Begeleide intervisie: Wat doe jij als het moeilijk wordt?

• newEditor

Wat doe jij als het moeilijk wordt?

Open breed: intervisie is een veilige manier om ervaringen uit stage en school samen te bekijken. Koppel meteen aan herkenbare gevoelens zoals stress, twijfel, schaamte of spanning.

Lesdoel

Na deze les kan de cursist:

• herkennen wat een veilig leerklimaat op stage en op school betekent;

• uitleggen waarom iemand soms geen hulp durft te vragen;

• gepast reageren op fouten, onzekerheid en feedback;

• benoemen bij wie die terechtkan als een probleem niet opgelost raakt;

• een moeilijke situatie op een respectvolle manier bespreekbaar maken.

Welke gevoelens kun je ervaren wanneer iets moeilijk loopt op school of op stage

Gebruik de woordwolk als start van het gesprek. Pik woorden op zoals respect, feedback, fouten, hulp, schaamte, vertrouwen of grenzen en verbind die met het lesdoel.

Je weet tijdens een zorgmoment niet meer hoe je een handeling correct uitvoert. Wat doe je?

A

Ik probeer het zelf.

B

Ik wacht tot iemand het merkt.

C

Ik vraag hulp of extra uitleg.

D

Ik zeg niets, omdat ik bang ben om fouten te maken.

Wat heb jij nodig om te durven zeggen dat je iets niet weet, hulp nodig hebt of je mening wilt geven?
Denk aan 1 woord.
vb. tijd krijgen

Een veilig leerklimaat

Een veilig leerklimaat is een omgeving waarin je kunt leren zonder angst om vernederd, genegeerd of onveilig behandeld te worden.

• Je durft vragen te stellen als je iets niet begrijpt.

• Je mag fouten maken en eruit leren.

• Je mag zeggen wat je moeilijk vindt of je mening geven.

• Je krijgt feedback op een respectvolle manier.

• Je kunt hulp vragen zonder bang te moeten zijn om uitgelachen of vernederd te worden.

Benadruk dat veiligheid niet betekent dat alles altijd comfortabel is. Leren mag spannend zijn, maar het mag niet bedreigend of vernederend worden.

Veilig leerklimaat

Belangrijk:

een veilig leerklimaat betekent niet dat alles altijd goed loopt.

Het betekent dat je moeilijkheden bespreekbaar kunt maken en samen naar oplossingen kunt zoeken.

Signalen dat het moeilijk wordt

• je durft niets meer te vragen

• je piekert lang over een fout

• feedback voelt als afwijzing

• je vermijdt een mentor of leerkracht

• je voelt spanning, stress of onzekerheid

• je weet niet meer bij wie je terechtkunt

Maak duidelijk dat deze signalen ernstig genomen mogen worden, ook als er nog geen groot conflict is.

Fouten maken hoort bij leren

Tijdens stage leer je in echte situaties. Daarom kunnen fouten of bijna-fouten gebeuren.

Belangrijk is niet om fouten te verbergen, maar om ze tijdig te melden en eruit te leren.

Gebruik een eenvoudige stagecontext, zoals een onvolledige verzorgingskar, een gemiste observatie of een fout in timing. Vermijd zware medische details.

Eerst stilstaan, dan handelen

Als iets moeilijk voelt, helpt het om niet meteen dicht te klappen of weg te lopen.

• Sta stil bij wat je moeilijk vindt.

• Benoem wat er aan de hand is.

• Vraag hulp aan de juiste persoon.

• Kijk wat je kunt leren.

Dit vormt de basis voor de volgende slides: herkennen, bespreken, hulp zoeken, grenzen aangeven en escaleren wanneer nodig.

Casus: verkeerd materiaal genomen

Je merkt dat je bij een zorgmoment het verkeerde materiaal hebt klaargelegd. Je voelt je beschaamd, want je mentor kijkt mee.

Wat betekent veilig handelen in deze situatie?

1. Blijf rustig. Panikeer niet en werk niet zomaar verder.

2. Benoem het probleem. Geef eerlijk aan dat je het verkeerde materiaal hebt klaargelegd.

3. Vraag hulp indien nodig. Overleg met je mentor als je twijfelt.

Ik heb mijn materiaal verkeerd klaargelegd. Wat kan ik nu nog doen om dit recht te zetten?

4. Corrigeer de situatie. Zorg ervoor dat je het juiste materiaal gebruikt voordat je verdergaat.

5. Leer uit de situatie. Denk na over hoe je dit de volgende keer kunt voorkomen.

6. Neem dit mee in je feedbackbundel

Hou de casus herkenbaar en laagdrempelig. De nadruk ligt op professioneel herstelgedrag, niet op perfectionisme.

Van fout naar groei

Maak hier de brug naar intervisie: samen terugkijken helpt om patronen te zien en sterkere keuzes te maken.

Hulp vragen is professioneel

Hulp vragen betekent niet dat je zwak bent.

Het toont dat je verantwoordelijkheid neemt.

Zeker in de zorg is op tijd hulp zoeken een teken van zorgvuldigheid.

Koppel aan de cultuur van 'ik moet het alleen kunnen'. Doorbreek dat idee expliciet.

Wanneer vraag je hulp?

• als je iets niet begrijpt

• als een situatie onveilig voelt

• als emoties je blokkeren

• als je twijfelt over wat correct is

Benadruk dat vroeg hulp vragen vaak beter is dan wachten tot een probleem groter wordt.

Casus: je durft niet te storen

Je mentor heeft het druk en jij wil niet lastig zijn. Toch twijfel je over een handeling. vb. Je weet niet welke steunfunctie de patiënt of zorgvrager heeft?

In zo'n moment weegt veiligheid zwaarder dan de angst om te storen. Hulp vragen is dan de juiste keuze.

Laat zien dat drempels vaak emotioneel zijn: bang om dom over te komen, lastig te zijn of negatief beoordeeld te worden.

Wanneer is hulp vragen op stage de beste keuze?

A

Bij twijfel

B

Na de shift

C

Alleen bij paniek

D

Pas na een fout

De foutieve opties sluiten aan bij veelvoorkomende uitstelreacties.

Wat doe je als je je niet veilig voelt in de relatie met je mentor/leerkracht?

Soms loopt het moeilijk met een mentor of leerkracht.

Dat kan gaan over

• misverstanden,

• een botsende communicatiestijl,

• onduidelijke verwachtingen

• een gebrek aan respect.

Zo een probleem

hoef je niet alleen

te dragen.

Houd de toon zorgvuldig: niet elke moeilijke relatie is meteen grensoverschrijdend, maar ze verdient wel aandacht.

Probeer het bespreekbaar te maken

• kies een rustig moment

• beschrijf concreet wat er gebeurt

• zeg welk effect het op jou heeft

• vraag naar een werkbare afspraak

Modelleer ik-taal: 'Ik merk dat...', 'Ik raak onzeker wanneer...', 'Ik heb nood aan...'.

Casus: je wordt genegeerd door je mentor

Je stelt vragen, maar je mentor/leerkracht zucht, loopt weg of zegt dat je het maar zelf moet uitzoeken.

Dat ondermijnt leren en kan onveilig worden.

Het is dan gepast om dit te benoemen en extra ondersteuning te zoeken.

Verbind aan leerklimaat: systematisch afwijzen of kleineren maakt leren moeilijk en kan de kwaliteit van zorg beïnvloeden.

Wat doe je?

Stap 1 – Benoem rustig wat er gebeurt.

Je zegt bijvoorbeeld:

“Ik merk op dat het een druk moment is en dat je momenteel weinig tijd hebt om mijn vragen te beantwoorden. Ik wil de handeling graag correct en veilig uitvoeren. Kun je mij even helpen of zeggen bij wie ik terechtkan?"

Stap 2 – Bewaak de veiligheid.

Als je twijfelt over een handeling, voer je die niet zomaar zelfstandig uit. Je vraagt hulp aan een andere bevoegde zorgverlener.

vervolg

Stap 3 – Zoek extra ondersteuning.

Blijft de situatie zich herhalen? Bespreek dit dan met je stageleerkracht. Vertel concreet wat er gebeurde, welke vragen je stelde en welke ondersteuning je nodig hebt.

Stap 4 – Maak afspraken.

Je stageleerkracht bespreekt de situatie met jou en, indien nodig, met de mentor of stageplaats. Samen maken jullie afspraken over hoe je tijdens je stage vragen kunt stellen en de nodige begeleiding krijgt.

Als het gesprek niet helpt

Soms verandert er niets, of voelt het gesprek niet veilig genoeg.

Dan is het belangrijk om verder te kijken naar andere steunfiguren binnen school of stage, zodat je er niet alleen mee blijft zitten.

Maak hier de overgang naar escalatie zonder dramatisering: steun zoeken is een normale volgende stap.

Onveilige of grensoverschrijdende situaties

Een situatie is onveilig als jouw grenzen, waardigheid of veiligheid niet gerespecteerd worden.

Kan gebeuren op:

• verbaal

• Lichamelijk

• sociaal

• praktisch

vernederen, intimideren, uitsluiten, ongepaste opmerkingen of druk om iets te doen dat niet verantwoord voelt.

Werk breed genoeg zodat ook subtielere vormen herkend worden, niet alleen extreme voorbeelden.

Jouw grenzen tellen mee

• je mag nee zeggen tegen onveilige vragen

• je mag aangeven dat iets niet oké is

• je mag een situatie verlaten als dat nodig is

• je mag steun inschakelen

Leg uit dat grenzen aangeven respectvol én duidelijk kan. Veiligheid gaat voor gehoorzaamheid.

Mentor/leerkracht relatie loopt moeilijk?
Bij wie kan je terecht?

Waar kun je terecht?

• stagebegeleider van school

• Klastitularis

Indien bovenstaande onvoldoende is of niet kunnen helpen:

• trajectbegeleider of leercoach in OLC

• vertrouwenspersoon - ombudsdienst

• leidinggevende - directie

Pas mondeling aan aan de echte structuur van de opleiding en stageplaatsen. De slide blijft bewust algemeen zodat ze breed bruikbaar is.

Respect, vertrouwen en actie

Een veilig leerklimaat groeit wanneer mensen elkaar serieus nemen.

Respect en vertrouwen betekenen niet dat je alles moet slikken. Ze betekenen ook dat je grenzen aangeeft, problemen benoemt en op tijd hulp zoekt.

Laat hier de les landen: veilig leren is een gedeelde verantwoordelijkheid, maar cursisten mogen wel degelijk stappen zetten.

Wat doe je als je mentor/leerkracht zelf deel van het probleem is?

A

Niets meer zeggen

B

Alleen afwachten

C

Naar dezelfde persoon gaan

D

Een ander kanaal zoeken

Kern van slides 18-26: je hoeft het probleem niet alleen of via dezelfde persoon op te lossen.

Opdracht in duo

Gebruik je werkbundeltje

Feedback is niet hetzelfde als afwijzing

Feedback gaat over gedrag, een handeling of een leerpunt. Het zegt niet wie jij bent als persoon.

Goede feedback is duidelijk, respectvol en gericht op verbetering.

Veel cursisten beleven feedback als persoonlijk oordeel. Normaliseer dat gevoel, maar maak het onderscheid expliciet.

Feedback is niet hetzelfde als afwijzing

1. Bij welk voorbeeld weet je wat je de volgende keer beter kunt doen?

2. Bij welk voorbeeld kun je je gekwetst of onzeker voelen?

3. Betekent een fout maken dat je ongeschikt bent voor de opleiding?

Hoe ontvang je feedback?

• Luister of laat de feedback bezinken. Geef aan dat je de feedback gehoord hebt.

• Vraag om een voorbeeld of de handeling nog eens te tonen

• Check wat je al goed deed. Er zijn zeker dingen die je al goed deed.

• Spreek een volgende stap af: wat neem je mee en wat kan je zelf verder doen om het de volgende keer beter te doen?

Benadruk dat verduidelijking vragen mag. Feedback begrijpen is belangrijker dan meteen verdedigen.

Als feedback hard of onduidelijk is

Niet elke feedback wordt goed gegeven.

• vraag rustig om verduidelijking

• benoem wat je nodig hebt om te leren

• geef aan als de toon je blokkeert

• zoek steun als het gesprek onveilig voelt

Maak onderscheid tussen lastige maar bruikbare feedback en respectloze communicatie. Dat verschil is belangrijk voor grensbewaking.

Casus: je voelt je afgestraft

Na een zorgmoment zegt je begeleider alleen wat er fout liep. De begeleider spreekt op een scherpe toon en doet dit waar anderen bij zijn.

Dat kan je onzeker of gekwetst maken.

Bespreek in kleine groepjes:

1. Wat kun je leren uit de inhoud van de feedback?

2. Wat vind je moeilijk aan de manier waarop de feedback gegeven wordt?

3. Wat kun je zeggen als je niet goed begrijpt wat je moet verbeteren?

4. Hoe kun je aangeven dat je de feedback liever op een rustig moment bespreekt?

Werk hier het onderscheid uit tussen inhoud en vorm. Een terecht leerpunt mag nog steeds op een onveilige manier gebracht zijn.

Hoe kan je reageren?

1. Kunt u een voorbeeld geven van wat ik moet verbeteren?

2. Wat verwacht u precies van mij?

3. Kunt u samen met mij bekijken hoe ik dit kan aanpakken?

4. Ik wil graag leren uit uw feedback. Kunnen we dit straks even rustig bespreken?

5. Ik wil graag leren uit uw feedback, maar ik vind het moeilijk wanneer die op deze toon gegeven wordt. Kunnen we dit even rustig bespreken?

Wat is het verschil tussen feedback en afwijzing?

A

Feedback is persoonlijk

B

Afwijzing helpt groeien

C

Feedback gaat over gedrag

D

Afwijzing is altijd rustig

Controleert of cursisten het onderscheid tussen inhoud en persoon begrijpen.

Wat vind jij vaak het moeilijkst bij feedback?

1

Rustig luisteren

2

Voorbeeld vragen

3

Toon verdragen

4

Volgende stap afspreken

Hoe maak je een probleem met een mentor bespreekbaar?

Verwachte elementen: rustig moment kiezen, concreet gedrag benoemen, effect op jezelf zeggen, werkbare afspraak vragen of doorverwijzen naar een andere steunfiguur als het niet veilig voelt.

Wat neem jij mee uit deze les?

Laat cursisten één concreet inzicht formuleren. Gebruik antwoorden om de kern van de les nog eens samen te vatten.

Wat hielp jou vandaag het best om dit te begrijpen?

Nodigt uit tot metacognitie: wat gaf houvast? Bijvoorbeeld casussen, stappenplannen, voorbeelden of klasgesprek.

Wat blijft voor jou nog moeilijk?

Gebruik dit als afsluitende check op drempels die nog leven. Antwoorden kunnen gaan over feedback, hulp vragen, grenzen aangeven of escaleren.

Begrippenlijst

veilig leerklimaat - een omgeving waarin je kunt leren met respect, vertrouwen en ruimte om fouten te bespreken

intervisie - samen met anderen terugkijken op ervaringen om ervan te leren

feedback - informatie over wat goed gaat en wat beter kan in je handelen

mentor - iemand op stage die je begeleidt tijdens het leren

grenzen aangeven - duidelijk zeggen wat voor jou niet oké of niet veilig is

onveilige situatie - een situatie waarin respect, waardigheid of veiligheid in het gedrang komt

aanspreekpunt - de persoon of dienst bij wie je terechtkunt met vragen of problemen