ziekten van de Lever
ziekten van de Lever
Doel van de les
Aan het einde van de les kan de student benoemen:
hoe de lever is opgebouwd en
twee ziektes van de lever en de bijhorende symptomen
Bouw lever
De lever ligt rechtsboven in de buik, onder het middenrif.
Het is het grootste inwendige orgaan (± 1,5 kg)
De lever bestaat uit vier kwabben
Leverpoort (porta hepatis)
Hier komen structuren de lever in en uit:
Vena portae (poortader) → aanvoer voedingsstoffenrijk bloed uit darmen
Arteria hepatica (leverslagader)→ zuurstofrijk bloed
Ductus hepaticus → afvoer van gal
Functies lever
1. Stofwisseling (metabolisme)
De lever verwerkt voedingsstoffen uit de darm:
Koolhydraten → opslag als glycogeen, afgifte glucose
Vetten → aanmaak en afbraak
Eiwitten → omzetting en opbouw
2. Ontgifting (detoxificatie)
Breekt schadelijke stoffen af zoals:
alcohol
medicijnen
afvalstoffen (bijv. ammoniak → ureum)
Maakt stoffen minder giftig en uitscheidbaar.
3. Galproductie
Produceert gal, nodig voor: vertering en opname van vetten
Wordt opgeslagen in de galblaas of direct afgegeven aan de darm.
4. Opslagfunctie
Slaat belangrijke stoffen op:
glycogeen (energie)
vitamines (A, D, B12)
mineralen (ijzer)
Functies lever
5. Afweer (immuunfunctie)
Bevat Kupffer-cellen die:
bacteriën en oude bloedcellen opruimen
Beschermt tegen infecties.
6. Aanmaak van belangrijke eiwitten
Produceert o.a.:
albumine → regelt vochtbalans, zorgt ervoor dat vocht in je bloedvaten blijf, anders gaat het lekken, dus oedeem
stollingsfactoren → nodig voor bloedstolling.
7. Bilirubineverwerking
Breekt hemoglobine af uit oude rode bloedcellen
Zet dit om in bilirubine → via gal uitgescheiden
Stoornis → icterus (geelzucht)
leverziekten
Zo'n 250.000 mensen in Nederland hebben te maken met een ziekte van de lever of galwegen. Dit wordt veroorzaakt door...
een virale infectie
een auto-immuunziekte
leefstijl (alcohol, drugs incl.)
suikerziekte (diabetes type 2)
medicijngebruik
leverziekten
leververvetting
Leververvetting (steatose) is een opstapeling van vet in de lever...
door ongezonde leefstijl wordt veel vet opgeslagen in de buikorganen
de levercellen beginnen het vet in de cel zelf op te slaan
leverziekten
leververvetting
Leververvetting (steatose) is een opstapeling van vet in de lever...
door een ongezonde leefstijl
door een chronische darmziekte
door medicijnen
hierdoor is de lever gevoelig geworden voor ontstekingen
leverziekten
leververvetting
De lever kan snel cellen repareren, alle cellen kunnen elkaars functie overnemen. Dus klachten van leververvetting zijn er pas in een laat stadium...
donkergekleurde urine
buikpijn
braken
leverziekten
leververvetting
vette ontlasting (steatorroe)
afvallen
geelzucht (icterus)
1 op 5 ontwikkelt een leverinfectie (hepatitis)
leverziekten
leververvetting
Behandeling...
leefregels (geen alcohol, opletten met suikers, bewegen, afvallen)
er zijn geen medicijnen tegen een vette lever
Non Alcoholic Fatty Liver Disease & Non Alcoholic Steato Hepatitis
leverziekten
hepatitis
Hepatitis is een ontsteking van de lever...
1 op 20 mensen krijgt ooit een vorm van hepatitis
vanwege de grote reserve-capaciteit van de lever geeft hepatitis vaak pas in een laat stadium klachten
leverziekten
hepatitis
Hepatitis kan komen door...
een virus
iets anders dan een virus
leverziekten
hepatitis
Virale hepatitis...
wordt veroorzaakt door het hepatovirus, die tot verschillende virusfamilies behoren
de ziekte (en de veroorzaker) is onder te verdelen in...
leverziekten
hepatitis
Virale hepatitis...
hepatitis-A (HAV)
zit in besmet voedsel of water
milde vorm van hepatitis, geneest vaak spontaan na enkele maanden
leverziekten
hepatitis
Klachten...
buikpijn
koorts
donkere urine
misselijk
braken
geelzucht
moe
leverziekten
hepatitis
Virale hepatitis...
hepatitis-B (HBV)
overdracht via bloed-bloed contact
overdracht via onveilige seks
geneest soms vanzelf, maar kan ook ernstig leverfalen veroorzaken
leverziekten
hepatitis
Klachten...
buikpijn, koorts, donkere urine, misselijk
pijnlijke gewrichten, diarree, moe
braken, geelzucht, lichte ontlasting, geen honger hebben
leverziekten
hepatitis
Virale hepatitis...
hepatitis-C (HCV)
overdracht via bloed-bloed contact
ernstige ontsteking dat leidt tot chronisch leverfalen
leverziekten
hepatitis
Klachten...
lijken veel op hepatitis-A (buikpijn, koorts, donkere urine, misselijk, braken, geelzucht, moe)
leverziekten
hepatitis
Ook andere oorzaken kunnen leiden tot hepatitis...
het EBV-virus (Pfeiffer)
alcohol
sommige medicijnen
leverziekten
cirrose
Bij levercirrose is er veel weefsel (levercellen) vervangen door bindweefsel. Dit vormt littekens...
dit komt door chronische infecties, vergiftiging of een chronische leverziekte
leverziekten
cirrose
hierdoor gaan levercellen ontsteken en sterven af
afgestorven levercellen worden vervangen door bindweefsel (leverfibrose), dat littekens vormt
de lever raakt steeds meer beschadigd en gaat steeds minder goed werken
leverziekten
cirrose
Oorzaken van levercirrose...
chronische hepatitis
leververvetting
galblaasontsteking
alcohol
verstoorde ijzerstapeling in de lever
leverziekten
cirrose
Symptomen van levercirrose...
afvallen
koorts
bloedarmoede
geelzucht
jeuk
buikpijn
leverziekten
cirrose
Symptomen van levercirrose...
portale hypertensie, leidt tot waterbuik (ascites)
zwak en moe
misselijk, braken
leverziekten
cirrose
Behandeling van levercirrose...
ascites verwijderen
geen alcohol
medicijnen tegen hepatitis
gezonde leefstijl
soms blijft de cirrose jarenlang stabiel
levertransplantatie
leverziekten
leverkanker
Bij leverkanker zijn de levercellen (hepatocyten) gemuteerd in kankercellen...
de prognose is niet gunstig (15% is na 5 jaar nog in leven)
ook uitzaaiingen kunnen kanker in de lever veroorzaken