profiteert wel van straatverlichting

Nadeel: als iedereen zo handelt komt het niet van de grond


Deze slide heeft geen instructies

Domein

Risico en informatie


Eerst pauze


1

m

00

s

Deze slide heeft geen instructies

Risico aversie

Een hekel hebben aan risico


Hoe meer risico aversie

Hoe meer je bereid bent te betalen voor een verzekering

Deze slide heeft geen instructies

Asymmetrische informatie

De ene partij beschikt over meer informatie dan de andere partij


De verzekeringsnemer weet meer over diens gedrag dan de verzekeringsmaatschappij

Deze slide heeft geen instructies

Averechtse selectie

De slechte risico's verzekeren zich en de goede risico's verzekeren zich niet


Gevolg: Er wordt relatief veel schade gedeclareerd

De premieopbrengst is te laag om schade uitkering te dekken

Premie wordt verhoogd

Deze slide heeft geen instructies

Averechtse selectie

Oplossingen


Premiedifferentiatie = lage risico's betalen lagere premie dan hoge risico's

Gevolg: lage risico's willen zich nu ook verzekeren

Verplicht verzekeren = iedereen moet zich verzekeren

Gevolg: lage risico's moeten zich verzekeren


Deze slide heeft geen instructies

Moreel wangedrag

Roekeloos (onvoorzichtig) gedrag omdat je bij schade toch niet hoeft te betalen omdat een ander betaalt


Oplossingen:

Eigen risico = deel van de schade zelf betalen.

No claim korting = bij geen schade declareren krijg je volgend jaar korting



Deze slide heeft geen instructies

Solidariteit

Het individuele belang wordt ondergeschikt gemaakt aan het grote belang. 


Zorgverzekering: gezonde verzekeringsnemers betalen mee aan zorg voor ongezonde verzekeringsnemers

AOW: werkenden betalen de AOW uitkering van de gepensioneerden

Deze slide heeft geen instructies

Opgave


Deze slide heeft geen instructies

Antwoord


Deze slide heeft geen instructies

Domein

Welvaart en groei

Deze slide heeft geen instructies

BBP

BBP = 

totale toegevoegde waarde = omzet min inkopen 

= totale inkomens

= totale bestedingen

Deze slide heeft geen instructies

Nominaal en reeel bbp

BBP groeit nominaal met 3 %

Inflatie is 1 %


Reëel bbp = 3 - 1 = 2 %

Deze slide heeft geen instructies

Formele en informele economie

Formeel = geregistreerd (werk, winst)

Informeel = niet geregistreerd: vrijwilligerswerk, zwart werken

Deze slide heeft geen instructies

Groen BBP

Deze slide heeft geen instructies

Domein

Goede tijden, slechte tijden

Deze slide heeft geen instructies

Structuur en conjunctuur

Structuur = aanbodkant van de economie

kapitaal, arbeid, natuur en ondernemerschap


Conjunctuur = vraagkant van de economie

de bestedingen

Deze slide heeft geen instructies

Hoog- en laagconjunctuur

De trend is gemiddelde groei van het bbp


Hoogconjunctuur = groei van bbp boven de trend (hoger dan gemiddeld)


Laagconjunctuur = groei van bbp is onder de trend

Deze slide heeft geen instructies

Anti-cyclisch beleid overheid

Bij laagconjunctuur: belastingen verlagen en overheidsuitgaven verhogen


Bij hoogconjunctuur: belastingen verhogen en overheidsuitgaven verlagen

Deze slide heeft geen instructies

Rente instrument van centrale bank

Doel = inflatie rond 2 %


Bij lage inflatie de rente omlaag, lenen wordt aangemoedigd (sparen juist niet) bestedingen stijgen, inflatie stijgt


Bij hoge inflatie de rente omhoog, lenen wordt ontmoedigd (sparen aangemoedigd) bestedingen omlaag, inflatie stijgt

Deze slide heeft geen instructies

Protectie

Beschermen van de eigen productie van een land


Manieren:

invoerbelastingen

exportsubsidie

Invoerquotum

Deze slide heeft geen instructies

5 redenen protectie 

  1. Jonge binnenlandse industrie een kans geven om te ontwikkelen (infant industry-argument)

  2. Werkgelegenheid veiligstellen bepaalde industrie

  3. Tegenhouden van dumping: export van zeer goedkope producten vanuit China (onder kostprijs)

  4. Bescherming strategische sectoren: zorg, energie

  5. Verkeerde producten tegenhouden (mileuvervuilend/ kinderarbeid)

Deze slide heeft geen instructies

Betalingsbalans (overzicht van alle betalingen 

van en naar buitenland)

  • Als je meer exporteert dan importeert dan heb je een overschot op de betalingsbalans

  • Als je meer importeert dan exporteert dan heb je een tekort op de betalingsbalans

Deze slide heeft geen instructies

Lopende rekening 


  • Export en Import

  • Primaire inkomens over grens: winst, rente

Voorbeelden:

-Loon van Deens bedrijf overgemaakt naar Jan

-Dividend van Samsung (Korea) overgemaakt naar Jannie


Kapitaalrekening


  • Investeringen, leningen en beleggingen

Voorbeelden:

Kopen van aandelen Amazon (VS)

Japanner koopt Nederlandse Staatsobligatie

Fabriek openen in Roemenie


Deze slide heeft geen instructies

Stappen bij uitrekenen inkomensheffing



bruto arbeidsinkomen

aftrekposten - 

belastbaar inkomen          belastingschijven


heffingsbedrag

heffingskortingen - 

inkomensheffing

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeeld


 Jelly heeft een bruto inkomen van € 100.000.

Ze heeft € 10.000 aan aftrekposten. Haar totale heffingskorting is € 3.000


Stap 1--> aftrekposten           € 100.000 - € 10.000 = € 90.000

Stap 2--> schijven     schijf 1: € 73.032 X 0,3693 =                € 26.970

                                      schijf 2: € 90.000 - € 73.032 = €   16.968

                                                      € 16.968 X 0,4950 =    €          8.399 +

                                       totaal van de schijven               € 25.367          

Stap 3--> korting        € 25.367 - € 3.000 = € 22.367  

10

m

00

s

Deze slide heeft geen instructies

Gemiddeld heffingstarief

Inkomensheffing/ brutoloon X 100 %





Deze slide heeft geen instructies

Marginaal tarief


Jan verdient € 50.000

Petra verdient € 80.000


Wat is het marginaal tarief van Jan?

Wat is het marginaal tarief van Petra?

Deze slide heeft geen instructies

Marginaal tarief


Marginaal tarief van Jan is 36,93 %


Marginaal tarief van Petra is 49,5 %

Deze slide heeft geen instructies

Draagkrachtbeginsel

Draagkrachtbeginsel ‘de sterkste dragen de zwaarste lasten’.

→ mensen met hoger inkomen betalen in verhouding meer.



Dit gebeurt met progressieve belasting → hoge inkomens betalen procentueel meer belasting


Deze slide heeft geen instructies

Drie belastingstelsels

Proportioneel

Iedereen betaalt hetzelfde percentage belastingen

Progressief

Hoge inkomens betalen hoger percentage

Degressief 

Hoge inkomens betalen lager percentage

Deze slide heeft geen instructies

Nivellering en denivellering

Nivellering = verkleinen van de relatieve inkomensverschillen


Denivellering = vergroten van de relatieve inkomensverschillen

Deze slide heeft geen instructies

Lonen en economische groei

Lonen stijgen

Bestedingen stijgen

Productie stijgt

Deze slide heeft geen instructies

Lonen en economische groei

Lonen stijgen

Loonkosten per product stijgen 

prijzen stijgen

internationale concurrentiepositie verslechtert

export daalt

productie daalt

Deze slide heeft geen instructies