LES 4 / 6
Oorlog voor iedereen
Het leven thuis, propaganda en Nederland
De Eerste Wereldoorlog
LES 4 / 6
Oorlog voor iedereen
Het leven thuis, propaganda en Nederland
De Eerste Wereldoorlog
Image credit: Horace Nicholls / Wikimedia Commons (Public domain)
NA DEZE LES KAN IK...
uitleggen wat de oorlog betekende voor gewone mensen thuis, ook in Nederland.
CENTRALE VRAAG
Hoe merkten mensen die niet aan het front waren iets van de oorlog?
De Eerste Wereldoorlog
Deze slide heeft geen instructies
01
Totale oorlog
Iedereen doet mee
De Eerste Wereldoorlog
Image credit: Horace Nicholls / Wikimedia Commons (Public domain)
TOTALE OORLOG
Wat is een totale oorlog?
Fabrieken
Fabrieken maken geen fietsen meer, maar kogels en bommen.
De regering
De regering bepaalt wat mensen mogen kopen en eten.
Iedereen
Niet alleen soldaten, het hele land werkt voor de oorlog.
De Eerste Wereldoorlog
Totale oorlog = een oorlog waarin het hele land meedoet: mensen, fabrieken en geld.
EEN FABRIEK, 1917
Vrouwen aan het werk
De mannen zijn aan het front. Daarom werken vrouwen in fabrieken, op de tram en op het land. Na de oorlog krijgen vrouwen in veel landen kiesrecht.
Vrouwen in een munitiefabriek, 1917
De Eerste Wereldoorlog
In Nederland kregen vrouwen kiesrecht in 1919. Kiesrecht = het recht om te stemmen. Image credit: Horace Nicholls / Wikimedia Commons (Public domain)
HONGER
Te weinig eten
Schepen met eten komen niet meer aan. Vooral in Duitsland is er grote honger.
Ook in Nederland wordt eten schaars. Mensen staan in lange rijen, zoals hier in Amsterdam.
Rij voor vis in Amsterdam
De Eerste Wereldoorlog
De Britse vloot hield schepen met voedsel voor Duitsland tegen: een blokkade. Image credit: Spaarnestad Photo / Wikimedia Commons (Public domain)
02
Propaganda
Hoe de overheid je overhaalt
De Eerste Wereldoorlog
Image credit: Alfred Leete / Wikimedia Commons (Public domain)
GROOT-BRITTANNIË, 1914
Kitchener wants YOU
Groot-Brittannië heeft soldaten nodig. Niemand is verplicht om te gaan.
Daarom hangen overal posters zoals deze. De vinger wijst naar jou: jij moet helpen!
Poster met Lord Kitchener, 1914
De Eerste Wereldoorlog
Propaganda = informatie waarmee de overheid je mening wil sturen. Meer dan 2,5 miljoen Britten meldden zich vrijwillig. Image credit: Alfred Leete / Wikimedia Commons (Public domain)
ONTDEK DE BRON
Helpt ons winnen!
Een Duitse poster. Mensen moeten geld lenen aan de staat voor de oorlog.
Kijk goed: wat wil de maker dat jij voelt?
Klik op de gouden punten.
Poster: Fritz Erler, publiek domein
De Eerste Wereldoorlog
Vraag: wat zie je níet op deze poster? (Doden, modder, angst.) Dat is ook propaganda: dingen weglaten. Image credit: Fritz Erler / Wikimedia Commons (Public domain)
03
Nederland
Neutraal, maar niet ongeraakt
De Eerste Wereldoorlog
Image credit: Spaarnestad Photo / Wikimedia Commons (Public domain)
1914
Nederland doet niet mee
Nederland is neutraal: het kiest geen kant.
Toch worden 200.000 Nederlandse soldaten opgeroepen om de grens te bewaken. Dat heet mobilisatie.
Nederlandse soldaten, 1914
De Eerste Wereldoorlog
De Duitsers bouwden een elektrisch hek langs de grens tussen België en Nederland: de dodendraad. Honderden mensen kwamen erdoor om. Image credit: Spaarnestad Photo / Wikimedia Commons (Public domain)
OKTOBER 1914
1 mln
Belgische vluchtelingen
De Duitsers vallen Antwerpen aan. Zo'n één miljoen Belgen vluchten naar Nederland.
Ze slapen in kerken, scholen en bij gezinnen. De meesten gaan na een paar maanden terug.
De Eerste Wereldoorlog
Nederland had toen ruim 6 miljoen inwoners. Vraag: hoe zou dat zijn, als er ineens zoveel mensen bij komen? Image credit: Nationaal Archief / Wikimedia Commons (CC0)
NEDERLAND, 1914-1918
Weinig van alles
Op de bon
Brood en suiker krijg je alleen met een bon.
Smokkel
Bij de grens smokkelen mensen spullen, zoals boter en tabak.
Onrust
Mensen worden boos over de tekorten.
De Eerste Wereldoorlog
Distributie = de overheid verdeelt spullen met bonnen, zodat iedereen iets krijgt.
Begrippen
totale oorlog - het hele land werkt mee aan de oorlog
thuisfront - de mensen thuis, niet aan het front
propaganda - informatie die je mening moet sturen
neutraal - een land kiest geen kant in een oorlog
mobilisatie - soldaten oproepen en klaarmaken
distributie - spullen verdelen met bonnen
De Eerste Wereldoorlog
Deze slide heeft geen instructies