12.1 Voedingsstoffen
Thema 1 Vertering
12.1 Voedingsstoffen
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
Thema 1 Vertering
12.1 Voedingsstoffen
Lesprogramma
Wat weet je al.
Leerdoelen
Uitleg
Vragen
Nabespreken
Huiswerk
Wat weet je al over voedingsstoffen.
Leerdoelen
Je kunt de kenmerken en functies noemen van zes groepen voedingsstoffen en van voedingsvezel.
voedingsmiddelen
alles wat je eet en drinkt zijn voedingsmiddelen.
voedingsmiddelen zijn opgebouwt uit voedingsstoffen.
Vier functies van voedingsstoffen
Er zijn vier functies van voedingsstoffen.
Brandstoffen; energie
Bouwstoffen; groei en herstel
Reservestoffen; opslag
Beschermstoffen; zorgen dat je niet ziek wordt
Functies per voedingsstof
Bouwstoffen:
eiwitten, water, koolhydraten, vetten, mineralen, vitamines
Brandstoffen:
koolhydraten, vetten, eiwitten
Reservestoffen:
vetten, koolhydraten
Beschermende stoffen:
vitamines, mineralen
Eiwitten (proteïnen)
Eiwitten
2 varianten:
Dierlijke eiwitten
Plantaardige eiwitten
Eiwitten
Eiwitten zijn bouwstoffen
Teveel aan eiwitten?
Eiwit als brandstof
Eiwit als reservestof (vet)
Cytoplasma
Spieren
Eiwitten
Volgorde van aminozuren bepaald vorm van het eiwit.
Door verschillende vormen ook verschillende functies:
kanaaltje, enzym, transportenzym, bouwstof etc.
BINAS tabel 67H1
20 soorten aminozuren
12 niet-essentiële aminozuren
8 essentiële aminozuren
Niet-essentiële aminozuren kunnen door het lichaam worden aangemaakt.
Essentiële aminozuren worden niet/minder door het lichaam aangemaakt moeten via het voedsel worden aangeleverd.
Koolhydraten (sachariden)
Koolhydraten
Koolhydraten zijn brandstoffen, maar kunnen ook dienen als bouwstof.
Teveel aan koolhydraten?
Koolhydraten als reservestof (vet)
Suikers (glucose), zetmeel, voedingsvezels en glycogeen.
enkelvoudig koolhydraat
meervoudig koolhydraat
Koolhydraten
Voedingsvezels
Onverteerbare koolhydraten uit planten
Voedingsvezels stimuleren de darmperistaltiek en dus de darmwerking
Vetten (lipiden)
Vetten
Glycerol + 3 vetzuurstaarten = triglyceride
Vetten bestaan uit dezelfde atomen als glucose (C,H,O).
Alle organismen kunnen glucose omzetten in vetten.
Essentiële vetzuren
(On)verzadigde vetten
Verzadigd vet:
- Ongezond; kans op 'dichtslibben' aders. Vooral bij dierlijke vetten. Hebben geen dubbele bindingen.
Onverzadigd vet:
- Gezond. Zorgen voor daling cholesterol. Hebben één of meer dubbele bindingen.
Glycerol en 3 verschillende vetzuren
Verzadigd
Enkelvoudig onverzadigd
meervoudig onverzadigd
Cholesterol
Aanmaak in lever
De basis voor de aanmaak van sommige hormonen (testosteron, oestrogeen, bijnierhormonen)
Cholesterol zit in celmembranen voor flexibiliteit.
Slagaderverkalking
Cholesterol blijft vaker kleven bij beschadiging slagaderwand
Plaquevorming
Deze laag cholesterol zet kalk af
Vorming bloedpropje
Water
Water
Water is een bouwstof transport van stoffen.
Het menselijk lichaam bestaat uit 60% water.
Mineralen (zouten)
Mineralen
bouwstof:
hard botweefsel en tandbeen
beschermstoffen:
bloedstolling
Gevormd uit een
metaal + niet-metaal
Spoorelementen
Spoorelementen: mineralen die in zeer kleine hoeveelheden benodigd zijn
Algemene mineralen: Na, K, Ca
Spoorelementen: Cu, F, Zn, I
Vitaminen
Scheurbuik bij zeevaarders door gebrek aan vitamine C
Oplossing: Verse citroenen en sinaasappels mee op reis.
Vitaminen
Provitaminen dit zijn stoffen die in voeding zitten, waaruit wij vitaminen kunnen vormen.
Gebreksziekten deze ontstaan door een tekort aan vitaminen.
Vitamine-B-complex is opgebouwd uit meerdere afzonderlijke vitaminen.
Meer weten? Bekijk de volgende filmpjes en links
Your Biology NL
Biologie met Joost
Juf aminozuur
30 Min. Bio
Links
Aan de slag
Lezen
Basisstof 1
Zijn alle dikgedrukte woorden duidelijk?
Opdrachten maken
Zet de voedingsmiddelen op de juiste voedingsstoffen.
Brandstoffen
koolhydraten en vetten
Bouwstoffen
eiwitten en water
Beschermstoffen
vitaminen en mineralen
Voedingsstoffen zijn...
Bestanddelen van voedingsmiddelen
Alle bouwstoffen in voedingsmiddelen
Alle brandstoffen in voedingsmiddelen
Alle calorieën in voedingsmiddelen
In onze voeding zitten voedingsstoffen. Sommige voedingsstoffen leveren energie, andere voedingsstoffen leveren geen energie. Welk van de volgende rijtjes voedingsstoffen bevatten uitsluitend energieleverende voedingsstoffen?
Alcohol, koolhydraten en vitamines
Alcohol, vetten en eiwitten
Eiwitten, koolhydraten en mineralen
Mineralen, vetten en water
Voedingsstoffen die moeten worden verteerd
Voedingsstoffen die niet worden verteerd
Mineralen
Zetmeel
Water
Eiwitten
Vetten
Vitaminen
Koolhydraten
Wat betekent het als een aminozuur essentieel is voor de mens?
Leg uit waarom een voedingsvezel niet tot de voedingsstoffen behoort.