Formuleren - §2 Samentrekking controleren
Welkom bij
Nederlands
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
Welkom bij
Nederlands
Samentrekking
Formuleren
§2 - Samentrekking controleren
Je leert foutieve samentrekkingen herkennen en verbeteren
Wat is een samentrekking?
Als in een samengestelde zin dezelfde woorden twee keer voorkomen, kun je die woorden meestal de tweede keer weglaten:
De oude meubels waren aan straat gezet, maar (-) werden niet door de vuilophaaldienst meegenomen.
Op de plaats van het streepje is de oude meubels weggelaten.
LET OP!
Drie voorwaarden:
De weggelaten woorden hebben dezelfde:
- Getal (enkelvoud / meervoud)
- Grammaticale functie (zinsdeel / woordsoort)
- Betekenis
Zo controleer je een samentrekking
1. Noteer de woorden die zijn weggelaten.
2. Bepaal het getal, de grammaticale functie en de betekenis
van de woorden in de beide zinsdelen.
3. Zijn ze hetzelfde? Dan is de samentrekking correct.
Niet hetzelfde? Dan is het een foutieve samentrekking.
In dat geval verbeter je de samentrekking door de weggelaten woorden alsnog in de zin op te nemen.
Voorbeeld
Zij eet eerst een banaan en daarna een appel.
1. Welke woorden zijn weggelaten?
Zij eet
2. Wat is het getal in beide zinsdelen?
zij eet = enkelvoud / zij eet = enkelvoud
3. Wat is de functie in beide zinsdelen?
1) zij - ow, eet = wg 2) zij = ow, eet = wg
4. Wat is de betekenis in beide zinsdelen?
'zij eet' heeft in beide zinnen dezelfde betekenis
Zo verbeter je een samentrekking
Als de grammaticale functie, de betekenis of het getal niet hetzelfde is, is er sprake van een foutieve samentrekking.
Die verbeter je als volgt: plaats de weggelaten woorden (of passende verwijswoorden) alsnog in het tweede deel van de zin.
Voorbeeld:
Mijn nieuwe schoenen zijn duur en daarom deels door mijn vader betaald.
Weggelaten: mijn nieuwe schoenen; zijn
Mijn nieuwe schoenen is in beide zinsgedeeltes het ow en mag daarom worden weggelaten.
zijn = in het eerste deel kww en in het tweede deel hww
Daarom is deze samentrekking foutief --> verbetering:
Mijn nieuwe schoenen zijn duur en zijn daarom deels door mijn ouders betaald.
In onze straat wordt een verkeersdrempel aangelegd en huizen gebouwd.
De samentrekking is goed.
Foutieve samentrekking
Deze film kreeg een internationale prijs en heb ik vandaag in de bioscoop gezien.
de samentrekking is goed
het is niet dezelfde functie
het is niet dezelfde betekenis
het is niet hetzelfde getal
De conciërge zet de kratten frisdrank in het magazijn en daarna de vaatwasser uit.
de samentrekking is goed
het is niet dezelfde functie
het is niet dezelfde betekenis
het is niet hetzelfde getal
Mijn neven en nichten krijgen wel tien cadeautjes met kerst, maar ik slechts eentje. De juf wordt toegezongen door alle leerlingen en de lokalen versierd.
de samentrekking is goed
het is niet dezelfde functie
het is niet dezelfde betekenis
het is niet hetzelfde getal
Veel sporters vonden het benauwd in de sporthal en wilden enkele deuren openzetten. De juf wordt toegezongen door alle leerlingen en de lokalen versierd.
de samentrekking is goed
het is niet dezelfde functie
het is niet dezelfde betekenis
het is niet hetzelfde getal
Zij wordt lerares en in Utrecht opgeleid. De juf wordt toegezongen door alle leerlingen en de lokalen versierd.
de samentrekking is goed
het is niet dezelfde functie
het is niet dezelfde betekenis
het is niet hetzelfde getal
Aan de slag!
Cursus 6 Formuleren blz. 230
In je schrift:
Opdracht 1 en 2 .
8
minute
00
second
Welkom H3A - ipad blijven in je tas
Start huiswerk controleren:
Cursus 6 Formuleren blz. 230
In je schrift:
Opdracht 1 en 2 .
Mag je het onderstreepte deel weglaten of niet?
2-a
zelfde getal, grammaticale functie, betekenis
Meneer De Bruin heeft jaren een jeugdelftal begeleid.
Meneer De Bruin is daarom tot erelid benoemd.
ja = 2x het onderwerp
2-b
Mirjam heeft voor het mondeling alle boeken geleden.
Jacky en Mees hebben voor het mondeling maar één boek gelezen.
hebben: nee = ander getal
voor het mondeling: ja = 2x een bwb
2-c
Deze boekenbon is nog maar een maand geldig.
Deze boekenbon zal ik dus gauw omwisselen.
nee: in de bovenste zin --> ow en in de onderste zin lv dus andere grammaticale functie
2-d
Merel heeft glitters in haar haar.
Merel heeft de verkleedwedstrijd gewonnen.
Merel: ja = 2 x ow
heeft: nee -> in de bovenste zin zww en in de onderste zin hww
2-e
Mijn ouders hebben de buren uitgenodigd voor een drankje.
De buren hadden geen tijd om te komen.
nee: in de bovenste zin lv en in de onderste zin ow
2-f
Mijn grootouders houden kippen.
Mijn grootouders houden veel van hun kleinkinderen.
mijn grootouders: ja = 2 x het ow
houden: nee = andere betekenis
Nu jullie
Maken opdracht: opdracht 3 en 4.
De eerste 5 minuten werk je in stilte en stel je geen vragen.
5
minute
00
second
Einde les - terugkoppeling
Wat heb je geleerd over (foutieve) samentrekkingen?