T3 Stofwisseling - alle basisstof

• newEditor

Thema 3: Stofwisseling

Stofwisseling in cellen

Lesprogramma

Leerdoelen:

• Je kunt omschrijven wat stofwisseling, assimilatie en dissimilatie zijn en wat er bij deze reacties met energie gebeurt.

Huiswerk: opdracht 1 t/m 6

Stofwisseling in cellen

Stofwisseling

1. Organische stoffen in organische stoffen

2. Anorganische stoffen in organische stoffen

3. En organische stoffen in anorganische stoffen

Vraag.

• Wat zijn organische en anorganische stoffen?

Vraag.

• Wat zijn organische en anorganische stoffen?

• Organische stoffen zijn afkomstig van organismen of van producten van organismen. In het molecuul moeten een H-atoom, een C-atoom en een O-atoom zitten om het een organische stof te noemen. Elke stof die niet deze drie elementen bevat is een anorganische stof.

Organische & Anorganische stoffen

• Organische stoffen:

  • C, H en O!

  • Afkomstig van organismen

  • Bijv. eiwitten, vetten en koolhydraten

  • Fossiele brandstoffen (aardolie)

• Anorganische stoffen:

  • Komen zowel in organismen als levenloze natuur voor

  • Bijv. mineralen en water

  • Vaak uit 1 of twee atomen

Stofwisseling

1. Wisselen van stoffen

2. Kan energie kosten

3. Of er komt energie vrij!

• Stofwisseling = alle processen in een organisme waarbij stoffen worden omgezet in andere stoffen

Stofwisseling

1. Wisselen van stoffen

2. Kan energie kosten

3. Of er komt energie vrij!

• Stofwisseling = alle processen in een organisme waarbij stoffen worden omgezet in andere stoffen

Assimilatie en Dissimilatie

Enzymen!

Stofwisseling in cellen

ATP (adenosine trifosfaat)

• Energiedrager in het lichaam (zie het als geld)

• ATP = ADP + energie

Fotosynthese

Verbranding

ATP (adenosine trifosfaat)

• Energiedrager in het lichaam (zie het als geld!)

• ATP = ADP + energie

Stofwisseling in cellen

Lesprogramma

Leerdoelen:

• Je kunt omschrijven wat stofwisseling, assimilatie en dissimilatie zijn en wat er bij deze reacties met energie gebeurt.

Huiswerk: opdracht 7 t/m 9

Basale

• practicumopdracht 1

• Blz 52

Chemie in cellen

Leerdoelen:

Je kunt de bouw en werking van enzymen beschrijven

Huiswerk: opdracht 10 t/m 14

Waarvoor gebruiken we enzymen?

Enzymactiviteit

• Substraat per tijdseenheid

• Hoeveel reactieproduct er wordt omgezet

Cofactor, Apo-enzym, Co-enzym

Cofactor: enzym heeft ander molecuul nodig voor werking van enzym

Apo-enzym: is het eigenlijke enzymmolecuul

Co-enzym: cofactor is een organische stof (bijv. vitaminen)

Activeringsenergie

Activeringsenergie

Chemie in cellen

Leerdoelen:

Je kunt de bouw en werking van enzymen beschrijven

Huiswerk:

Activeringsenergie

Enzym-activiteit

• Afhankelijk van zuurgraad

• Afhankelijk van temperatuur

Enzym-activiteit

• Afhankelijk van zuurgraad

• Afhankelijk van temperatuur

Active Enzymen

Regulatie stofwisseling

Fotosynthese

Koolstofassimilatie

Lesprogramma

Je kunt de koolstofassimilatie of fotosynthese beschrijven

Huiswerk:

24 t/m 26

Fotosynthese

• CO2 + H20 → C6H12O6 + O2

• MAAK DE REACTIE GELIJK

• (γλεῦκος gleukos, zoete wijn)

Koolstofassimilatie

• De vorming van glucose en zuurstof uit koolstofdioxide en water

• Fotosynthese

Chloroplast in het celmembraan

Chloroplast

Zonlicht

Absorptiespectrum

Absorptiespectrum

Licht en donkerreactie

Lichtreactie

Donkerreactie

Lichtreactie

BINAS 69B

• Splitsing H2O in ½ O2 + 2H+

• Energie electronen

• Vorming van

  • NADPH,H+

  • ATP

  • O2

• Maak de opdrachten 24 t/m 26

• (blz 25)

Fotosynthese

Koolstof Assimilatie

Lesprogramma

Je kan de Koolstofassimilatie of Fotosynthese beschrijven

Huiswerk:

opdracht 30 t/m 32

Donkerreactie

Binas 69C

Binas 69C

Reken even mee!

Maken glucose

In stand houden van de reactie

Binas 69C

Licht en donkerreactie

C3: normaal

C4: licht en donker gescheiden (minder water verlies) minder vochtverlies + meer energie

CAM: Crassulacean Acid Metabolism

sluiten overdag de huidmondjes om vochtverlies tegen te gaan.

C3: normaal

C4: light en donker gescheiden (minder water verlies) minder vochtverlies + meer energie

CAM: Crassulacean Acid Metabolism

sluiten overdag de huidmondjes om vochtverlies tegen te gaan.

Voortgezette Assimilatie

Je moet in een context de opbouw van koolhydraten, vetten en eiwitten in voortgezette assimilatie kunnen beschrijven

• Koolhydraten

• Vetten

• Eiwitten

Huiswerk 39 t/m 45 thema 3.4

Celstofwisseling

Grote moleculen

(C6H12O6)

Kleine moleculen

(CO2, H2O)

ASSIMILATIE

DISSIMILATIE

Energie

ATP

ADP + P

Energie

Energie

(1) Transport

(2) Voortgezette Assimilatie

Chloroplasten

Mitochondrium

Biochemie

In de scheikunde wordt glucose op drie manieren weergegeven. Glucose kan worden weergegeven als open structuur (1), als ringstructuur (2) of als skelet van de ringstructuur (3).

Assimilatie in planten

Planten maken nieuwe stoffen:

1. Glucose

   1. Suiker,

   2. Zetmeel,

   3. cellulose

2. Eiwitten (glucose + nitraat, stikstof)

3. Vetten (glucose + zuur)

Koolhydraten

Koolhydraten

Koolhydraten

Polysacchariden

α-glucose

β-glucose

Vetten (lipiden)

Vetzuren

verzadigd vetzuur - Vetten

onverzadigd vetzuur – meervoudig: PUFA - Oliën

Eiwitten

Nitraten

Eiwitstructuur

Dissimilatie

Huiswerk bespreken

Leerdoelen

• Je kunt de aerobe en anaerobe dissimilatie van glucose beschrijven.

Huiswerk 49 t/m 52

Dissimilatie

Huiswerk bespreken

Leerdoelen

• Je kunt de aerobe en anaerobe dissimilatie van glucose beschrijven.

• Je kunt de dissimilatie van eiwitten en vetten beschrijven

Klassikaal behandelen: 49 en 50

Huiswerk 47 t/m 58 thema 1.5

Centrale vraag: Wat gebeurt er bij Usain bolt op celniveau waardoor hij de beste is?

Dissimilatie

Aerobe Dissimilatie van glucose

Anaerobe Dissimilatie

Anaeroob/Aeroob?

Anaerobe dissimilatie (in mensen)

Dissimilatie

Dissimilatie: energie halen uit energierijke stoffen

Aeroob (met zuurstof)

Hoeveel ATP?

In mitochondria

Te weinig zuurstof? Anaeroob + spierpijn

Hoeveel ATP?

Andere organismen zoals o.a. gist

Anaeroob: alcohol vergisting

Dissimilatie

Huiswerk bespreken

Leerdoelen

• Je kunt de aerobe en anaerobe dissimilatie van glucose beschrijven.

• Je kunt de dissimilatie van eiwitten en vetten beschrijven

Klassikaal behandelen: 49 en 50

Huiswerk 47 t/m 58 thema 1.5

Centrale vraag: Wat gebeurt er bij Usain bolt op celniveau waardoor hij de beste is?

Dissimilatie

Huiswerk

Thema 3.5: Dissimilatie

Leerdoelen

• Je kunt de aerobe en anaerobe dissimilatie van glucose beschrijven.

• Je kunt de anearobe dissimilatie van glucose beschrijven.

Huiswerk 53 t/m 64

Op cel niveau

1. Glycolyse (anaeroob)

2. Acetyl-co-enzym A (aeroob)

3. Citroenzuurcyclus

4. Oxidatieve fosforylering

Glycolyse

2x ATP

Op cel niveau

1. Glycolyse (anaeroob)

2. Acetyl-co-enzym A (aeroob)

3. Citroenzuurcyclus

4. Oxidatieve fosforylering

In Matrix

Netto opbrengsten

C6H12O6

2x C3H4O3

(glucose)

(pyrodruivenzuur)

Op cel niveau

1. Glycolyse (anaeroob)

2. Acetyl-co-enzym A (aeroob)

3. Citroenzuurcyclus

4. Oxidatieve fosforylering

NADH -> 3x H+

FADH -> 2x H+

• Hoeveel ATP is uiteindelijk gevormd?

Dissimilatie

Dissimilatie: energie halen uit energierijke stoffen

Aeroob (met zuurstof)

Hoeveel ATP?

In mitochondria

Te weinig zuurstof? Anaeroob + spierpijn

Hoeveel ATP?

Andere organismen zoals o.a. gist

Anaeroob: alcohol vergisting

Te weinig koolhydraten als brandstof?  vetten en eiwitten

Klassikaal behandelen: 49 en 50