gebruik_handschoenen-10de_campagne_2023__0



Gebruik handschoenen rationeel,

dit is essentieel!


10de Nationale Campagne Handhygiëne

“U bent in goede handen” 

1 / 58
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 58 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les



Gebruik handschoenen rationeel,

dit is essentieel!


10de Nationale Campagne Handhygiëne

“U bent in goede handen” 

Inhoud

  • Situering

  • Handschoenen: wat – waarom – wanneer ?

  • Zijn handschoenen écht nodig?

  • Handschoenen én handhygiëne

  • Techniek voor het aantrekken en verwijderen

  • Duurzaamheid

  • Te vermijden

  • Tot slot

  • Referenties

  • Extra oefeningen


Inhoud

  • Situering

  • Handschoenen: wat – waarom – wanneer ?

  • Zijn handschoenen écht nodig?

  • Handschoenen én handhygiëne

  • Techniek voor het aantrekken en verwijderen

  • Duurzaamheid

  • Te vermijden

  • Tot slot

  • Referenties

  • Extra oefeningen


Situering

Overdracht van micro-organismen via de handen van een gezondheidswerker

micro-organismen


(patiënt / omgeving)

micro- organismen

HANDEN

micro-organismen


(patiënt / omgeving)

HANDHYGIENE & HANDSCHOENEN

Bron afbeelding: 'My five moments for hand hygiene', H. Sax – Journal of Hospital Infection, 2007

Situering

Het promoten van handhygiëne vraagt

tegelijk aandacht voor het correct gebruik

van handschoenen

Correct gebruik van handschoenen beschermt zowel de gezondheidswerker als de patiënt tegen overdracht van micro-organismen (= besmetting).

Situering

Impact van de
COVID – 19 pandemie 

Veelvuldig of zelfs systematisch gebruik van handschoenen


Foutief gebruik van handschoenen


Negatieve impact op de naleving van de handhygiënevoorschriften


Kruisbesmetting


Toename van het aantal zorginfecties 

(bv. kathetergerelateerde bloedbaaninfecties*) 

*

Foutief gebruik van handschoenen

  • Handschoenen dragen wanneer er geen indicatie toe is, zorgt voor verspilling van middelen en vermindert het aantal kruisbesmettingen niet.

  • Resulteert in gemiste kansen voor handhygiëne.

  • Het gebruik van besmette handschoenen* leidt tot overdracht van ziektekiemen. 


* Besmette handschoenen:

  • door foutieve opslag 

    • door ze op ongepaste momenten te (blijven) dragen

      • door ze op een foute manier aan te trekken en/of te verwijderen

Situering

Inhoud

  • Situering

  • Handschoenen: wat – waarom – wanneer ?

  • Zijn handschoenen écht nodig?

  • Handschoenen én handhygiëne

  • Techniek voor het aantrekken en verwijderen

  • Duurzaamheid

  • Te vermijden

  • Tot slot

  • Referenties

  • Extra oefeningen


Handschoenen

WAT?

  • Handschoenen voor éénmalig gebruik

  • Correct gebruik vanuit het oogpunt van infectiepreventie  overdracht van micro-organismen voorkomen

  • = “medische handschoenen”

    • Onderzoekshandschoenen

    • Chirurgische handschoenen

Handschoenen

WAAROM?

Lineaire toename van bacteriële contaminatie van de handen tijdens de zorgverlening en aanzienlijk minder op gehandschoende handen









Handschoenen

WAAROM?

Niet steriele handschoenen worden gedragen

  • om de handen van een gezondheidswerker te beschermen tegen potentieel infectieuze materialen

  • om de handen van een tijdelijke beschermlaag te voorzien (als onderdeel van de persoonlijke beschermingsmiddelen)

  • om het risico op overdracht van micro-organismen tussen de zorgverstrekker en de patiënten te beperken

  • om het risico op verspreiding van micro-organismen in de omgeving te verminderen



Handschoenen

WAAROM?

CONCREET…


dienen niet steriele handschoenen gedragen te worden

  • bij activiteiten met potentiële blootstelling aan bloed of andere lichaamsvochten (inclusief contact met slijmvliezen en niet-intacte huid)

    Voorbeeld: bloedafname, gemorste urine opruimen

  • in kader van bijkomende voorzorgsmaatregelen, type contact

    Voorbeeld: zorg voor patiënt met MRDO-infectie

  • in kader van outbreak-situaties 


Handschoenen

WAAROM?

Steriele handschoenen worden gedragen


  • om de patiënt te beschermen tegen overdracht van

micro-organismen afkomstig van de handen van de

zorgverstrekker



Handschoenen

WAAROM?

CONCREET…

dienen steriele handschoenen gedragen te worden

bij rechtstreeks contact met steriele weefsels
Voorbeeld: chirurgische ingreep


bij invasieve procedures
Voorbeeld: plaatsen van centraal-veneuze katheter


bij rechtstreeks contact met steriel materiaal dat als dusdanig gebruikt wordt
Voorbeeld: totale parenterale voeding (TPN)-bereiding

  • Handschoenen moeten gedragen worden volgens de ALGEMENE- en CONTACT-voorzorgsmaatregelen.

  • De piramide geeft een aantal voorbeelden waarbij

    • handschoenen niet vereist zijn (basis)

    • niet steriele handschoenen aangewezen zijn (midden)

    • steriele handschoenen moeten gedragen worden (top)

  • De activiteiten worden opgesplitst volgens het besmettingsrisico (= kans op overdracht):

 
   “ hoe hoger in de piramide, hoe strenger de maatregel”


Handschoenen
 
WANNEER?








Handschoenen
piramide

INDICATIE STERIELE

HANDSCHOENEN

chirurgische procedure; invasieve

procedure (arteriografie, …); plaatsen

centraal veneuze katheter; plaatsen blaassonde; vaginale bevalling; manipulatie steriel materiaal; aseptische bereidingen (TPN, cytostatica, …)

INDICATIE NIET-STERIELE HANDSCHOENEN


Potentieel contact met bloed, lichaamsvochten, secreties /
excreties en voorwerpen bevuild met lichaamsvochten


Rechtstreeks patiëntencontact:

contact met bloed; contact met slijmvliezen en niet-intacte huid; bloedname;
plaatsen perifeer intravasculaire katheter; verwijderen intravasculaire katheter;

vaginaal en anaal onderzoek; intiem toilet; endotracheale aspiratie (‘no touch

techniek’); mogelijke aanwezigheid van besmettelijke micro-organismen (MRSA, …)


Onrechtstreeks patiëntencontact:

opruimen lichaamsvochten; ledigen recipiënt met lichaamsvochten (bv. bedpan,

urinaal, nierbekken); manipulatie of reiniging gebruikte instrumenten (bv. pincet, kocher,
schaar); manipulatie voorwerpen bevuild met lichaamsvochten (bv. compres); manipulatie afval

GEEN INDICATIE VOOR HANDSCHOENEN
(tenzij in aanwezigheid van besmettelijke micro-organismen overdraagbaar via contact)


Geen potentiële blootstelling aan bloed, lichaamsvochten of besmette omgeving


Rechtstreeks patiëntencontact:

nemen parameters (bloeddruk,pols, temperatuur); toedienen inspuitingen (SC, IM, ID); wassen (excl. intiem toilet) en aankleden

patiënt; vervoer patiënt; zorg aan ogen en oren (zonder aanwezigheid van secreties); manipulatie vasculaire leidingen (zonder

lekkage van bloed), wondzorg met ‘no touch’ techniek


Onrechtstreeks patiëntencontact:

telefoneren; gegevens in dossier noteren; toedienen orale medicatie; toedienen voeding; opdienen en afruimen dienbladen; bed opschikken; toedienen zuurstof of aërosol; contact met patiëntenmeubilair

STERIELE HANDSCHOENEN

NIET STERIELE HANDSCHOENEN

GEEN HANDSCHOENEN

Bron: Gebaseerd op ‘The Glove Pyramid’ (WHO) 

De handschoenen piramide

OEFENING

Sleep iedere zorgactiviteit naar het juiste vak in de piramide:


  • Vaginale bevalling uitvoeren

  • Luier wisselen

  • Bloeddruk meten

  • Urinaire verblijfskatheter plaatsen

  • Perifere IV katheter plaatsen

  • Wondzorg met pincet uitvoeren

  • Intramusculaire injectie toedienen

  • Hulp bieden bij aankleden

  • Bed opschikken

  • Intiem toilet geven


Steriele

handschoenen

Niet steriele

handschoenen

Handschoenen overbodig

De handschoenen piramide

OEFENING

ANTWOORD

Sleep iedere zorgactiviteit naar het juiste vak in de piramide:


Vaginale bevalling uitvoeren

Luier wisselen

Bloeddruk meten

Urinaire verblijfskatheter plaatsen

Perifere IV katheter plaatsen

Wondzorg met pincet uitvoeren

Intramusculaire injectie toedienen

Hulp bieden bij aankleden

Bed opschikken

Intiem toilet geven


Steriele

handschoenen

Niet steriele

handschoenen

Handschoenen overbodig

Inhoud

  • Situering

  • Handschoenen: wat – waarom – wanneer ?

  • Zijn handschoenen écht nodig?

  • Handschoenen én handhygiëne

  • Techniek voor het aantrekken en verwijderen

  • Duurzaamheid

  • Te vermijden

  • Tot slot

  • Referenties

  • Extra oefeningen


Zijn handschoenen* écht nodig?

Belang van
risico inschatting!

Een gezondheidswerker dient in te schatten of er een infectierisico verbonden is aan de (zorg)activiteit die uitgevoerd wordt. Het risico is afhankelijk van het potentieel (in)direct contact met bloed of andere lichaamsvochten, slijmvliezen of niet-intacte huid.



HOOG RISICO?

Handschoenen zijn nodig!

LAAG RISICO?

Handschoenen zijn overbodig!

*niet steriele handschoenen in kader van algemene voorzorgsmaatregelen

Loop ik risico?

JA

Draag handschoenen,

want ze zijn nodig!



NEEN

Doe het niet,

want ze zijn overbodig!


Zijn handschoenen

écht nodig?

Blijf er niet mee lopen!

Het dragen van handschoenen geeft een vals gevoel van veiligheid, waardoor ze vaak te lang gedragen worden!

Handschoenen* dienen tijdig verwijderd (of vervangen) te worden:

  • bij beschadiging of bevuiling

  • wanneer de activiteit, waarvoor de handschoenen worden gedragen, beëindigd is of onderbroken wordt
    (vb. extra materiaal uit de voorraad halen)

  • wanneer zich een indicatie voor handhygiëne voordoet

  • na de zorg voor een patiënt. Eenzelfde paar handschoenen wordt niet bij meerdere patiënten (of hun directe omgeving) gebruikt

  • bij overgang van een onzuivere naar een zuivere handeling of zone, ook bij eenzelfde patiënt of in eenzelfde omgeving


*niet steriele handschoenen

Zijn handschoenen

écht nodig?

Opgelet!

Handschoenen hebben hun effectiviteit in verschillende klinische studies bewezen


MAAR


ze bieden géén complete bescherming tegen besmetting van de handen!

Micro-organismen kunnen de handen alsnog besmetten via minuscule defecten in de handschoenen of tijdens het verwijderen van de handschoenen.


Ontsmet daarom steeds je handen na het verwijderen van handschoenen.

Zijn handschoenen

écht nodig?

Inhoud

  • Situering

  • Handschoenen: wat – waarom – wanneer ?

  • Zijn handschoenen écht nodig?

  • Handschoenen én handhygiëne

  • Techniek voor het aantrekken en verwijderen

  • Duurzaamheid

  • Te vermijden

  • Tot slot

  • Referenties

  • Extra oefeningen


Handschoenen én handhygiëne

Handschoenen én handhygiëne

Wat als …

Wat als …

de indicatie voor het dragen van handschoenen en het toepassen van handhygiëne gelijktijdig van toepassing is?

Handschoenen én handhygiëne

VOOR indicatie

Handschoenen én handhygiëne

TIJDENS indicatie

Handschoenen én handhygiëne

NA indicatie

Inhoud

  • Situering

  • Handschoenen: wat – waarom – wanneer ?

  • Zijn handschoenen écht nodig?

  • Handschoenen én handhygiëne

  • Techniek voor het aantrekken en verwijderen

  • Duurzaamheid

  • Te vermijden

  • Tot slot

  • Referenties

  • Extra oefeningen


Techniek voor het aantrekken van
NIET steriele handschoenen

  • Kies het juiste type en de juiste maat van handschoenen

  • Neem een paar handschoenen uit de doos
    (zonder de inhoud van de doos te besmetten)

  • Trek de handschoenen aan

Techniek voor het aantrekken van
steriele handschoenen

Open de verpakking en leg de binnenverpakking neer.

Open deze verpakking zonder de binnenzijde ervan aan te raken.

Vouw alle zijkanten open zonder de handschoenen aan te raken. Vouw ev. de onderste rand van de verpakking om, om het opnieuw dichtvallen van de verpakking te vermijden.

Neem met de rechterhand de linker handschoen vast aan de omgevouwen manchet en schuif de linkerhand in de handschoen. Trek de linker handschoen op dezelfde wijze verder over de linkerhand, maar laat de manchet nog omgevouwen.

Neem met de linker steriele handschoen de rechter handschoen vast door met de vingers van de linkerhand onder de manchet te grijpen.

Schuif de rechterhand in de handschoen.

Vouw met de vingers van de linkerhand de manchet volledig om zonder de huid aan te raken. Vouw met de vingers van de rechterhand de manchet volledig om zonder de huid aan te raken.

Laat de vingertoppen van de handschoenen zo goed mogelijk aansluiten op de vingertoppen van beide handen.

Techniek voor het aantrekken van
steriele handschoenen

Techniek voor het verwijderen van handschoenen

  • Neem de buitenkant van de handschoen bij de pols of de handpalm vast 

  • Trek de handschoen binnenste buiten uit

  • Hou de handschoen vast in de andere (gehandschoende) hand

  • Schuif de (wijs)vinger onder het polseinde van de nog aanwezige handschoen (binnenzijde)

  • Wikkel af vanuit de binnenzijde en werp de handschoenen in het juiste afvalrecipiënt weg

Inhoud

  • Situering

  • Handschoenen: wat – waarom – wanneer ?

  • Zijn handschoenen écht nodig?

  • Handschoenen én handhygiëne

  • Techniek voor het aantrekken en verwijderen

  • Duurzaamheid

  • Te vermijden

  • Tot slot

  • Referenties

  • Extra oefeningen


Duurzaamheid

Hoe groen is een handschoen?


  • Uitstoot van CO2

Het productie- en verpakkingsproces van handschoenen, maar ook het transport van de grondstoffen en afgewerkte producten en de afvalverwerking leiden tot uitstoot van CO2


  • Afvalproductie

Het gebruik van handschoenen binnen de gezondheidszorg zorgt jaarlijks voor tonnen afval.


Wil je de impact op het milieu beperken?

Ga dan correct om met handschoenen: "gebruik ze goed en enkel als het moet!"

CAVE: recupereer of hergebruik handschoenen niét!

Inhoud

  • Situering

  • Handschoenen: wat – waarom – wanneer ?

  • Zijn handschoenen écht nodig?

  • Handschoenen én handhygiëne

  • Techniek voor het aantrekken en verwijderen

  • Duurzaamheid

  • Te vermijden

  • Tot slot

  • Referenties

  • Extra oefeningen


Handschoenen ontsmetten


Een handschoen wordt aangetast door contact met handalcohol, waardoor de beschermende functie verloren gaat en een vals gevoel van veiligheid gecreëerd wordt.

Bovendien kan bij het ontsmetten het contact van handalcohol met alle delen van de handschoen niet gewaarborgd worden.


TE VERMIJDEN

Twee paar handschoenen dragen


Het principe van ‘double gloving’ wordt niet toegepast.


Het gebruik van twee paar steriele handschoenen kan enkel overwogen worden bij heelkundige ingrepen

  • met een hoog risico op beschadiging van de handschoenen (bv. orthopedie)

  • in besmet gebied (bij patiënten met bloed overdraagbare aandoening in bijzonder)

TE VERMIJDEN

Inhoud

  • Situering

  • Handschoenen: wat – waarom – wanneer ?

  • Zijn handschoenen écht nodig?

  • Handschoenen én handhygiëne

  • Techniek voor het aantrekken en verwijderen

  • Duurzaamheid

  • Te vermijden

  • Tot slot

  • Referenties

  • Extra oefeningen

Tot slot

  • Handschoenen beschermen op voorwaarde dat ze correct gebruikt worden EN handhygiëne tijdig toegepast wordt.


  • Gezondheidswerkers dienen aangemoedigd te worden om hun (zorg)activiteiten in een logische volgorde uit te voeren en zoveel mogelijk de ‘no touch’ techniek toe te passen om het gebruik en het wisselen van handschoenen tot een minimum te herleiden.

Inhoud

  • Situering

  • Handschoenen: wat – waarom – wanneer ?

  • Zijn handschoenen écht nodig?

  • Handschoenen én handhygiëne

  • Techniek voor het aantrekken en verwijderen

  • Duurzaamheid

  • Te vermijden

  • Tot slot

  • Referenties

  • Extra oefeningen


Inhoud

  • Situering

  • Handschoenen: wat – waarom – wanneer ?

  • Zijn handschoenen écht nodig?

  • Handschoenen én handhygiëne

  • Techniek voor het aantrekken en verwijderen

  • Duurzaamheid

  • Te vermijden

  • Tot slot

  • Referenties

  • Extra oefeningen


Extra oefeningen

Vraag:

Is deze handeling een indicatie voor het dragen

van handschoenen?


Antwoord:

Ja / neen 

Zo ja, steriel of niet steriel


CFR. QUIZ in het verleden





Is deze handeling een indicatie voor het dragen van handschoenen?

De arts ausculteert de patiënt.


Antwoord:
NEEN. Er is geen indicatie voor het dragen van handschoenen





Is deze handeling een indicatie voor het dragen van handschoenen?

De verpleegkundige verwijdert de dialysekatheter.


Antwoord:
JA. Er is een indicatie voor het dragen van niet steriele handschoenen.





Is deze handeling een indicatie voor het dragen van handschoenen?

De verpleegkundige geeft een subcutane inspuiting.


Antwoord:
NEEN. Er is geen indicatie voor het dragen van handschoenen





Is deze handeling een indicatie voor het dragen van handschoenen?

De arts neemt arterieel bloed af via de arteria radialis.


Antwoord:
JA. Is een indicatie voor het dragen van niet-steriele handschoenen




Is deze handeling een indicatie voor het dragen van handschoenen?

De verpleegkundige verwijdert gemorst bloed van de vloer.


Antwoord:
JA. Er is een indicatie voor het dragen van niet steriele handschoenen.





Is deze handeling een indicatie voor het dragen van handschoenen?

De zorgkundige helpt de patiënt bij de ochtendverzorging (wassen van de rug).


Antwoord:
NEEN. Er is geen indicatie voor het dragen van handschoenen





Is deze handeling een indicatie voor het dragen van handschoenen?

De schoonmaakster reinigt het toilet op de patiëntenkamer.


Antwoord:
JA. Er is een indicatie voor het dragen van niet steriele handschoenen.





Is deze handeling een indicatie voor het dragen van handschoenen?

De kinesitherapeut meet de polsslag van de patiënt.


Antwoord:
NEEN. Er is geen indicatie voor het dragen van handschoenen





Is deze handeling een indicatie voor het dragen van handschoenen?

De verpleegkundige verwijdert het bebloed verband van de wonde.


Antwoord:
JA. Er is een indicatie voor het dragen van niet steriele handschoenen.





Is deze handeling een indicatie voor het dragen van handschoenen?

De arts voert een lumbaal punctie uit bij de patiënt.


Antwoord: 
JA. Er is een indicatie voor het dragen van steriele handschoenen.





Is deze handeling een indicatie voor het dragen van handschoenen?

De verpleegkundige ruimt het nierbekken met maagvocht van de postoperatieve patiënt op.



Antwoord:
JA. Er is een indicatie voor het dragen van niet steriele handschoenen.





Is deze handeling een indicatie voor het dragen van handschoenen?

De arts voert een arteriografie uit bij de patiënt.



Antwoord: 
JA. Er is een indicatie voor het dragen van steriele handschoenen.





Is deze handeling een indicatie voor het dragen van handschoenen?

De vroedvrouw begeleidt de vaginale bevalling.



Antwoord:
JA. Er is een indicatie voor het dragen van steriele handschoenen.