Aanjager voor film- en beeldeducatie in Gelderland en Overijssel
Crash Course
Filmeducatie
Aanjager voor film- en beeldeducatie in Gelderland en Overijssel
Crash Course
Filmeducatie
Wie zijn wij?
Je eerste hulp bij filmeducatie!
Wij zijn een regionaal expertisecentrum op het gebied van film-en beeldeducatie. We adviseren, ondersteunen en inspireren organisaties en het onderwijs
in Gelderland en Overijssel bij het inzetten van film- en beeldeducatie. We wijzen je de weg naar kant-en-klare
filmlessen, lesactiviteiten, en geven advies en trainingen op maat. We werken samen met partners aan het verbinden van vraag en aanbod, en aan
deskundigheidsbevordering van aanbieders en leraren hoe ze film- en beeldeducatie in de volle breedte in het onderwijs kunnen verankeren.
Sander Burger - De veroordeling, 2020
Even voorstellen
& wat gaan we doen?
Deze slide heeft geen instructies
Als ik aan filmeducatie denk,
denk ik aan...
Barbara Bredero - Mees Kees, 2012
Waar denk jij aan bij filmeducatie?
Mathijs de Jonge - Horizon Zero Dawn, 2017
Ontwikkelaar: Guerrilla Games
Film is altijd en overal om ons heen. Van games tot vlogs en van documentaires tot series.
Wij zien filmeducatie als meer dan alleen speelfilms. Het is alle vormen van bewegend beeld: online content zoals tiktoks maar ook documentairtes, series en games. Games zijn bijvoorbeeld steeds meer echte films waarin acteurs acteren voor een green screen.
Filmhub Oost streeft naar de verankering van filmeducatie in
het curriculum.
Elisabeth Hesemans - KABAM! , 2021
Leerlingen groeien op in een wereld waarin ze dagelijks geconfronteerd met bewegend beeld maar krijgen nog weinig handvatten hoe ze deze beelden moeten interpreteren. In 2019 heeft OCW daarom besloten om filmhub's op te richten die als doel hebben om filmeducatie te verankeren in het curriculum. Niet door een nieuw vak op te richten maar juist te kijken hoe filmeducatie kan aansluiten bij de al bestaande vakken.
Filmeducatie is....
Joost Van Den Bosch, Erik Verkerk- Dikkie Dik en de verdwenen knuffel, 2024
Wij zien filmeducatie als meer dan alleen speelfilms. Het is alle vormen van bewegend beeld: online content zoals tiktoks maar ook documentairtes, series en games. Games zijn bijvoorbeeld steeds meer echte films waarin acteurs acteren voor een green screen.
Mascha Halberstad - Knor 2022
Bewust film kijken én maken.
Door te maken leer je ook weer anders kijken.
Daarom vinden we dit heel belangrijk zodat leerlingen zowel leren analyseren als de praktijk ervaren door film te maken.
Anna van der Heide - Brammetje Baas, 2012
Door filmeducatie leren leerlingen bewegend beeld te begrijpen, te ontleden en te plaatsen in een context.
Met filmeducatie willen we leerlingen leren dat bewegend beeld bestaat uit 1000de keuzes die filmmakers maken. Daarom is het belangrijk dat leerlingen niet alleen bewegend beeld leren begrijpen en ontleden maar ook leren plaatsen in een context.
Nathan Grossman - I Am Greta, 2020
Film als middel én als doel.
Het inzetten van filmeducatie begint met deze keuze: is film een middel om bijvoorbeeld een (gevoelig) thema te bespreken of de lesstof op een andere manier aan te bieden? Of is het leren over film het doel? Wat zijn shots? Hoe werkt montage?
5 vaardigheden voor filmeducatie
In 2020 is er door het Landelijk Netwerk Filmeducatie een doorlopende leerlijn ontwikkeld. In deze leerlijn staan 5 vaardigheden centraal. Deze vaardigheden kan je door elkaar inzetten:
Beleven
Je kunt films op verschillende manieren beleven; een TikTok-video thuis op je smartphone kijken, de nieuwste speelfilm in de bioscoop, of een documentaire in de klas op het digibord. Als je een film kijkt thuis op de bank dan is de ervaring heel anders dan wanneer je dezelfde film in het donker in de bioscoop kijkt. Daarom is het belangrijk dat leerlingen deze verschillen ervaren.
Verwoorden
Door samen een film bespreken en koppelen aan filmische begrippen leren leerlingen de taal van film kennen. Denk bijvoorbeeld aan termen als shots, camerastandpunten. Op deze manier ontdekken zij hoe ze wat ze zien op een bewuste manier kunnen verwoorden.
Onderzoeken
Door gericht te kijken en te luisteren, onderzoekt en analyseert een leerling de verschillende kanten van film, zoals de verhaalstructuur, de vormgeving en de context van een film. Je kunt een concept, verhaal, visie of boodschap op verschillende manieren vormgeven en versterken door middel van beeld en geluid.
Reflecteren
Door te reflecteren leert de leerling zijn/haar/dien eigen mening en filmsmaak te ontdekken. De leerling kan deze mening/smaak ook onder woorden brengen en onderbouwen door middel van filmische begrippen.
Creëren
Door film bewust te maken, kunnen leerlingen ‘de taal van film’ meester maken en er tegelijkertijd een eigen taal mee creëren. De leerling leert zo om bewust filmische elementen in te zetten om zijn/haar/diens boodschap over te brengen op de kijker. Door leerlingen samen een film te laten maken, worden ook vaardigheden als samenwerken, plannen en communiceren ontwikkelt.
Hoe zijn de kerndoelen Kunst & Cultuur gekoppeld aan de 5 vaardigheden voor filmeducatie?
Door maken en meemaken versterk je het artistiek creatief vermogen (kerndoel 35).
5 vaardigheden voor filmeducatie
In 2020 is er door het Landelijk Netwerk Filmeducatie een doorlopende leerlijn ontwikkeld. In deze leerlijn staan 5 vaardigheden centraal. Deze vaardigheden kan je door elkaar inzetten:
Beleven
Je kunt films op verschillende manieren beleven; een TikTok-video thuis op je smartphone kijken, de nieuwste speelfilm in de bioscoop, of een documentaire in de klas op het digibord. Als je een film kijkt thuis op de bank dan is de ervaring heel anders dan wanneer je dezelfde film in het donker in de bioscoop kijkt. Daarom is het belangrijk dat leerlingen deze verschillen ervaren.
Verwoorden
Door samen een film bespreken en koppelen aan filmische begrippen leren leerlingen de taal van film kennen. Denk bijvoorbeeld aan termen als shots, camerastandpunten. Op deze manier ontdekken zij hoe ze wat ze zien op een bewuste manier kunnen verwoorden.
Onderzoeken
Door gericht te kijken en te luisteren, onderzoekt en analyseert een leerling de verschillende kanten van film, zoals de verhaalstructuur, de vormgeving en de context van een film. Je kunt een concept, verhaal, visie of boodschap op verschillende manieren vormgeven en versterken door middel van beeld en geluid.
Reflecteren
Door te reflecteren leert de leerling zijn/haar/dien eigen mening en filmsmaak te ontdekken. De leerling kan deze mening/smaak ook onder woorden brengen en onderbouwen door middel van filmische begrippen.
Creëren
Door film bewust te maken, kunnen leerlingen ‘de taal van film’ meester maken en er tegelijkertijd een eigen taal mee creëren. De leerling leert zo om bewust filmische elementen in te zetten om zijn/haar/diens boodschap over te brengen op de kijker. Door leerlingen samen een film te laten maken, worden ook vaardigheden als samenwerken, plannen en communi
Film bespreken aan de hand van Kijk en Vertel:
Wat zag je allemaal?
Wat hoorde je allemaal?
Wat voelde of dacht je allemaal?
Once Upon A Blue Moon
Regisseur: Steve Boot
Jaar: 2015
Producent: Chris Bowden
Bron: https://vimeo.com/127529843?fl=pl&fe=ti&pgroup=plv
Kijk en Vertel is een gesprekstechniek waarin 3 ontdekkingsvragen de basis vormen om een filmfragment te bespreken in de klas. Er is geen voorkennis nodig.
Kijk en Vertel
Kijk en Vertel is een gesprekstechniek waarin 3 ontdekkingsvragen de basis vormen om een filmfragment te bespreken in de klas. Er is geen voorkennis nodig. Uitganspunt is dat leerlingen beeldtaal leren interpreteren, hun oordeel leren uitstellen en hun eigen associaties/ gedachten leren te verwoorden bij wat ze gezien en gehoord hebben. De leraar is de gesprekleider: deze stelt vragen, vat samen en parafraseer. Je zorgt dat iedereen zich veilig en gezien voelt. Leerlingen oefenen met de vaardigheden verwoorden en reflecteren.
Wil je hier meer over weten of mee oefenen? Dan bieden we vanuit Filmhub Oost speciale trainingen aan.
Steve Boot - Once upon a blue moon, 2015
Essentiële filmbegrippen
Shots
Film wordt gemaakt door heel veel korte stukjes te filmen en die achter elkaar te zetten. Die kleine stukjes film noemen we shots. Meerdere shots samen noem je een scène.
Essentiële filmbegrippen
Shots
Veel leerlingen denken dat de camera aangaat, er van alles gebeurt, camera gaat uit en de film is gemaakt. Maar eigenlijk wordt een film opgenomen in allemaal korte stukjes die je later achter elkaar plakt. Deze stukjes noem je shots. Elk shot verteld een klein stukje van het verhaal. Een scène is meestal opgebouwd uit meerdere shots, zoals een muur bestaat uit meerdere stenen. De verschillende scènes vormen samen de film zoals muren samen een gebouw vormen.
Een hele leuke, simpele opdracht om leerlingen dit te laten ervaren is door te klappen wanneer er van shot wordt gewisseld. Zo voelen en zien ze hoeveel shots er eigenlijk in een scene zitten.
Deze opdracht sluit goed aan bij de vaardigheid onderzoeken.
Filmkaders
Shots film je vanuit een filmkader. Dit kader bepaalt wat jij als kijker ziet, bijvoorbeeld de omgeving of alleen een paar ogen. Door filmkaders af te wisselen blijft de film interessant om naar te kijken:
Close-up: het onderwerp wordt van dichtbij gefilmd. Zo zie je details extra goed, bijvoorbeeld gezichtsuitdrukkingen. Een close-up kun je goed gebruiken wanneer je de emotie van een personage wilt laten zien.
Mediumshot: Het onderwerp is tot het middel in beeld. Perfect om te laten zien wat iemand doet (handeling).
Totaalshot: Het onderwerp is helemaal in beeld te zien. Dit shot kun je goed gebruiken om een overzicht te geven van een situatie.
In dit fragment (2:41- 2:52) zitten 6 shotwisselingen.
Once Upon A Blue Moon
Regisseur: Steve Boot
Jaar: 2015
Producent: Chris Bowden
Bron: https://vimeo.com/127529843?fl=pl&fe=ti&pgroup=plv
Filmkaders
Shots film je vanuit een filmkader. Dit kader bepaalt wat jij als kijker ziet, bijvoorbeeld de omgeving of alleen een paar ogen.
Door filmkaders af te wisselen blijft de film interessant om naar te kijken.
Essentiële filmbegrippen
Shots
Veel leerlingen denken dat de camera aangaat, er van alles gebeurt, camera gaat uit en de film is gemaakt. Maar eigenlijk wordt een film opgenomen in allemaal korte stukjes die je later achter elkaar plakt. Deze stukjes noem je shots. Elk shot verteld een klein stukje van het verhaal. Een scène is meestal opgebouwd uit meerdere shots, zoals een muur bestaat uit meerdere stenen. De verschillende scènes vormen samen de film zoals muren samen een gebouw vormen.
Een hele leuke, simpele opdracht om leerlingen dit te laten ervaren is door te klappen wanneer er van shot wordt gewisseld. Zo voelen en zien ze hoeveel shots er eigenlijk in een scene zitten.
Deze opdracht sluit goed aan bij de vaardigheid onderzoeken.
Filmkaders
Shots film je vanuit een filmkader. Dit kader bepaalt wat jij als kijker ziet, bijvoorbeeld de omgeving of alleen een paar ogen. Door filmkaders af te wisselen blijft de film interessant om naar te kijken:
Close-up: het onderwerp wordt van dichtbij gefilmd. Zo zie je details extra goed, bijvoorbeeld gezichtsuitdrukkingen. Een close-up kun je goed gebruiken wanneer je de emotie van een personage wilt laten zien.
Mediumshot: Het onderwerp is tot het middel in beeld. Perfect om te laten zien wat iemand doet (handeling).
Totaalshot: Het onderwerp is helemaal in beeld te zien. Dit shot kun je goed gebruiken om een overzicht te geven van een situatie.
Steve Boot - Once upon a blue moon, 2015
Audiodescriptie
Voor blinden en slechtzienden bestaat er audiodescriptie. Audiodescriptie is een ander woord voor beeldbeschrijving. Een stem beschrijft tussen de dialogen door wat er in beeld is te zien. Door deze extra uitleg is het verhaal voor mensen met een visuele beperking veel beter te volgen.
Audiodescriptie opdracht
Een mooie opdracht om leerlingen te laten oefenen met verwoorden is om ze een audiodescriptie te laten schrijven bij een scène. Voor blinden en slechtzienden bestaat er audiodescriptie. Audiodescriptie is een ander woord voor beeldbeschrijving. Een stem beschrijft tussen de dialogen door wat er in beeld is te zien. Door deze extra uitleg is het verhaal voor mensen met een visuele beperking veel beter te volgen want wanneer zij Once Upon A Moon zouden kijken dan hebben ze geen idee wat er nou eigenlijk gebeurt.
Voorbeeld audiodescriptie
Gordon & Paddy (met audiodescriptie)
Regisseur: Linda Hambäck
Jaar: 2017
Producent: In The Air
Bron: https://www.youtube.com/watch?v=JRCL9OeaheE
Wat zou jij vertellen?
Wat zou jij bij de volgende scène uit Once Upon A Moon als audiodescriptie vertellen? Laten we het eens uitproberen!
Bekijk de scène op de volgende slide en schrijf hier de audiodescriptie voor.
Denk goed na over welke informatie belangrijk is en welke niet.
Klaar? Wissel jouw audiodescriptie uit met je buurman/vrouw. Wat valt je op? Zijn er veel overeenkomsten?
Steve Boot - Once upon a blue moon, 2015
Deze slide heeft geen instructies
Scène Once Upon A Blue Moon 0:38 - 0:58 oefenen met audiodescriptie.
Once Upon A Blue Moon
Regisseur: Steve Boot
Jaar: 2015
Producent: Chris Bowden
Bron: https://vimeo.com/127529843?fl=pl&fe=ti&pgroup=plv
Autumn Leaves
Regisseur: Saman Hosseinpuor
Jaar: 2015
Producent:
Bron: https://www.youtube.com/watch?v=EhaKmQCzSoo
Welk beeld van Autumn Leaves is je bijgebleven?
Teken dit op een post-it.
Deze post-its hangen we bij elkaar. Zo ontstaat er een beeldende samenvatting van de film.
Saman Hosseinpuor- Autumn Leaves, 2015
Deze slide heeft geen instructies
Saman Hosseinpuor- Autumn Leaves, 2015
Begin Midden Eind
Een goede film heeft een duidelijk begin, midden en eind. Het begin introduceert het verhaal en het probleem. Het midden laat de belangrijkste gebeurtenissen en de climax zien. Het eind brengt in beeld hoe het probleem wordt opgelost en zorgt voor een afronding van het verhaal.
Welk verhaal ga je vertellen?
Iedere film is opgebouwd uit een Begin – Midden – Eind. Een goede film heeft een duidelijk begin, midden en eind. Het begin introduceert het verhaal en het probleem. Het midden laat de belangrijkste gebeurtenissen en de climax zien. Het eind brengt in beeld hoe het probleem wordt opgelost en zorgt voor een afronding van het verhaal.
We hebben een werkblad ontwikkeld wat leerlingen makkelijk kunnen invullen om zo hun eigen filmverhaal te bedenken, tegelijkertijd met taal bezig te zijn en de stap wat ga je filmen kleiner te maken.
Saman Hosseinpuor- Autumn Leaves, 2015
Aan de slag met...
het verhaal
Hoe ziet jouw weg naar school/werk eruit? Bedenk het verhaal voor een korte film waarin je jouw route laat zien. Gebruik het werkblad Begin- Midden - Eind.
Welk verhaal ga je vertellen?
Iedere film is opgebouwd uit een Begin – Midden – Eind. Een goede film heeft een duidelijk begin, midden en eind. Het begin introduceert het verhaal en het probleem. Het midden laat de belangrijkste gebeurtenissen en de climax zien. Het eind brengt in beeld hoe het probleem wordt opgelost en zorgt voor een afronding van het verhaal.
We hebben een werkblad ontwikkeld wat leerlingen makkelijk kunnen invullen om zo hun eigen filmverhaal te bedenken, tegelijkertijd met taal bezig te zijn en de stap wat ga je filmen kleiner te maken.
Storyboard
Een storyboard is een soort stripverhaal dat laat zien in welke volgorde de shots het verhaal van de film vertellen. Een storyboard hoeft niet mooi getekend te zijn: stokpoppetjes zijn perfect om te laten zien welk filmkader en camerstandpunt je gaat gebruiken. Een storyboard zorgt ervoor dat iedereen die aan de film werkt, snapt wat er gefilmd moet worden.
Hoe ga je dit verhaal vertellen?
Een storyboard is eigenlijk een soort stripverhaal dat laat zien welke shots in welke volgorde het verhaal van de film gaan vertellen. Een storyboard hoeft niet mooi getekend te zijn: stokpoptjes zijn perfect om te laten zien welk filmkaders je gaat gebruiken.
Het tekenen van een storyboard kan leerlingen veel houvast geven. Leerlingen zijn enthousiast als ze gaan filmen en vergeten soms wat ze precies moeten filmen om hun verhaal te vertellen. Door vooraf een storyboard te maken, kan je leerlingen terugverwijzen naar wat hun idee was en hoe ze dit in beeld gaan brengen. Daarnaast hebben ze iets om tijdens de montage op terug te vallen en blijven ze gefocust op het verhaal dat ze willen vertellen. Ook heb je als docent een beter beeld wat hun idee is en kan je hier makkelijker concrete feedback opgeven.
Saman Hosseinpuor- Autumn Leaves, 2015
Aan de slag met...
het storyboard
Hoe zou je jouw verhaal verfilmen?
Bedenk minimaal 6 verschillende shots met wisselende filmkaders en camerastandpunten.
Teken in tweetallen de shots op het storyboard. Stokpoppetjes zijn helemaal oke!
Hoe ga je dit verhaal vertellen?
Een storyboard is eigenlijk een soort stripverhaal dat laat zien welke shots in welke volgorde het verhaal van de film gaan vertellen. Een storyboard hoeft niet mooi getekend te zijn: stokpoptjes zijn perfect om te laten zien welk filmkaders je gaat gebruiken.
Het tekenen van een storyboard kan leerlingen veel houvast geven. Leerlingen zijn enthousiast als ze gaan filmen en vergeten soms wat ze precies moeten filmen om hun verhaal te vertellen. Door vooraf een storyboard te maken, kan je leerlingen terugverwijzen naar wat hun idee was en hoe ze dit in beeld gaan brengen. Daarnaast hebben ze iets om tijdens de montage op terug te vallen en blijven ze gefocust op het verhaal dat ze willen vertellen. Ook heb je als docent een beter beeld wat hun idee is en kan je hier makkelijker concrete feedback opgeven.
Joost Van Den Bosch, Erik Verkerk- Dikkie Dik en de verdwenen knuffel, 2024
Montage
Een film wordt dus gefilmd in shots.
In de montage worden de shots op de juiste volgorde achter elkaar gezet.
Er wordt geluid en muziek toegevoegd en zo ontstaat een prachtige film.
Opdracht Beelden Puzzelen (oefenen met monteren)
Wanneer alle shots zijn gefilmd dan is het tijd om deze te gaan monteren. Een film wordt dus gefilmd in shots. In de montage worden de shots op de juiste volgorde achter elkaar gezet. Er wordt geluid en muziek toegevoegd en zo ontstaat een prachtige film.
Je hoeft geen computer te hebben om leerlingen kennis te laten maken met het principe van montage. Een prentenboek is voldoende!
Print de plaatjes uit een prentenboek uit, lees met de klas het verhaal en leg vervolgens samen de plaatjes op de goede volgorde. Deze opdracht is erg leuk om te doen met de onderbouw.
Joost Van Den Bosch, Erik Verkerk- Dikkie Dik en de verdwenen knuffel, 2024
Aan de slag met...
het monteren
Je hoeft geen computer te hebben om leerlingen kennis te laten maken met montage. Een prentenboek is voldoende!
Print de plaatjes uit een prentenboek uit, lees met de klas het verhaal en leg vervolgens samen de plaatjes op de goede volgorde.
Opdracht Beelden Puzzelen (oefenen met monteren)
Wanneer alle shots zijn gefilmd dan is het tijd om deze te gaan monteren. Een film wordt dus gefilmd in shots. In de montage worden de shots op de juiste volgorde achter elkaar gezet. Er wordt geluid en muziek toegevoegd en zo ontstaat een prachtige film.
Je hoeft geen computer te hebben om leerlingen kennis te laten maken met het principe van montage. Een prentenboek is voldoende!
Print de plaatjes uit een prentenboek uit, lees met de klas het verhaal en leg vervolgens samen de plaatjes op de goede volgorde. Deze opdracht is erg leuk om te doen met de onderbouw.
Antwoorden
Antwoorden opdracht beelden puzzelen met Dikkie Dik.
Patrick Raats - Anansi de spin, 2022
welke mogelijkheden voor film zie je binnen jouw lessen?
Deze slide heeft geen instructies
Alex Holmes Felix Thompson - Brief voor de koning, 2020
Aan de slag
in de klas
Deze slide heeft geen instructies
www.taartrovers.nl
www.lessonup.com/nl/channel/filmeducatie
www.schooltv.nl/film-in-de-klas
www.defilmhelden.nl
www.hollywoodindeklas.nl
www.cinekid.nl/nl/educatie/voor-scholen/films-in-de-klas
Gratis lesmateriaal
Er is online veel lesmateriaal te vinden. Hieronder zetten we een kleine selectie neer met goed en gratis lesmateriaal:
Taartrovers – filmeducatie voor het jonge kind 2 – 5 jaar. Ontdekken en doen staat centraal.
LessonUP kanaal Netwerk filmeducatie – hier vind je kant en klare lessen voor alle leeftijden en niveaus van verschillende aanbieders zoals het Nederlands Film Festival en Eye filmmuseum.
Schooltv, film in de klas – mooie Nederlandse films net lesmateriaal om in de klas te bekijken.
De filmhelden – tutorials en lessen om praktisch aan de slag te gaan met film.
IDFA Docschool online – speciaal geselecteerde documentaires voor het onderwijs om in de klas te bekijken met lesmateriaal. Als docent moet je wel een gratis account aan maken.
Cinekid – speciale films om in de klas te bekijken met lesmateriaal. Als docent moet je wel een gratis account aan maken.
Wat kan Filmhub Oost betekenen?
Wes Anderson-Asteroid City, 2023
www.filmhuboost.nl/aanbod
Deze slide heeft geen instructies
Trainingen & Workshops
We geven gratis trainingen en workshops op maat. Van een eerste kennismaking met filmeducatie tijdens een studiemiddag tot een verdiepend traject waarin visieontwikkeling centraal staat.
Deze slide heeft geen instructies
Film-Maak-Set
Gratis leskisten met iPads en statieven. En training hoe de materialen werken. Aan te vragen via
Deze slide heeft geen instructies
Eerste hulp bij Filmeducatie
Op zoek naar een geschikte film bij een bepaald thema? Wil je aan de slag met Stop Motion maar weet je niet hoe? Nieuwgierig naar filmeducatie?
Wij denken graag met je mee! Hoe groot of klein de vraag ook is stuur een mailtje naar:
info@filmhuboost.nl
Jamille van Wijngaarden - Tienminutengesprek, 2018
Deze slide heeft geen instructies
Film Wijze Waaier
In de klas aan de slag met opdrachten uit deze crash course? De Film Wijze Waaier staat vol met korte werkvormen waar je geen techniek voor nodig hebt.
Gratis aan te vragen via de QR code of: www.filmhuboost.nl/film-wijze-waaier
Deze slide heeft geen instructies
Is je beeld van filmeducatie veranderd?
Deze slide heeft geen instructies
Wat vond je van deze Crash Course?
Deze slide heeft geen instructies
www.filmhuboost.nl
info@filmhuboost.nl
Deze slide heeft geen instructies