BS1: Inleiding in de biologie
This is the place to Bio
Goedemorgen!
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
This is the place to Bio
Goedemorgen!
Thema: Inleiding in de biologie.
Basisstof 1: Wat is biologie?
H5
Thema 1
Inleiding in de biologie
Leerdoelen
Je kunt beschrijven wat biologie is en uitleggen op welke gebieden biologie een rol speelt.
Je kunt de levencyclus van dieren beschrijven
Je kunt de organisatieniveaus van de biologie benoemen en uitleggen dat op elk hoger organisatieniveau emergente eigenschappen ontstaan.
Wat is biologie?
Bios = leven
Logos = kunde / de leer van
Levenskunde
Wat is leven?
Leeft een steen?
ja
nee
Leeft een plant?
ja
nee
Leeft een bacterie?
ja
nee
Leeft een virus?
ja
nee
Levenskenmerken
Levende organismen vertonen levenskenmerken. Er zijn negen levenskenmerken. Welke weet je nog?
Levenskenmerken
Een organisme vertoont (de meeste) levenskenmerken.
Een dood organisme vertoont geen levenskenmerken meer
Een object dat nooit levenskenmerken vertoond heeft is levenloos
Binnenin levende wezens lopen vele reactieprocessen. Denk bijvoorbeeld aan de stofwisseling.
Enzymen spelen een belangrijke rol bij het katalyseren (versnellen) van reactieprocessen.
Een enzym is een bio-katalysator.
Enzymen zijn in staat om stoffen op te bouwen (samenvoegen) of af te breken.
Enzymen
Levenscyclus
Een levenscyclus toont de ontwikkelingsstadia (levensloop) van een individu
Deze cyclus geldt voor alle individuen van dezelfde soort.
Sleep de fasen uit de levenscyclus van de kikker naar de juiste plek
Start
Levenscyclus en levensloop
Wat is het verschil van een levenscyclus en levensloop?
Individu
(één enkel organisme)
Levensloop
(van leven tot dood
van een individu)
Grensgebieden van de biologie
Sommige wetenschappelijke disciplines vertonen een overlap van verschillende natuurwetenschappen.
Het onderzoeken van dino's vereist bijvoorbeeld kennis van de geologie (gesteenten etc.) en de kennis van biologie (anatomie etc.).
Aan de slag
Lees de paragrafen 'Organismen', 'Levencyclus van organismen' en 'Biologie en andere wetenschappen' nog eens goed door. Zijn alle dikgedrukte begrippen duidelijk?
Maak opdrachten 1 t/m 3
Ben je klaar? Ga dan door met deze presentatie
Biologische eenheden kunnen worden
gerangschikt op grootte.
Het kleinste/laagste niveau, het molecuul, vormt de bouwstenen voor het maken van stoffen (bijv DNA).
Organisatieniveaus
DNA
De volgende eenheid die we tegenkomen is de cel.
De cel is een verzameling van organellen, die ieder een specifieke functie hebben binnen de cel.
Organisatieniveaus
Een weefsel is een groep cellen met dezelfde vorm en taak/functie.
Meerdere weefsels vormen een orgaan.
Een groep organen die samenwerken aan een taak vormen een orgaanstelsel
Organisatieniveaus
Meerdere orgaanstelsels vormen samen een (een- of meercellig) organisme
Organismen van dezelfde soort in een bepaald gebied vormen een populatie.
Verschillende populaties leven samen in een ecosysteem
Organisatieniveaus
Biosfeer
Alle ecosystemen van de aarde samengenomen vormen de biosfeer of het systeem aarde.
Emergente eigenschappen
Emergente eigenschappen (to emerge) zijn eigenschappen die op een lager organisatieniveau niet zichtbaar zijn, maar wel op een hoger organisatieniveau.
Voorbeeld:
Spieren, botten, zenuwen, bloedvaten, stembanden etc. kunnen niet praten. Maar door een interactie tussen deze onderdelen ontstaat er een organisme met de emergente eigenschap ‘praten'.
Aan de slag
Lees de paragraaf 'Organisatieniveaus in de biologie' nog eens goed door. Zijn alle dikgedrukte begrippen duidelijk?
Maak opdrachten 1 t/m 6 (Havo + Vwo)
Ben je klaar? Ga dan door met deze presentatie
Meer leren? Bekijk de volgende filmpjes en links
Biologie met Joost
Your Biology NL
Ruud Lekkerkerk Biologie
Links
Biojuf
Hoe noem je dit levensverschijnsel?
plassende hond
uitscheiden
onderscheiden
bewegen
Wat doen enzymen?
Enzymen verbranden voedingsstoffen
Enzymen versnellen het afbreken van voedingsstoffen
Enzymen bevatten verteringssappen
Enzymen nemen voedingstoffen op in het bloed
E= enzym en V= voedingsstof Wat is fout bij dit schema van de enzymwerking?
Het enzym past precies op de voedingsstof
Het enzym breekt in twee
De voedingsstof breekt in twee
Er is slechts één voedingsstof aanwezig
Wat is levenloos?
Drijvende vis, steen, wolken
blikje cola, tractor, lucht
Schedel, drijvende vis, overreden egel
blikje cola, libelle, water
Hoe zat het ook alweer?
Zet de onderstaande organisatieniveaus in de juiste volgorde van klein naar groot
biosfeer
ecosysteem
levens-
gemeenschap
populatie
organisme
orgaan
weefsel
molecuul
cel
Sleep de functies naar het juiste orgaanstelsel
Ademhalen
Signalen doorgeven
Voedsel verteren
Stevigheid
Transport van bloed
Bewegen
Een dijbeen bestaat uit been, kraakbeen, bloedvaten en zenuwen. Tot hoeveel weefsels en hoeveel organenstelsels behoort een dijbeen?
een weefsel en een organenstelsel
een weefsel en vier organenstelsels
vier weefsels en een organenstelsel
vier weefsels en vier organenstelsels
Is de brug van mieren een voorbeeld van een emergente eigenschap?
Ja
Nee
Weet ik niet
wat is een goed voorbeeld van een emergente eigenschap van populaties?
sociale interactie
lopen
voedsel zoeken
vliegen
Leerdoelen
Je kunt beschrijven wat biologie is en uitleggen op welke gebieden biologie een rol speelt.
Je kunt de levencyclus van dieren beschrijven
Je kunt de organisatieniveaus van de biologie benoemen en uitleggen dat op elk hoger organisatieniveau emergente eigenschappen ontstaan.
Leerdoel 1: Beschrijf kort wat de biologie is.
Leerdoel 2: Beschrijf kort wat een levenscyclus inhoudt
Leerdoel 3: Beschrijf kort wat organisatieniveaus zijn en wat dit te maken heeft met emergente eigenschappen
Ik heb de leerdoelen van deze les onder de knie
Welke begrippen/concepten vond je lastig?
In de volgende les gaan we het hebben over basisstof 2: Organen, cellen en weefsels.
Zorg ervoor dat de begrippen uit basisstof 1 duidelijk zijn en de vragen zijn nagekeken.