Cultuur van de Kerk
H1:Leven in de middeleeuwen
Cultuur van de Kerk
H1:Leven in de middeleeuwen
Deze slide heeft geen instructies
Van 500 v CHR - 1500
De Cultuur van de kerk
Na deze les heb je een globaal beeld van het leven in de middeleeuwen.
Standenmaatschappij
Heilsgeschiedenis
Pelgrimages, heiligenverering en relieken.
Internationale invloeden: Iberisch schiereiland, kruistochten, wereldreizen en handelsroutes.
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
1. Je kan uitleggen wanneer de middeleeuwen zijn ontstaan, welke maatschappelijke en economische ontwikkelingen plaatsvinden en wanneer ze eindigden;
2. Je kan uitleggen hoe de wetenschap ervoor stond in de middeleeuwen (bij zowel de ‘Europeanen’ als de Arabieren) en hoe de kerk hier invloed op heeft;
3. Je kent het feodale stelsel en kan de drie standen benoemen met hun bezigheden;
4. Je kan uitleggen op welke manier de kerk invloed had op het dagelijks leven van de mensen in die tijd;
5. Je kan uitleggen op welke manier de Kerk/kloosters hebben bijgedragen aan scholing.
6. Je kent de belangrijkste verhalen uit de Bijbel: schepping, zondeval, (aankondiging/ annunciatie van) Jezus geboorte, laatste avondmaal, kruisiging en opstanding van Christus, Hemelvaart, Pinksteren en Het Laatste Oordeel. Aan de hand hiervan kan je de heilsgeschiedenis uitleggen.
7. Je kan uitleggen waarom kruistochten werden ondernomen en wat de (positieve en negatieve) gevolgen waren;
8. Je kan de volgende begrippen beschrijven (en herkennen): gilden, scholastiek, relikwie, heilige geest, pelgrimages (pelgrimstochten), inquisitie, de pest.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Cultuur van de kerk
Leven in de middeleeuwen
Vroege middeleeuwen
325 - 1000
Hoge middeleeuwen
1000 - 1250; Romaans
Late middeleeuwen
1250 - 1500; Gotiek
Deze slide heeft geen instructies
Wat weet je van.........
romaans en gotisch
feodale stelsel
zwarte dood
dag des oordeels
leven van Christus
pelgrimage
relieken
kruistochten
Deze slide heeft geen instructies
standenmaatschappij
De geestelijkheid
godsdienst, onderwijs, wetenschap (boeken kopieren)
De adel
beschermen van anderen, bezitten grote stukken grond, rechtspreken, laten welvaart zien in kleding, gebaren, omgangsregels.
De vrije burgers en boeren
landbouw, ambachten.
ps. Boeren zonder eigen grond worden horigen genoemd, een deel hiervan was lijfeigene (eigendom van de heer)
vanaf 11e eeuw
Grote groei bevolking West Europa
meer voedsel in hoger tempo verbouwd
overvloedige oogsten=meer handel
groei bestaande en komst nieuwe steden
Deze slide heeft geen instructies
Gilden
ong. v.a. 1300
Alleen als lid van een gilde mag je je vak uitoefenen
Deze slide heeft geen instructies
Wonen in de stad
Mensen worden zelfbewuster
Privéruimte respecteren
Nadelen:
Veel branden (houten huizen)
Ziektes: de pest
Deze slide heeft geen instructies
De Pest
De Zwarte Dood
Straf van God
Deze slide heeft geen instructies
De Kerk als leidraad
Het christelijke geloof is de hoogste macht, met de kerk als machtigste instituut en de paus als oppergezaghebber over het westen.
De bijbel ligt ten grondslag aan het Christendom, maar ook plato's gedachtengoed (scheiding lichaam en geest) en heidense rituelen worden verchristelijkt.
Deze slide heeft geen instructies
Heilsgeschiedenis
Oude Testament: Schepping
wandtapijt (11e eeuw)
Deze slide heeft geen instructies
Heilsgeschiedenis
Oude Testament: Zondeval: goed en kwaad
Deze slide heeft geen instructies
Heilsgeschiedenis
Nieuwe Testament
Geboorte, leven, sterven
en opstanding van Christus.
Deze slide heeft geen instructies
Heilsgeschiedenis
Nieuwe Testament
Geboorte, leven, sterven
en opstanding van Christus.
fresco: Giotto di Bondone
Deze slide heeft geen instructies
Heilsgeschiedenis
Nieuwe Testament
Geboorte, leven, sterven
en opstanding van Christus.
Deze slide heeft geen instructies
Heilsgeschiedenis
Nieuwe Testament
Geboorte, leven, sterven
en opstanding van Christus.
Deze slide heeft geen instructies
Heilsgeschiedenis
Nieuwe Testament
Geboorte, leven, sterven
en opstanding van Christus.
Maria magdalena
brengt het nieuws aan de apostelen
Deze slide heeft geen instructies
Heilsgeschiedenis
Nieuwe Testament
Geboorte, leven, sterven
en opstanding van Christus.
Pinksteren miniatuur in getijdenboek
Deze slide heeft geen instructies
Heilsgeschiedenis
Het laatste oordeel
Deze slide heeft geen instructies
Religieuze volkscultuur
Gelovigen krijgen zo een reden om te gehoorzamen en zich te voegen naar het geloof en niet te zondigen.
Boete doen door pelgrimage langs relikwieën.
-> cultuur en geloof wordt verspreid + goed voor de economie.
Naast God en Jezus Christus worden ook heiligen vereerd.
Maria = het belangrijkst.
Deze slide heeft geen instructies
culturele beïnvloeding
Middeleeuwers komen vaak niet verder dan het dorp of de stad waar ze wonen.
Door pelgrimages, kruistochten, handel en wereldreizen verandert dit gestaag.
Zo zien we steeds meer andere culturen terug in de samenleving.
Deze slide heeft geen instructies
Kruistochten
Her- en veroveringstochten van christelijke adel op bijvoorbeeld Palestina dat is ingenomen door de Saracenen (turks islamitisch volk).
Veel kennis en cultuur komt terug naar West-Europa
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Iberisch schiereiland
Vanaf de 8e eeuw in handen van de islamitische moren. Rijke arabische cultuur.
In Toledo worden geschriften uit het arabisch naar het Latijn vertaald over o.a. filosofie, geneeskunde, algebra, alchemie etc.
Joden en christenen worden (tegen hoge belastingtarieven wel gedoogd).
Deze slide heeft geen instructies
Mezquita de Cordoba (783-987)
Tot 1236 de functie van Moskee, daarna een christelijke kathedraal.
Deze slide heeft geen instructies
Handel -> Cartografie
Overzeese handel
Groei van de welvaart (late middeleeuwen)
Uitvinding kompas
cartografie
Verhoudingen kloppen nog niet,
maar prima om mee te navigeren
(kunstenaars en wetenschappers hebben
een vermoeden dat de wereld bol is...)
kaart van de wereld 13e eeuw
Deze slide heeft geen instructies
Wereldreizen
Marco polo reist naar Azië (verblijf van 25 jaar)
Specerijen, papier, buskruit, porselein en brokaat.
De wonderen van de Oriënt
Deze slide heeft geen instructies
oefen opgaven
Deze slide heeft geen instructies
Vroege middeleeuwen
Hoge middeleeuwen
Late middeleeuwen
500-1000 n Chr.
1000-1200 n Chr.
1200-1450/1500 n Chr.
Veel oorlogen en volksverhuizingen
Handelssteden ontstaan/bloeien op (Hanze)
Eerste universiteiten ontstaan
De pest zorgt voor een afname van de bevolking
Columbus ontdekt Amerika
Eerste kruistochten
Renaissance ontstaat in Italië
Deze slide heeft geen instructies
In het West-Romeinse rijk is veel kennis verloren gegaan tijdens de middeleeuwen. In het Oost-Romeinse rijk is wel veel bewaard gebleven bij de Arabieren. Zij liepen in die tijd voorop in de wetenschap, leg uit waar ze zich toen al mee bezig hielden.
Deze slide heeft geen instructies
In Europa lag de wetenschap in de handen van de geestelijken. Waarin verschilde het wetenschappelijke onderzoek dat zij deden in vergelijking met de Arabieren?
Deze slide heeft geen instructies
Wat zijn de functies van een gilde
Deze slide heeft geen instructies
Hoe ziet het onderwijssysteem binnen de gilden eruit?
Deze slide heeft geen instructies
De middeleeuwen zijn doortrokken van religie. Deze religie is gebaseerd op de christelijke heilsgeschiedenis. Leg in het kort uit wat de christelijke heilsgeschiedenis inhoudt. Betrek de schepping, de verlossing en het laatste oordeel in je antwoord.
Deze slide heeft geen instructies
Scheppings-
verhaal
Annunciatie
Laatste Oordeel
Opstanding
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Waarom deden mensen in de middeleeuwen mee aan een kruistocht?
Deze slide heeft geen instructies
In de middeleeuwen maakten velen pelgrimstochten naar heilige plaatsen. Deze routes gingen langs kerken waar relikwieën van belangrijke heiligen werden bewaard. Zo werden in Vezelay relikwieën van de heilige Maria Magdalena bewaard in de Sainte-Madeleine. Leg uit wat een relikwie is en wat het verschil is tussen primaire en secundaire relikwieën.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wat waren/ zijn redenen om op bedevaart te gaan (naar bijvoorbeeld Rome of Lourdes)?
Deze slide heeft geen instructies
Vooral in de vroege en hoge middeleeuwen was de maatschappij statisch, ze had een structuur waarin niet snel veranderingen plaatsvonden. Zo was de maatschappij verdeeld in een aantal standen of klassen. Noem drie klassen uit deze maatschappij én vertel waar elke klasse zich mee bezig hield.
Deze slide heeft geen instructies
Geef een reden vanuit de religie waarom het moeilijk was om van sociale klasse te veranderen.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de ‘zwarte dood’?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Op de afbeelding zie je een gezelschap op de valkenjacht. Deze voorstelling uit een getijdenboek maakt veel duidelijk over de sociale verhoudingen in de late middeleeuwen. Het verschil in klasse komt tot uiting in de voorstelling en in de vormgeving. Leg dit uit en betrek de voorstelling en de vormgeving in je antwoord.
Deze slide heeft geen instructies
Nog even een tune-up
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies