Hoofdstuk 3. Kosten, opbrengsten en winsten
actualiteit
herhaling vorige les (elasticiteiten)
leerdoelen (productiekosten)
instructie (productiekosten)
maakwerk: opdracht 3.1 t/m 3.9
Hoofdstuk 3. Kosten, opbrengsten en winsten
actualiteit
herhaling vorige les (elasticiteiten)
leerdoelen (productiekosten)
instructie (productiekosten)
maakwerk: opdracht 3.1 t/m 3.9
Herhaling vorige les (elasticiteiten)
Een elasticiteit is een vermenigvuldigingsgetal dat aangeeft hoe sterk de relatie tussen twee relatieve veranderingen is.
Met een elasticiteit kun je bijvoorbeeld met
één getal beschrijven hoe sterk de vraag
reageert op een prijsverandering. We
gaan 3 elasticiteiten behandelen:
prijselasticiteit (deze les)
kruislingse elasticiteit (volgende les)
inkomenselasticiteit (volgende les)
Prijselasticiteit van de vraag (Ev)
Ev = %Δq / %Δp
waarbij %Δ = (nieuw - oud) / oud
Kruislingse elasticiteit (Ek)
Ek = %Δq(a) / %Δp(b)
waarbij %Δ = (nieuw - oud) / oud
Inkomenselasticiteit (Ey)
Ey = %Δq / %Δy
waarbij %Δ = (nieuw - oud) / oud
Leerdoelen H3. Kosten, opbrengsten en winsten
Ik kan de eerste 16 begrippen op pagina 61 omschrijven (zie LWEO).
Ik kan voorbeelden geven van constante (vaste) en variabele kosten.
Ik kan aan de hand van gegevens de vergelijkingen van de totale constante kosten (TCK), de totale variabele kosten (TVK) en de totale kosten (TK) opstellen en grafisch weergeven.
Ik kan aan de hand van gegevens de vergelijkingen van de gemiddelde constante kosten (GCK), de gemiddelde variabele kosten (GVK) en de gemiddelde totale kosten (GTK) opstellen.
Ik kan de invloed analyseren van de productieomvang op de gemiddelde constante kosten (GCK).
Ik kan het verschil uitleggen tussen progressief, degressief en proportioneel variabele kosten en de invloed daarvan op de gemiddelde variabele kosten (GVK) beschrijven.
Kosten, opbrengsten en winst
p = prijs (price)
q = hoeveelheid (quantity) = afzet
TO = Totale Opbrengst = omzet = p x q
TCK = Totale Constante Kosten (onafhankelijk van q) = CK
TVK = Totale Variabele Kosten (afhankelijk van q) = VK x q
TK = Totale Kosten = TCK + TVK
TW = Totale Winst = TO - TK
Constante kosten
zijn onafhankelijk van de productieomvang, variëren niet met de productieomvang
worden bepaald door de productiecapaciteit van de onderneming (capaciteitskosten)
kunnen wel veranderen door bijv. huurverhoging, loonstijging of renteverhoging
Variabele kosten
zijn afhankelijk van de productieomvang, variëren met de productie
kunnen proportioneel (gelijk stijgend), progressief (toenemend stijgend of degressief (afnemend stijgend) zijn
Constante kosten
Variabele kosten
Totale Kosten (TK)
Totale Kosten (TK)
Auto (2e hands): € 10.000
Benzinekosten per rit: € 10
Loonkosten per rit: € 20
q (afzet) = aantal ritten per maand (x-as)
TCK =
Totale Constante Kosten = 10.000
TVK =
Totale Variabele Kosten = 30q
TK =
Totale Kosten = 10.000 + 30q
Gemiddelde Kosten
Gemiddelde = totaal / aantal
GCK = Gemiddelde Contante Kosten = TCK / afzet (q)
GVK = Gemiddelde Variabele Kosten = TVK / afzet (q)
GTK = Gemiddelde Totale Kosten = TK / afzet (q) = GCK + GVK
Waarom blijft de GVK gelijk als de afzet (q) toeneemt?
de variabele kosten zijn hier proportioneel: per product blijven de variabele kosten gelijk
Waarom daalt de GCK (en GTK) als de afzet (q) toeneemt?
je kunt de TCK over meer producten verdelen: per product dalen de constante kosten
Maakwerk deze week
wat: opdracht 3.1 t/m 3.9 in je schrift
hoe: fluisterend overleg met buurman / buurvrouw mag
hulp: buurman / buurvrouw of steek je vinger op
tijd: tot 5 minuten voor einde les
uitkomst: zo ver mogelijk
klaar: ga verder met opdracht 3.10 t/m 3.14
Herhaling vorige les (productiekosten)
Welke lijn is de Totale Kosten functie?
de rode lijn
Hoeveel is de TCK?
TCK = Totale Constante Kosten
TCK = startgetal van de TK
TCK = 20.000
Hoeveel is de VK?
VK = Variabele Kosten (per product)
VK = richtingscoëfficient van de TK = ∆TK / ∆q
VK = € 100 (bv € 80.000 - € 20.000) / 600)
Hoeveel is de TVK?
TVK = Totale Variabele Kosten
TVK = 100q
Hoeveel is de TK?
TK = Totale Kosten = TCK + TVK
TK = 20.000 + 100q
De variabele kosten zijn progressief als ...
de GTK daalt bij stijgende productie
de GVK stijgt bij stijgende productie Dit is ht juiste antwoord
de TK stijgt bij stijgende productie
de TVK stijgt bij stijgende productie
Voor de productie van pennen geldt de volgende Totale Kosten (TK) functie: TK = 0,5q + 4.500 Wat zijn de variabele kosten van deze pennen?
€ 0,50 Dit is het juiste antwoord
€ 2
€ 5
€ 4.500
Voor de productie van pennen geldt de volgende Totale Kosten (TK) functie: TK = 0,5q + 4.500 Wat zijn de constante kosten van deze pennen?
€ 0,50
€ 2
€ 5
€ 4.500 Dit is het juiste antwoord
Bij een productieomvang van 5.000 stuks zijn de Gemiddelde Constante Kosten (GCK) € 100. Bij een omvang van 10.000 stuks zijn de Totale Constante Kosten (TCK):
€ 50
€ 100
€ 500.000 Dit is het juiste antwoord
€ 1.000.000
Totale Constante Kosten (TCK) = € 25.000 en Gemiddelde Variabele Kosten (GVK) = € 10 Bij een productieomvang (q) van 10.000 stuks geldt:
GCK = € 2,50 TK = € 25.010
GCK = € 2,50 TK = € 125.000 Dit is het juiste antwoord
GCK = € 25.000 TK = € 25.010
GCK = € 2.500 TK = € 125.000
Leerdoelen H3. Kosten, opbrengsten en winsten
Ik kan de eerste 16 begrippen op pagina 61 omschrijven (zie LWEO).
Ik kan voorbeelden geven van constante (vaste) en variabele kosten.
Ik kan aan de hand van gegevens de vergelijkingen van de totale constante kosten (TCK), de totale variabele kosten (TVK) en de totale kosten (TK) opstellen en grafisch weergeven.
Ik kan aan de hand van gegevens de vergelijkingen van de gemiddelde constante kosten (GCK), de gemiddelde variabele kosten (GVK) en de gemiddelde totale kosten (GTK) opstellen.
Ik kan de invloed analyseren van de productieomvang op de gemiddelde constante kosten (GCK).
Ik kan het verschil uitleggen tussen progressief, degressief en proportioneel variabele kosten en de invloed daarvan op de gemiddelde variabele kosten (GVK) beschrijven.
Leerdoelen H3. Kosten, opbrengsten en winsten
Ik kan aan de hand van gegevens de vergelijking van de totale opbrengst (TO) en de gemiddelde opbrengst (GO) opstellen.
Ik kan met behulp van de vergelijkingen van de totale opbrengst (TO) en de totale kosten (TK) de vergelijking van de totale winst (TW) opstellen en grafisch weergeven
Ik kan de vergelijking van de gemiddelde winst (GW) opstellen.
Ik kan verklaren dat een producent winst maakt als de opbrengst hoger is dan de kosten en dit zowel grafisch als rekenkundig onderbouwen.
Ik kan de betekenis uitleggen van het break-evenpunt (BEP), de break-evenafzet (BEA) en de break-evenomzet (BEO)en deze grafisch en rekenkundig bepalen.
Kosten, opbrengsten en winst
Welke lijn is de Totale Opbrengst functie?
de groene lijn
Hoeveel is de verkoopprijs?
p = richtingscoëfficient van de TO = ∆TO / ∆q
p = € 150 (bv € 90.000 / 600)
Hoeveel is de TO?
TO = Totale Opbrengst
TO = 150q
Hoeveel is de TK?
TK = Totale Kosten = TCK + TVK
TK = 20.000 + 100q
Hoeveel is de Totale Winst (TW)?
TW = TO - TK
TW = 150q - (20.000 + 100q)
TW = 50q - 20.000
Break-evenpunt
Het break-evenpunt van een onderneming is de omzet die een bedrijf moet genereren om in financieel evenwicht te zijn. Op het break-even punt zijn de kosten en de opbrengsten voor een onderneming gelijk. De onderneming maakt op het break-evenpunt geen winst of verlies met de productie en de verkoop van een product.
Wat is links het Break-evenPunt (BEP)?
snijpunt bij TO = TK
Wat is links de Break-evenAfzet (BEA)?
q bij TO = TK
BEA = 400
Wat is links de Break-evenOmzet (BEO)?
p x q bij TO = TK
BEO = € 60.000
Kosten, opbrengsten en winst
Hoeveel is de TO?
TO = 150q
Hoeveel is de TK?
TK = 20.000 + 100q
Hoeveel is de TW?
TW = 50q - 20.000
Hoeveel is de BEA?
BEA = Break-EvenAfzet = q bij TO = TK
150q = 20.000 + 100q
50q = 20.000
q = 400 (winst = 0)
of TW = 0 = 50q - 20.000 => q = 400
Hoeveel is de BEO?
BEO = Break-EvenOmzet = p x q bij TO = TK
BEO = 150 x 400 = 60.000 (winst = 0)
Gemiddelde kosten, opbrengsten en winst
Gemiddelde = totaal / aantal
GCK = Gemiddelde Contante Kosten = TCK / afzet (q)
GVK = Gemiddelde Variabele Kosten = TVK / afzet (q)
GTK = Gemiddelde Totale Kosten = TK / afzet (q) = GCK + GVK
GO = Gemiddelde Opbrengst = TO / afzet (q) = p
GW = Gemiddelde Winst = TW / afzet (q) = GO - GTK
Break-EvenPunt (BEP) bij:
TO = TK (of TW = 0) en
GO = GTK (of GW = 0)
Break-even punt
Oefening (TO en TK functie)
Stel we hebben een bedrijf die Senseo's verkoopt met variabele kosten van € 50 per stuk, constante kosten van € 250.000 en een verkoopprijs van € 89,95.
1. Hoe ziet de TO functie eruit?
TO = p x q
TO = 89,95q
2. Hoe ziet de TK functie eruit?
TK = TVK + TCK
TVK = 50q
TCK = 250.000
TK = 50q + 250.000
TK functie
Stel we hebben een bedrijf die Senseo's verkoopt met variabele kosten van € 50 per stuk, constante kosten van € 250.000 en een verkoopprijs van € 89,95.
Hoe ziet de TK lijn eruit?
TK = 50q + 250.000 (groene lijn)
... en de TCK lijn?
TCK = 250.000 (grijze lijn)
... en de TVK lijn?
TVK = 50q (rode lijn)
TO functie en BEP
Stel we hebben een bedrijf die Senseo's verkoopt met variabele kosten van € 50 per stuk, constante kosten van € 250.000 en een verkoopprijs van € 89,95.
1. Hoe ziet de TO functie eruit (en de TK)?
TO = 89,95q (rode lijn)
TK = 50q + 250.000 (groene lijn)
2. Wat is het BEP?
snijpunt TO en TK
89,95q = 50q + 250.000 => q = ± 6300
Maakwerk deze week
wat: opdracht 3.10 t/m 3.14 in je schrift
hoe: fluisterend overleg met buurman / buurvrouw mag
hulp: buurman / buurvrouw of steek je vinger op
tijd: tot 5 minuten voor einde les
uitkomst: zo ver mogelijk
klaar: ga verder met opdracht 3.15 t/m 3.20
Hoofdstuk 3. Kosten, opbrengsten en winsten
actualiteit
herhaling vorige les (opbrengsten, productieomvang en kostendekking)
leerdoelen
instructie (maximale winst)
maakwerk: opdracht 3.15 t/m 3.24
Herhaling vorige les (BEP)
TO functie en BEP
Stel we hebben een bedrijf die Senseo's verkoopt met variabele kosten van € 50 per stuk, constante kosten van € 250.000 en een verkoopprijs van € 89,95.
1. Hoe ziet de TO functie eruit (en de TK)?
TO = 89,95q (rode lijn)
TK = 50q + 250.000 (groene lijn)
2. Wat is het BEP?
snijpunt TO en TK
89,95q = 50q + 250.000 => q = ± 6300
Afkortingen en formules
p =
q =
TO =
TCK =
TVK =
TK =
TW =
GO =
GCK =
GVK =
GTK =
GW =
BEP =
BEA =
BEO =
prijs (price)
hoeveelheid (quantity) = afzet
Totale Opbrengst = omzet = p x q
Totale Constante Kosten (onafhankelijk van q) = CK
Totale Variabele Kosten (afhankelijk van q) = VK x q
Totale Kosten = TCK + TVK
Totale Winst = TO - TK
Gemiddelde Opbrengst = TO / afzet (q) = p
Gemiddelde Contante Kosten = TCK / afzet (q)
Gemiddelde Variabele Kosten = TVK / afzet (q)
Gemiddelde Totale Kosten = TK / afzet (q) = GCK + GVK
Gemiddelde Winst = TW / afzet (q) = GO - GTK
Break Even Punt (TO = TK)
Break Even Afzet (q bij TO = TK)
Break Even Omzet (p x q bij TO = TK)
Er is een Break-evenpunt (BEP) als
TVK = TCK
TO = TK Dit is het juiste antwoord
TO = TVK
TO = TCK
Er is een Break-evenpunt (BEP) als
p = GO
p = GTK Dit is het juiste antwoord
p = GVK
p = GCK
De verkoopprijs van een product is € 5. De GVK zijn € 3 en de TCK zijn € 5.000. De break-even afzet is:
1.000 stuks
1.667 stuks
2.500 stuks Dit is het juiste antwoord
5.000 stuks
Voor pennen geldt de volgende TO- en TK-functie: TO = 2q TK = 0,5q + 4.500 Wat is de (verkoop) prijs van deze pennen?
€ 0,50
€ 2 Dit is het juiste antwoord
€ 5
€ 4.500
Voor pennen geldt de volgende TO- en TK-functie: TO = 2q TK = 0,5q + 4.500 Wat zijn de variabele kosten van deze pennen?
€ 0,50 Dit is het juiste antwoord
€ 2
€ 5
€ 4.500
Voor pennen geldt de volgende TO- en TK-functie: TO = 2q TK = 0,5q + 4.500 Wat zijn de constante kosten van deze pennen?
€ 0,50
€ 2
€ 5
€ 4.500 Dit is het juiste antwoord
Voor pennen geldt de volgende TO- en TK-functie: TO = 2q TK = 0,5q + 4.500 Wat is de break-even afzet voor deze pennen?
1.000
2.000
3.000 Dit is het juiste antwoord
4.000
Voor pennen geldt de volgende TO- en TK-functie: TO = 2q TK = 0,5q + 4.500 Wat is de break-even omzet voor deze pennen?
€ 1.500
€ 6.000 Dit is het juiste antwoord
€ 7.500
€ 10.000
Leerdoelen H3. Kosten, opbrengsten en winsten
Ik kan de eerste 16 begrippen op pagina 61 omschrijven (zie LWEO).
Ik kan voorbeelden geven van constante (vaste) en variabele kosten.
Ik kan aan de hand van gegevens de vergelijkingen van de totale constante kosten (TCK), de totale variabele kosten (TVK) en de totale kosten (TK) opstellen en grafisch weergeven.
Ik kan aan de hand van gegevens de vergelijkingen van de gemiddelde constante kosten (GCK), de gemiddelde variabele kosten (GVK) en de gemiddelde totale kosten (GTK) opstellen.
Ik kan de invloed analyseren van de productieomvang op de gemiddelde constante kosten (GCK).
Ik kan het verschil uitleggen tussen progressief, degressief en proportioneel variabele kosten en de invloed daarvan op de gemiddelde variabele kosten (GVK) beschrijven.
Leerdoelen H3. Kosten, opbrengsten en winsten
Ik kan aan de hand van gegevens de vergelijking van de totale opbrengst (TO) en de gemiddelde opbrengst (GO) opstellen.
Ik kan met behulp van de vergelijkingen van de totale opbrengst (TO) en de totale kosten (TK) de vergelijking van de totale winst (TW) opstellen en grafisch weergeven
Ik kan de vergelijking van de gemiddelde winst (GW) opstellen.
Ik kan verklaren dat een producent winst maakt als de opbrengst hoger is dan de kosten en dit zowel grafisch als rekenkundig onderbouwen.
Ik kan de betekenis uitleggen van het break-evenpunt (BEP), de break-evenafzet (BEA) en de break-evenomzet (BEO)en deze grafisch en rekenkundig bepalen.
Leerdoelen H3. Kosten, opbrengsten en winsten
Ik kan de vergelijkingen van de marginale opbrengst (MO), de marginale kosten (MK) en de marginale winst (MW) grafisch en rekenkundig gebruiken bij het bepalen van de productieomvang waarbij maximale winst wordt behaald.
Ik kan uitleggen dat de maximale winst behaald wordt bij de productiecapaciteit als de marginale opbrengst (MO) bij elke productieomvang hoger is dan de marginale kosten (MK).
Ik kan uitleggen en grafisch onderbouwen dat de maximale winst behaald wordt bij die productieomvang waarbij de marginale opbrengst (MO) = marginale kosten (MK).
Ik kan de maximale winst berekenen en grafisch weergeven.
Ik kan toelichten dat uitbreiding van de productie winstgevend/verliesgevend is voor een producent wanneer de marginale kosten (MK) lager/hoger zijn dan de marginale opbrengst (MO) en dit grafisch onderbouwen.
Doelstelling onderneming
Doelstelling 1: Kostendekking
Break-evenpunt analyse
TO = TK of GO = GTK
Doelstelling 2: Omzetmaximalisatie
Marginale analyse
MO = 0
Doelstelling 3: Winstmaximalisatie
Marginale analyse
MO = MK
Marginale analyse
MO = Marginale Opbrengst
extra opbrengst als er één extra product verkocht wordt
MO = ∆TO / ∆q
MO = GO = p (bij een vaste verkoopprijs!)
MK = Marginale Kosten
extra kosten als er één extra product gemaakt wordt
MK = ∆TK / ∆q
MK = GVK (bij proportioneel variabele kosten!)
MW = Maximale Winst bij q als MO = MK!
TW = TO - TK (maximale winst bij grootste verschil tussen TO en TK)
GW = GO - GTK (maximale winst bij grootste verschil tussen GO en GTK)
Maximale Winst (stappen)
Welke lijn wordt ook wel de prijsafzetlijn genoemd?
GO Dit is het juiste antwoord
MO
GTK
MK
In de bedrijfseconomie hanteren we het begrip ‘kostprijs’. Welke lijn vertegenwoordigd de kostprijs?
GO
MO
GTK Dit is het juiste antwoord
MK
In de grafiek staat ook een horizontale MK-lijn. In geval van proportionele variabele kosten is deze gelijk aan de GVK-lijn. Wat is het verschil tussen de GTK en de GVK-lijn?
GO
GCK Dit is het juiste antwoord
GW
CK
Welke hoeveelheid produceert dit bedrijf bij een prijs van € 300.
welke hoeveelheid produceert dit bedrijf bij een prijs van €400
6 miljoen
8 miljoen Dit is het juiste antwoord
12 miljoen
16 miljoen
Stel dat dit bedrijf een dagproductie heeft van 6 miljoen stuks. Welke prijs zal dit bedrijf dan vragen?
€ 200
€ 300
€ 350
€ 450 Dit is het juiste antwoord
Stel dat dit bedrijf een dagproductie heeft van 6 miljoen stuks. Wat zijn dan de Gemiddelde Totale Kosten?
€ 200
€ 300
€ 350 Dit is het juiste antwoord
€ 450
Stel dat dit bedrijf een dagproductie heeft van 6 miljoen stuks. Wat is dan de Gemiddelde Winst?
€ 50
€ 100 Dit is het juiste antwoord
€ 150
€ 200
Stel dat dit bedrijf een dagproductie heeft van 6 miljoen stuks. Wat is dan de Totale Winst?
€ 200 miljoen
€ 400 miljoen
€ 600 miljoen Dit is het juiste antwoord
€ 800 miljoen
Stel dat dit bedrijf streeft naar maximale winst. Wat is dan de Totale Winst?
€ 200 miljoen
€ 400 miljoen
€ 600 miljoen
€ 800 miljoen Dit is het juiste antwoord
Oefening (maximale winst 1)
Wat is de maximale winst?
maximale winst bij MO = MK
q = 80 miljoen liter bij MO = MK
prijs = GO = € 8,00
kostprijs = GTK = € 6,20
gemiddelde winst = € 1,80
maximale winst = € 144 miljoen
Oefening (maximale winst 2)
Wat is de maximale winst?
maximale winst bij MO = MK
q = 45 bij MO = MK
prijs = GO = € 31
kostprijs = GTK = € 19
gemiddelde winst = € 31 - € 19 = € 12
maximale winst = € 12 x 45 =€ 540
Maakwerk deze week
wat: opdracht 3.15 t/m 3.24 in je schrift
hoe: fluisterend overleg met buurman / buurvrouw mag
hulp: buurman / buurvrouw of steek je vinger op
tijd: tot 5 minuten voor einde les
uitkomst: zo ver mogelijk
klaar: ga verder met 3.4 Zelftest