Taalverzorging 1
Taalverzorging 1
Leerdoelen
Je gaat met de volgende onderdelen bezig:
- grammatica
- spelling
- formuleren
- taalbewustzijn
Grammatica
Je leert:
- zinsontleding -->wwg, ond, lv, mv, bwb, bijvoeglijke bep
- woordsoorten --> lw, znw, bnw, hww, zww, vz, bez.vnw, pers.vnw, voegwoord, wederkerend voornaamwoord, wederkerig voornaamwoord
Grammatica: zinsontleding
Werkwoordelijk gez.: alle werkwoorden in de zin (ook de persoonsvorm)
Onderwerp: wie of wat + gezegde?
Lijdend voorwerp: wie of wat + gezegde + onderwerp?
Meewerkend voorwerp: aan wie of voor wie?
Bijwoordelijke bepaling: waar, wanneer, waardoor, waarmee, waarnaar, hoe, hoeveel?
Bijvoeglijke bepaling*: is geen zinsdeel, maar zit binnenin een ander zinsdeel. Het noemt een bijzonderheid, kenmerk of eigenschap van een znw.
VB.: Wanneer is die leuke reis naar Stockholm?
Werkwoordsvormen
Er zijn 3 werkwoordsvormen.
1. Persoonsvorm
Vb. Zullen we naar het zwembad gaan?
2. infinitief = het hele werkwoord
Vb. Zullen we naar het zwembad gaan?
3. voltooid deelwoord
Vb. Wij hebben alle opdrachten gemaakt.
Aan het werk:
Maak de volgende opdrachten van H2 Taalverzorging 1:
- opdracht 1
- opdracht 2
- opdracht 3
- opdracht 5
- opdracht 6
- opdracht 7 (a)
Grammatica: woordsoorten
Lidwoord: de, het, een
Zelfstandig naamwoord: naam van mensen, dieren, dingen. Ook namen van personen, bedrijven enz. (tafel, appel, winkel, Samsung, Albert Heijn)
Bijvoeglijknaamwoord: vertelt iets over het zelfstandig naamwoord. (grote fiets, leuk meisje, aardige man)
Hulp ww.: helpt het zww. Vaak een vorm van: hebben, zijn, worden.
Zelfst.ww: iets wat je doet, je kan het in de ik-vorm, hij-vorm en wij-vorm zetten. Belangrijkste werkwoord in de zin.
Voorzetsel: denk aan het woord kast en feest ( van, na, aan, voor, op, met, tegen, achter, in, naast, langs, tijdens)
Grammatica: woordsoorten
Bezittelijk voornaamwoord: geven een bezit aan. Mijn, jouw, uw, zijn haar, ons, jullie, hun.
Persoonslijk voornaamwoord: verwijzen naar personen. Ik, jij/je, hij, zij/ze, u, het, jullie, wij/we, zij/ze, u
Aan het werk
- opdracht 10
- opdracht 11
- opdracht 12
- opdracht 13
Klaar? Opdracht 5, 6, 7a
Grammatica: woordsoorten
Voegwoord: zijn woorden die woordgroepen/zinnen aan elkaar verbinden. Er zijn twee soorten voegwoorden: nevenschikkende en onderschikkende.
Nevenschikkende: verbinden gelijkwaardige delen. De delen kan je los van elkaar gebruiken zonder dat je de zin hoeft te veranderen.
En, want, maar, dus en of.
VB. Paardrijden lijkt me niet leuk, maar ik ga het toch doen.
Laat de dokter naar je been kijken, want je blijft pijn houden.
Grammatica: woordsoorten
Onderschikkend: verbinden ongelijkwaardige delen. Je kunt één van de delen niet los van het andere deel gebruiken zonder de woordvolgorde te veranderen.
dat, doordat, nadat, omdat, totdat, voordat, zodat, aangezien, als, dan, hoewel, indien, mits, tenzij, terwijl, toen, ofschoon, zodra, of.
VB. Hamid wil dat je hem voor schooltijd ophaalt.
Claudia gaat alvast haar repetitie leren, zodat ze goed voorbereid is.
Aan het werk:
- opdracht 14
- opdracht 15
- opdracht 16
Grammatica: woordsoorten
Wederkerend voornaamwoord: komt alleen voor in combinatie met een een wederkerend werkwoord. Het wederkerend vnw verwijst terug naar de persoon die het onderwerp is.
Ik > me hij/zij/het > zich
je > je we > ons
u > zich zij > zich
Wederkerig voornaamwoord: elkaar.
Aan het werk:
- opdracht 17
- opdracht 18
- opdracht 19
- opdracht 20
- opdracht 21
Werkwoordspelling
Tegenwoordige tijd: ik-vorm / ik-vorm+t / hele werkwoord
Verleden tijd: sterke ww --> schrijf je zoals je ze hoort.
zwakke ww --> 't x kofschip
Stap 1: zet het werkwoord in de ik-vorm
Stap 2: kijk naar de laatste letter en gebruik 't x kofschip
Stap 3: vervoeg het ww op de juiste manier
(+te/+ten of +de/+den)
Spelling: gebiedende wijs
Een zin die een bevel of een aansporing geeft en waarin geen onderwerp staat, staat in de gebiedende wijs.
De persoonsvorm is dan meestal het eerste woord in de zin.
Je schrijft de ik-vorm.
VB. Word nu lid! Voeg een snufje zout toe. Loop rustig door.
Maken:
- opdracht 23
- opdracht 24
- opdracht 26
Spelling: hoofdletters en leestekens
Zie schema in het boek op blz. 48
Maken:
- opdracht 27
- opdracht 28
- opdracht 29
Taalbewustzijn
Synoniemen: woorden die ongeveer het zelfde betekenen. (doorweekt - kletsnat)
Antoniemen: woorden met een tegengestelde betekenis.
(figuurlijk - letterlijk, acceptabel - onacceptabel)
Homoniemen: woorden die meer dan één betekenis hebben.
(bank: bedrijf die met geld werken/meubelstuk om op te zitten.
Homofonen: twee woorden die hetzelfde klinken, maar die je op een verschillende manier schrijft en ze hebben een verschillende betekenis.
( hart - hard, licht - ligt)
Taalbewustzijn
Regionale taalvariatie: je kan soms horen aan de manier waarop iemand spreekt, waar diegene vandaan komt.
De taal wijkt dan af van de standaardtaal.
Elke taal heeft zo zijn eigen regionale taalvarianten.
Dialect: een lokale taalvariant die in een klein gebied wordt gesproken. Wijkt af van de standaardtaal in spelling, woordenschat, zinsbouw en uitspraak.
Regiolect: een regionale taalvariant die is ontstaan doordat dialecten naar elkaar toe groeien. Wijkt af van de standaardtaal in uitspraak en soms in woordenschat.
Maken:
- opdracht 36
- opdracht 37
- opdracht 38
- opdracht 39
- opdracht 40