Deze slide heeft geen instructies
Thema 5 Regeling
5.1 Homeostase en regelkringen
5.2 Het hormoonstelsel
5.3 Het zenuwstelsel
5.4 Reflexen en het autonome zenuwstelsel
5.5 Impulsgeleiding les 1
5.6 Spieren en beweging
Deze slide heeft geen instructies
Programma
Terugblikken met oefenvragen
Leerdoelen 5.5
Uitleg basisstof 5.5 Impulsgeleiding les 1
Opdrachten maken
Afsluiting
Deze slide heeft geen instructies
Terugblik opdracht
Lees het stukje reflexen op blz. 39 en 40.
Schrijf op welke route de impulsen afleggen bij de kniepeesreflex.
Benoem hierbij het type zenuwcellen waar het impuls aan wordt doorgegeven.
Benoem alle onderdelen van het zenuwstelsel.
Deze slide heeft geen instructies
Reflexen
Route bij reflexen (reflexboog):
1. Zintuig (prikkel)
2. Sensorische zenuwcel
3. Schakelcellen in ruggenmerg
--> Hersenen
4. Schakelcellen
4. Motorische zenuwcel naar spier in been
Deze slide heeft geen instructies
Een reflex loopt altijd via het ruggemerg
Juist
Onjuist, de reflexen vanuit het hoofd lopen via de hersenstam
Onjuist, bij een kniereflex loopt het niet door het ruggenmerg
Deze slide heeft geen instructies
In welk deel van de hersenen ligt het centrum dat de hartslagfrequentie regelt en via welk deel van het autonome zenuwstelsel wordt de hartslag verlaagd?
Hersenstam - orthosympatisch
Hersenstam - parasympathisch
Kleine hersenen - orthosympatisch
Kleine hersenen - parasympatisch
Deze slide heeft geen instructies
Welke uitspraak hoort bij het orthosympatische deel van het autonome zenuwstelsel?
Dit deel vertoont de sterkste activiteit tijdens rust.
Dit deel vernauwt de pupillen.
Dit deel vertoont de sterkste activiteit wanneer een persoon actief is
Dit deel stimuleert de darmwerking
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Je kunt beschrijven hoe impulsgeleiding plaatsvindt.
Deze slide heeft geen instructies
Impulsgeleiding
Hoe een elektrisch signaal van het cellichaam (A)
naar de axon uiteinde (B) wordt doorgegeven.
A
B
Deze slide heeft geen instructies
1. rustfase - rustpotentiaal, waarbij het ladingsverschil tussen de binnenkant en buitenkant van de cel -70m V is.
2. depolarisatiefase - door prikkels worden ionen door het membraan gelaten waarbij het potentiaal verschil tussen binnen en buiten oploopt tot +30 mV
3. repolarisatie - door nog meer verplaatsing van ionen verandert het potentiaal verschil tussen binnen en buitenkant weer terug naar -70mV
4. hyperpolarisatie - de ion verdeling schiet zelfs evenonder de -70mV
5. herstelfase - de ionen gaan weer naar hun oorspronkelijke positie. tijdens deze periode kan er geen impulsgeleiding plaatsvinden (duurt 1 msec.)
Impulsgeleiding door middel van een actiepotentiaal die opgedeeld kan worden in 5 fasen
mV =millivolt, een spanning van 1 duizendste volt (0,001 Volt)
Impulsgeleiding
Ontstaan impuls --> veroorzaakt door het bewegen van geladen deeltjes. In dit geval zijn dit ionen.
De binnenkant van de zenuwcel (cytoplasma) is negatief geladen ten opzichte van de buitenkant =
rustfase
BINAS 88D
Impulsgeleiding is een elektrisch signaal --> ladingsverschil.
Actief transport --> kost ATP
Ladingsverschil
Bij een zenuwcel in rust heeft het cytoplasma een negatieve elektrische lading ten opzichte van de buitenkant van de cel.
Het verschil is +- 70 millivolt.
Dit noemen we het rustpotentiaal.
Deze slide heeft geen instructies
Rustfase = rustpotentiaal
Potentiaal = elektrische lading die staat op het membraan.
De lading komt tot stand door de verdeling van ionen binnen en buiten de cel
Als een zenuwcel geen impuls geleid, is de binnenkant van de cel negatief geladen ten opzichte van de buitenkant. Dit veroorzaakt een spanning (elektrische lading) van -70mV. (milliVolt)
Tijdens de rustpotentiaal bevinden zich in het cytoplasma van de zenuwcel hoge concentraties K+ ionen en buiten de cel bevinden zich grote concentratie Na+ ionen.
Deze slide heeft geen instructies
Impulsgeleiding
Vindt plaats door ion-kanalen:
Natrium-kanaal
Kalium-kanaal
Natrium-kalium pomp
(kost ATP)
Deze slide heeft geen instructies
Verloop impuls
Actiefase = binnenkant membraan wordt + (gedurende 1 ms, milliseconden)
Herstelfase = terug naar oorspronkelijke lading (kanalen inactief) (duurt ook 1 ms)
Deze slide heeft geen instructies
Prikkeldrempel
Iedere zenuwcel heeft een drempelwaarde--> als de potentiaal hoger wordt dan -50 mV ontstaat er een impuls.
Prikkel te zwak? (onder -50 mV)
--> geen impuls in de zenuwcel
Deze slide heeft geen instructies
Stap voor stap...
Deze slide heeft geen instructies
Een zenuwcel in rust
(rustpotentiaal)
Buiten de cel veel natrium
In de cel veel kalium
De ion-kanalen staan dicht
De concentraties kalium en natrium worden in stand gehouden door de natrium-kalium pomp
Rustpotentiaal = -70 milliVolt (mV)
Deze slide heeft geen instructies
Impulsgeleiding Stap 1
(rustpotentiaal)
De zenuwcel is in rust
Het natriumkanaal en het kaliumkanaal zijn allebei dicht
Potentiaal = -70 mV
Deze slide heeft geen instructies
Impulsgeleiding Stap 2
(actiefase)
Zodra de zenuwcel wordt geprikkeld (door het binden van neurotransmitters) gaan de natrium-kanalen eerst open
Natrium gaat van buiten de cel naar binnen
Hierdoor stijgt de membraanpotentiaal
Deze slide heeft geen instructies
Impulsgeleiding Stap 3
(actiefase/herstelfase)
Zodra het membraanpotentiaal over de 0mV gaat, gaan de kaliumkanalen open
Kalium gaat van binnen de cel naar buiten hierdoor daalt de membraanpotentiaal weer
Het natriumkanaal
gaat weer dicht
Deze slide heeft geen instructies
Impulsgeleiding Stap 4
(herstelfase)
Het kaliumkanaal sluit langzaam t.o.v. het natriumkanaal en daardoor daalt de potentiaal tijdelijk onder de -70 mV naar -90 mV
Deze slide heeft geen instructies
Impulsgeleiding Stap 5
(herstelfase --> rustfase)
Uiteindelijk sluiten ook de kaliumkanalen weer en wordt de rustpotentiaal weer hersteld --> zie volgende dia.
Deze slide heeft geen instructies
Impulsgeleiding Stap 6
(herstelfase/rustfase)
Tijdens de actiefase is er veel kalium de cel uit gegaan en veel natrium de cel ingegaan
Het normale evenwicht is andersom
De natrium-kaliumpomp herstelt het normale evenwicht (rustpotentiaal) door kalium de cel in te pompen en natrium uit.
Deze slide heeft geen instructies
Drempelwaarde
= Minimale prikkel voor een impuls.
Prikkel te laag --> geen impuls
Minimaal -50mV (prikkeldrempel)
bereiken, anders wordt er geen
impuls doorgegeven -->
"alles of niets principe"
Deze slide heeft geen instructies
Impulssterkte en impulsfrequentie
Impulssterkte: de grootte van de verandering die optreedt in de elektrische lading van het celmembraan
Impulsfrequentie: het aantal impulsen per tijdseenheid
Of een impuls wordt doorgegeven of niet, is afhankelijk van de impulssterkte en impulsfrequentie
Bij een zwakke prikkel wordt de drempelwaarde (-50mV) niet gehaald en blijven de meeste ion-kanalen dicht. De impuls wordt dus niet doorgegeven. Er geldt dus een alles-of-niets-principe
Deze slide heeft geen instructies
Impulsfrequentie
Je lichaam vertaalt prikkels naar impulsen. Hoe sterker de prikkel is, hoe meer impulsen er per seconde worden gegenereerd --> hogere impulsfrequentie.
Hard geluid = veel impulsen p/sec.
Zacht geluid = weinig impulsen per seconde
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
De prikkel die bij de dendrieten binnenkomt moet sterk genoeg zijn om een potentiaal verschil van -50mV te bewerkstelligen. Dit is de drempelwaarde. Lukt dit niet, dan wordt de impuls niet doorgegeven naar het axon. Lukt dit wel dan ontstaat er een actiepotentiaal. (het alles-of-nietsprincipe).
Tijdens de actiepotentiaal ontstaat er altijd eenzelfde impulssterkte (+20mV) .
Hoe kan je lichaam dan een sterke prikkel van een zwakke prikkel onderscheiden?
Zorgt elke prikkel tot impulsgeleiding?
Deze slide heeft geen instructies
Hoe kan je lichaam dan een sterke prikkel van een zwakke prikkel onderscheiden?
zwakke prikkel - lage impulsfrequentie
Sterke prikkel - hoge impulsfrequentie
impulsfrequentie -> het aantal impulsen per tijdseenheid.
Deze slide heeft geen instructies
Huiswerk
Lezen 5.5
Maken opdracht 52 t/m 55
Klaar?
Context leefwereld blz. 43
Maak opdracht 47 t/m 51
Deze slide heeft geen instructies
Ontstaan impulsen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Impulsoverdracht
Deze slide heeft geen instructies