Discriminatie? Dit kan jij doen!

• newEditor
• Burgerschapskunde
• Basisschool
• Groep 7,8

Introductie

Tijdens deze les ontdekken de leerlingen wat discriminatie is, hoe je hierop kan reageren en wat Discriminatie.nl Jeugd hierin kan betekenen.

Instructies

Werkwijze

De les kan klassikaal gegeven en gevolgd worden. Idee is dat gezamenlijk het thema discriminatie wordt onderzocht. Dit gebeurt op een interactieve manier: op verschillende momenten kunnen de leerlingen hun antwoorden en ideeën via hun eigen device digitaal invoeren. Hier kan vervolgens gezamenlijk naar gekeken worden.

Een andere mogelijkheid is om de les via het digibord te tonen, en alles mondeling te bespreken. Dan is het niet nodig dat de leerlingen zelf een device hebben.

Opzet

Na de opsomming van de lesdoelen (slide 2) start de les met plichten die kinderen hebben; wat moeten zij allemaal? (slide 3 en 4). Daarna wordt er ingegaan op de rechten die je als kind hebt: de Kinderrechten (slide 5 en 6). Daarna volgt uitleg over het thema discriminatie (slide 7 t/m 13). Mocht u een pauze willen houden, dan kunt u bij de start van deel 2 slide 14 tonen. Indien u geen pauze houdt, kan deze slide overgeslagen worden. Vervolgens krijgen de leerlingen een aantal herkenbare situaties voorgelegd waarbij sprake is van buitensluiting en discriminatie (slide 15 t/m 25). Ze mogen aangeven hoe zij op een dergelijke gebeurtenis zouden reageren. Hier volgt vervolgens een terugkoppeling op. Daarna wordt er uitgelegd hoe je discriminatie kan melden (slide 26 en 27). De les eindigt met een evaluatie (slide 28 t/m 30). Deze les biedt een vervolg (slide 31): aan de leerlingen wordt gevraagd een poster voor ons meldpunt te maken. Dit is optioneel. Zie hiervoor de informatie op pagina 9 van de handleiding. 

Pauze

De mogelijkheid bestaat om halverwege de les een pauze in te bouwen. Het eerste deel kan als een inleiding worden gezien, het tweede deel als verdieping. Op die manier kan de lesstof na het eerste deel herhaald worden, wat voor een betere borging kan zorgen. De les kan echter ook in een keer gegeven worden. 

Aansluiting bij het onderwijs

Door het aanbieden van deze les besteedt u in ieder geval aandacht aan de volgende (kern)doelen: 

• Kerndoel 34: De leerlingen leren zorg te dragen voor de lichamelijke en psychische gezondheid van henzelf en anderen,
• Kerndoel 37: De leerlingen leren zich te gedragen vanuit respect voor algemeen aanvaarde waarden en normen,
• Kerndoel 38: De leerlingen leren hoofdzaken over geestelijke stromingen die in de Nederlandse multiculturele samenleving een belangrijke rol spelen, en ze leren respectvol om te gaan met seksualiteit en met diversiteit binnen de samenleving, waaronder seksuele diversiteit,
• Burgerschapsdoel: Bevorderen van respect, gelijkwaardigheid en sociale veiligheid.

Leerdoelen

Na afloop van de les:

• kunnen de leerlingen uitleggen wat kinderrechten zijn,
• kunnen de leerlingen een voorbeeld van discriminatie geven,
• kunnen de leerlingen uitleggen waarom discriminatie niet eerlijk is,
• kunnen de leerlingen vertellen wat ze kunnen doen als ze discriminatie meemaken of zien,
• kunnen de leerlingen uitleggen wat zij zelf aan discriminatie kunnen doen,
• kunnen de leerlingen uitleggen wat Discriminatie.nl Jeugd is.

Docentenhandleiding

Download de docentenhandleiding voor extra toelichting en achtergrondinformatie.

Discriminatie?

Dit kan jij doen!

Vandaag gaan jullie onderzoeken wat discriminatie is en wat je kunt doen als je ermee in aanraking komt. Zelf, of als je ziet dat het anderen overkomt.

Door op 'Klaslokaal' te klikken zie je wie er interactief meedoen aan je les.

De leerlingen kunnen deelnemen via lessonup.app. Hier kunnen zij de code invoeren die linksonder in het scherm waarin je lesgeeft altijd zichtbaar is, of in de pop-up die verschijnt wanneer je op 'Klaslokaal' klikt. In deze pop-up staat ook een grote QR-code die leerlingen kunnen scannen om deel te nemen aan de les.

Je kunt navigeren met de pijltjestoetsen of door op de pijltjes onderaan de pagina ('Vorige' en 'Volgende') te klikken op het bord.

Mocht het niet mogelijk of wenselijk zijn dat leerlingen via eigen devices deelnemen, dan kan deze les alleen via het digibord getoond worden. De leerlingen kunnen dan middels bijvoorbeeld het opsteken van hun vinger op vragen reageren.

Waar of niet waar?

Waar

Niet waar

Vooroordelen kunnen tot discriminatie leiden

Het is raar als je vooroordelen hebt

Discriminatie is het buitensluiten van mensen

Discriminatie is verboden

Verdeel de leerlingen in tweetallen. Leg de vier stellingen aan de leerlingen voor. Zij kunnen per tweetal vervolgens de stelling naar het juiste vak Waar of Niet waar slepen. Daarna krijgen zij te zien of hun antwoord klopt:

-Het is raar als je vooroordelen hebt: Niet waar. Iedereen heeft vooroordelen. Dat gebeurt automatisch. Het is alleen belangrijk dat je weet dat je vooroordelen hebt en hoe je hiermee om moet gaan.

-Vooroordelen kunnen tot discriminatie leiden: Waar. Als je niet controleert of jouw vooroordelen kloppen en er wel wat mee gaat doen, kan het zijn dat je mensen gaat buitensluiten.

- Discriminatie is het buitensluiten van mensen: Waar. Discriminatie is het buitensluiten, of ongelijk behandelen van bepaalde mensen om wat ze bijvoorbeeld geloven, om hun mening, huidskleur, geslacht of seksuele geaardheid (persoonskenmerken).

- Discriminatie is verboden: Waar. Discriminatie is verboden. Dit staat onder andere in artikel 1 van de Grondwet.  

Heb je wel eens iets gehoord of gezien in de media over buitensluiting?

1

Ja

2

Nee

3

Weet ik niet

Hebben de leerlingen wel eens iets via sociale media of via andere media over discriminatie of buitensluiting meegekregen?

Laat de leerlingen hun antwoord kiezen. In beeld verschijnen de antwoorden in percentages. Bekijk en bespreek de uitkomst. Kunnen de leerlingen voorbeelden noemen?

Heb jij wel eens meegemaakt dat iemand werd buitengesloten?

1

Ja

2

Nee

3

Weet ik niet

Discriminatie is verboden, maar het komt helaas toch vaak voor. Vraag de leerlingen of zij wel eens hebben meegemaakt dat iemand gediscrimineerd werd. Hebben zij wel eens meegemaakt dat iemand werd buitengesloten? Of hebben zij het zelf ooit ervaren?

Laat de leerlingen hun antwoord kiezen. In beeld verschijnen de antwoorden in percentages. Bekijk en bespreek de uitkomst.

Gediscrimineerd worden voelt pijnlijk, oneerlijk en vernederend. Het kan leiden tot gevoelens van machteloosheid, woede, verdriet, en eenzaamheid omdat je wordt afgewezen om wie je bent, niet om wat je doet. Het tast je menselijke waardigheid aan, veroorzaakt stress, en kan op lange termijn leiden tot depressie, een negatief zelfbeeld, en terugtrekking uit sociale contacten. De gevolgen zijn vaak zowel psychologisch (angst, trauma) als sociaal (uitsluiting). 

Het tast je fundamentele waardigheid aan en verstoort je gevoel van erbij horen. 

Bekijk het filmfragment. Een aantal kinderen vertelt hoe het voor hen was om gediscrimineerd te worden. Bespreek het klassikaal na. Welke nieuwe dingen hebben de leerlingen gehoord? Wat wisten zij al? Hebben ze vragen?

Hoe voelt het volgens jou om niet mee te mogen doen?

Wie het ervaren heeft weet hoe het voelt om gediscrimineerd te worden. Ken je het niet, dan denk je misschien dat het wel meevalt.

Wat denken de leerlingen: hoe voelt het volgens hen om niet mee te mogen doen doordat je wordt buitengesloten om dingen die bij jou horen en waar je niets aan kunt doen?

De leerlingen kunnen meerdere antwoorden invoeren.

Door op de vakjes die op de slide verschijnen te klikken kan een antwoord bekeken worden. Een andere optie is om onderaan de pagina op 'Toon antwoorden' te klikken. Nu worden alle gegeven antwoorden in een keer zichtbaar.

Indien gewenst kan je de antwoorden verslepen. Op die manier kunnen er categorieën worden gemaakt.

Bespreek de antwoorden na.

Als iemand wordt buitengesloten omdat hij of zij een jongen of een meisje is, heet dat discriminatie.

Je kan erover praten met de juf of meester. Het is niet normaal dat het gebeurt, je mag er iets aan doen. 

Wat vinden de leerlingen hiervan? Zijn ze het ermee eens, of hebben ze misschien andere ideeën?

Is discriminatie strafbaar?

A

Waar

B

Niet waar

C

D

1. Het schoolplein

1

Ik doe niets, het is niet mijn probleem.

2

Ik vraag de leerlingen waarom Emma niet mee mag doen.

3

Ik vertel wat ik gezien en gehoord heb aan mijn juf of meester.

4

Ik durf niets te doen.

Een groepje kinderen is aan het voetballen. Emma mag niet meedoen omdat iemand zegt: “Jij kan niet voetballen, bij ons doen alleen jongens mee”.

Wat doe jij?

Laat de leerlingen hun antwoord kiezen. In beeld verschijnen de antwoorden in percentages. Bespreek de uitkomst met behulp van de volgende slide.

2. De gymzaal

1

Ik doe mee aan de les en help mijn klasgenoot als dat nodig is.

2

Ik lach mee omdat anderen dat ook doen.

3

Ik zeg er niets van.

4

Ik spreek de klasgenoten die lachen aan en vraag hen op te houden.

Iemand in jullie klas heeft een beperking en loopt moeilijk. Hierdoor wordt de leerling tijdens de gymles uitgelachen.

Wat doe jij?

Laat de leerlingen hun antwoord kiezen. In beeld verschijnen de antwoorden in percentages. Bespreek de uitkomst met behulp van de volgende slide.

3. Het klaslokaal

Amir is zijn eten vergeten. Liv biedt hem een broodje met ham aan. Amir geeft aan dat hij het niet mag eten omdat hij moslim is. Moslims mogen volgens hun geloof geen varkensvlees eten.

Liv roept: “Wat stom dat je dit niet mag eten”. Verschillende kinderen lachen Amir uit.   

Wat kun je doen als iemand wordt uitgelachen om zijn geloof? 

De leerlingen kunnen meerdere antwoorden invoeren.

Wat kun je doen als iemand wordt uitgelachen om zijn geloof?

Door op de vakjes die op de slide verschijnen te klikken kan een antwoord bekeken worden. Een andere optie is om onderaan de pagina op 'Toon antwoorden' te klikken. Nu worden alle gegeven antwoorden in een keer zichtbaar.

Bespreek de uitkomst na met behulp van de volgende slide.

Iedereen heeft zijn eigen gewoontes. Je mag nieuwsgierig zijn, maar iemand uitlachen is niet oké.

Respect begint met vragen stellen. Pas dan weet je hoe het echt zit. 

Wat vinden de leerlingen hiervan? Zijn ze het ermee eens, of hebben ze misschien andere ideeën?

4. De groepsapp

1

Ik zeg er niets van. Straks vinden ze mij saai of stom.

2

Ik zeg dat het niet grappig is.

3

Ik maak een screenshot en deel dit met iemand die ik vertrouw en kan helpen, zoals mijn ouders of juf of meester.

4

Ik vind het wel lollig en plaats een lachende smiley.

In de groepsapp stuurt iemand een kwetsende bewerkte foto van

een klasgenoot met een donkere huidskleur.

Wat doe jij?

Laat de leerlingen hun antwoord kiezen. In beeld verschijnen de antwoorden in percentages. Bespreek de uitkomst met behulp van de volgende slide.

Door te helpen, laat je zien dat iedereen erbij hoort. Dat is eerlijk en respectvol.

Door de kinderen die lachen aan te spreken, laat je zien dat hun gedrag niet normaal is.

Wat vinden de leerlingen hiervan? Zijn ze het ermee eens, of hebben ze misschien andere ideeën?

Online pesten, buitensluiten en discriminatie is ook discriminatie. Dit is ook verboden.

Praat erover met je ouders, juf of meester of iemand anders die je vertrouwt. Laat merken dat discriminatie niet normaal is.  

Wat vinden de leerlingen hiervan? Zijn ze het ermee eens, of hebben ze misschien andere ideeën?

Als iemand jou oneerlijk behandelt, kan je erover praten. Bekijk het filmfragment en ontdek wat je kan doen tegen discriminatie.

Bespreek het klassikaal na. Welke tips worden er in het filmfragment gegeven over hoe je met discriminatie om kunt gaan? (o.a. negeren, er iets van zeggen, steun zoeken, goed luisteren, duidelijk zijn, focussen op wat je doet).

Discriminatie ligt nooit aan jou!

Welke nieuwe dingen hebben de leerlingen gehoord? Wat wisten zij al? Hebben ze vragen?

Herken het – het is niet oké

Reageer – zeg er iets van of vraag hulp

Weet waar je terecht kunt – bij jouw juf of meester, de vertrouwenspersoon van

school of bij Discriminatie.nl Jeugd

Zie of ervaar je buitensluiting?

Het gaat erom dat:

- je weet wat discriminatie en buitensluiten is, dat je het herkent,

- je erop reageert. Zo laat je merken dat het niet normaal is,

- je weet waar je terecht kunt: bijvoorbeeld bij Discriminatie.nl Jeugd.

Noem twee dingen die je hebt geleerd

Vraag de leerlingen drie dingen in te voeren die ze tijdens de les hebben geleerd. Door ze op het allerlaatste moment van de les actief na te laten denken over de inhoud van de les, halen ze onbewust hun kennis weer op. Dit geeft jou een beeld van hoeveel er is blijven hangen.