Schrijven
lessen schrijfvaardigheid
uiteenzetting
V 3
mei/juni 2026
Schrijven
lessen schrijfvaardigheid
uiteenzetting
V 3
mei/juni 2026
Aan het eind van de les...
--> weet je wat een uiteenzetting is.
--> weet je waaraan een uiteenzetting moet voldoen.
--> ken je drie verschillende tekststructuren die horen bij een uiteenzetting.
planning
les 1: introductie schrijven, theorie uiteenzetting
les 2: instructie opdracht uiteenzetting
les 3: brongebruik, onderwerp definitieve uiteenzetting
les 4: schrijfplan, bronnen, schrijfplan invullen
les 5/6: 1e versie uiteenzetting schrijven
les 7: beoordelen van elkaars uiteenzetting
les 8: definitieve uiteenzetting schrijven
les 1
introductie
startopdracht
doel van de les:
--> Je weet wat de lessenserie inhoudt.
--> Je weet wat een uiteenzetting is.
Vandaag
1. Zoek online uit wat een uiteenzetting is. Let op: noteer in eigen woorden
2. Noteer minimaal drie tekststructuren die erbij passen.
3. Noteer de opbouw van de tekst: wat moet er in de inleiding, wat in het middenstuk en wat in het slot (dus de opbouw van de tekst).
4. Noem minimaal 3 actuele onderwerpen waar een uiteenzetting over zou kunnen gaan.
- Lever in via SOM vóór het einde van de les.
- Klaar? Ga naar deze LessonUp. Maak slide 7 t/m 15.
Waarom werken we op school aan schrijfvaardigheid?
Het doel van een uiteenzetting is om een ander te informeren.
juist
onjuist
Welke stelling is niet juist? In een uiteenzetting...
staat jouw mening niet
staan feiten
wordt uitleg gegeven
mag geen mening staan
Zou dit de inleiding van een uiteenzetting kunnen zijn?
ja
nee
Wat zie je in de inleiding?
een probleem
een verschijnsel
een stelling
een vraag
Door welk signaalwoord herken je het slot?
Je kunt een tekst op verschillende manieren afsluiten. Welke manier herken je aan het woordje 'dus'?
samenvatting
advies
conclusie
toekomstverwachting
Les 2
- Bespreken opdracht uiteenzetting
- maken opdracht voorbeelduiteenzettingen
informatieve tekst
informatieve teksten zijn feitelijk en objectief (geen eigen mening)
Tekststructuren voor een informatieve tekst:
verklaringsstructuur
voor- en nadelenstructuur
probleem-oplossingsstructuur
de uiteenzetting
1. titel --> kies iets dat bij je tekst past, een titel heeft een hoofdletter (geen: uiteenzetting of je naam)
2. inleiding
--> je trekt de aandacht van de lezer
--> je noemt het onderwerp
--> je laat de tekststructuur doorschemeren
de uiteenzetting
3. kern (middenstuk)
verschillende alinea's (witregel ertussen of inspringen)
in elke alinea moet een ander deelonderwerp
verbind de alinea's door overgangszinnen of signaalwoorden (blz. 39, alinea 1 en 2, alinea 2 en 3)
de uiteenzetting
4. slot
conclusie
samenvatting
oplossing voor een probleem
--> let op de tekststructuur!
--> eindig niet met 'Dit was mijn uiteenzetting.'
doel van de les:
--> Je oefent met het geven van feedback.
--> Je weet waaraan een goede tekst moet voldoen.
Aan de slag
Ga in twee- of drietallen aan het werk:
1. Maak opdracht 1 (teksten op papier)
2. Maak vervolgens opdracht 2 op slide 24 en 25
3. Noteer boven de teksten welke volgens jullie het best was en welke het minst goed.
Klaar? Laat de tops/tips zien. Goedgekeurd? Ga lezen in je leesboek/pak een kort verhaal.
Laatste 5 minuten bespreken we de genoemde criteria
opdracht 1 (20-25 min.)
Werk in twee- of drietallen.
Jullie krijgen drie uiteenzettingen. Lees ze goed door en noteer onder elke uiteenzetting drie tops en drie verbetersuggesties. De tops en de verbeteringen mogen over van alles gaan, als het maar wel drie verschillende tops en verbeteringen zijn.
Let bijvoorbeeld op:
- passende titel / tussenkopjes
- alineaverdeling
- onderwerp / deelonderwerpen
- taalgebruik
- structuur
- objectiviteit
- slot
opdracht 2 (ong. 5 min.)
Bekijk samen de tips en tops die jullie onder de uiteenzettingen hebben genoteerd. Welke tips en tops zijn echt nodig voor het schrijven van een goede tekst? Kies de twee belangrijkste en maak er twee criteria van.
Noteer op de volgende slide
criterium = kenmerk
Noteer de twee belangrijkste criteria:
klassikaal uitwisselen
Waaraan moet een goede, informatieve en zakelijke tekst voldoen? Waarop wordt jouw tekst uiteindelijk beoordeeld?
Deze criteria komen terug in het beoordelingsformulier tijdens de toets.
les 3
Criteria vorige les
betrouwbaarheid van bronnen
onderwerp uiteenzetting
Aan het eind van de les...
--> weet je hoe je betrouwbare bronnen kunt herkennen.
--> heb je het onderwerp voor je uiteenzetting bepaald.
Waar let je op als je betrouwbare bronnen zoekt?
Betrouwbaarheid van bronnen
Houd altijd in gedachten: hoe betrouwbaar is deze bron?
Controleer bij het beoordelen van de betrouwbaarheid van een internetsite de volgende punten:
- Het doel van de informatie:
Welke bedoeling heeft de auteur? Een overtuigende tekst is vaak minder betrouwbaar dan een informerende tekst.
Is de site eigendom van een organisatie met bepaalde belangen?
- De auteur en/of de organisatie:
Van wie is de site? Wie is de schrijver? Heeft de schrijver/eigenaar van de site belangen bij de informatie (verkopers verdraaien de waarheid vaak)
Website met de extensie .gov of .edu zijn van een overheidsinstantie of educatieve site (en dus eigenlijk altijd betrouwbaar)
- De actualiteit:
Hoe recent is de informatie? Wanneer is er voor het laatst een update geplaatst?
- De inhoud:
Voor welke doelgroep is de informatie bestemd?
Is de informatie controleerbaar? Worden er bronnen genoemd?
Kortom
Betrouwbare bronnen:
Voorbeelden:
de Volkskrant
Trouw
NRC Handelsblad
Elsevier
De Groene Amsterdammer
Google Scholar
Nederlands Dagblad
Het Parool
1
Bron 1 is...
betrouwbaar
onbetrouwbaar
2
Bron 2 is...
betrouwbaar
onbetrouwbaar
3
Bron 3 is...
betrouwbaar
onbetrouwbaar
Bron 4 is...
betrouwbaar
onbetrouwbaar
En dan nu echt...
1. Kies je onderwerp en geef je onderwerp door aan JGA.
2. Ga op zoek naar betrouwbare bronnen over jouw onderwerp. Plak de tekst van de bron in een word-document en plak de link naar de bron eronder.
les 4
uitleg schrijfplan
bronnen zoeken / lezen
schrijfplan invullen
Vandaag
1. Markeer je bronnen en zorg ervoor dat ze geprint in je mapje zitten vóór het einde van de les.
2. Ga aan de slag met het schrijven van je bouwplan. Lever het vóór het einde van de les in, zodat ik het kan goedkeuren.
Op 6 en 9 maart ga je de uiteenzetting schrijven (eerste versie):
Vooraf moet ik alle bronnen en bouwplan goedgekeurd hebben.
Als dat niet op orde is, mag je dus NIET beginnen met je uiteenzetting!
Klaar? Start met het schrijven van de inleiding.
Voorbeeld van de basis van je bouwplan:
Alinea 1: inleiding (verleden-heden-toekomststructuur)
Alinea 2: situatie vroeger
Alinea 3: situatie nu
Alinea 4: toekomst
Alinea 5: slot
Alinea 1: inleiding (verklaringsstructuur)
Alinea 2: oorzaken
Alinea 3: gevolgen
Alinea 4: effecten
Alinea 5: slot
Bouwplan
Voordat je begint met schrijven is het erg handig als je een bouwplan maakt. Een
bouwplan is in principe het skelet van een tekst. In een bouwplan geef je
eerst aan wat je per alinea wilt bespreken.
Het bouwplan verschilt per tekst, omdat je je bouwplan aanpast aan je onderwerp en aan de
hoeveelheid alinea's en dergelijke. Nadat je een bouwplan als hiernaast hebt
gemaakt, kun je de onderwerpen waar je het over gaat hebben aan het bouwplan
toevoegen.
1. Kies je definitieve onderwerp.
2. Ga op zoek naar goede bronnen. Gebruik minstens drie verschillende, goede bronnen. Meer mag ook.
3. Lees de bronnen een keer door.
4. Vul je schrijfplan in. Doe dat eerst nog in een schrift of op je laptop. Haal daarvoor de informatie uit de bronnen. Gebruik steekwoorden op je schrijfplan.
les 5
Vandaag ga je je uiteenzetting schrijven!
Uiteenzetting (toets)
Deze les en volgende les schrijf je je uiteenzetting. Let daarbij op de volgende punten:
1. Je uiteenzetting telt ongeveer 400 woorden.
2. Let op spelling, hoofdletters en punten.
3. Schrijf de tekst in je eigen woorden, schrijf dus niet over van je bronnen.
4. Let op samenhang in de tekst: deelonderwerpen moeten niet te veel van elkaar afwijken.
5. De enige toegestane hulpmiddelen zijn je schrijfplan en je bronnen.
Succes!
Toets schrijven
Schrijf je uiteenzetting.
Maak gebruik van je schrijfplan.
Doorkrassen mag.
Tel af en toe het aantal woorden en zet dit klein in de kantlijn.
Je uiteenzetting is ongeveer 400 woorden
Elkaars uiteenzetting beoordelen
Je krijgt een mapje van een klasgenoot uitgereikt
Vul het beoordelingsformulier in over de uiteenzetting die je hebt ontvangen. Let op: noteer zoveel mogelijk punten die de schrijver kan verbeteren. Hier heeft hij/zij het meest aan! Zet onderaan elk onderdeel een tip en een top. Spelfouten kun je eventueel in de tekst markeren.
Doe het beoordelingsformulier in het mapje en geef het mapje terug aan de rechtmatige eigenaar.
Bespreek eventuele onduidelijkheden in het beoordelingsformulier met elkaar
Tijd over? Bekijk je ontvangen beoordelingsformulier en kijk wat je al verbeteren in je tekst.
Toets typen
Ga omgedraaid zitten met het scherm naar mij toe.
Zet bovenaan je naam en je klas.
Typ je geschreven tekst over in Arial 12;
Kleine taalfoutjes / zinsopbouwfoutjes mag je verbeteren;
Je uiteenzetting is ongeveer 400 woorden;
De netversie komt voor minimaal 90% overeen met je kladversie.
Lever je tekst in via Som