Gezondheid en soorten zorg

Soorten zorg en kijken naar gezondheid

1 / 22
volgende
Slide 1: Slide
newEditorVerpleging en verzorgingMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 22 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Soorten zorg en kijken naar gezondheid

Open de les kort en benoem dat dit de eerste stap is richting klinisch redeneren. Houd de toon laagdrempelig: weinig voorkennis nodig, we starten met herkenbare begrippen en een eenvoudige casus.

Dit ga je vandaag kunnen

Ik kan uitleggen hoe gezondheid wordt beïnvloed door verschillende factoren en hoe dit samenhangt met soorten zorg en gezondheidsverschillen.

Dit leerdoel bundelt de kern van de les. De andere doelen uit de opdracht komen hierin terug: soorten zorg herkennen, factoren ordenen, verbanden leggen en gezondheidsverschillen verklaren.

Gezondheid is meer dan niet ziek zijn

  • Gezondheid wordt door meer dan één factor beïnvloed

  • Niet alleen het lichaam speelt mee

  • Ook gevoelens, contacten en omgeving hebben invloed

  • In de zorg kijk je daarom breed naar een situatie

Sluit aan op de start van de les waarin voorkennis wordt opgehaald. Benoem dat studenten vaak eerst aan ziekte of leefstijl denken, maar dat gezondheid breder is.

Cure, care, preventie en palliatieve zorg

  • Cure: zorg gericht op genezen of behandelen van een aandoening

  • Care: zorg gericht op ondersteunen in het dagelijks leven

  • Preventie: zorg gericht op voorkomen van ziekte of problemen

  • Palliatieve zorg: zorg gericht op kwaliteit van leven bij een ongeneeslijke aandoening

Houd het op herkenningsniveau. Nog geen uitgebreide theorie; studenten moeten de begrippen vooral van elkaar kunnen onderscheiden.

Voorbeelden van soorten zorg

Voorbeelden

Nog een belangrijk voorbeeld

Palliatieve zorg - pijnbestrijding, ondersteuning en comfort bij een ongeneeslijke ziekte


Deze zorg is niet alleen voor de laatste levensdagen.

Cure - antibiotica geven bij een longontsteking

Care - helpen met wassen en aankleden

Preventie - vaccinatie of voorlichting om ziekte te voorkomen

Benadruk vooral het misverstand rond palliatieve zorg: die kan al veel eerder starten en draait om kwaliteit van leven. Gebruik korte, concrete voorbeelden.

Vormen van zorg kunnen overlappen

Een patiënt kan meerdere vormen van zorg tegelijk krijgen.


Bijvoorbeeld: iemand met kanker kan behandeling krijgen (cure of ziektegerichte behandeling), ondersteuning thuis (care) en tegelijk palliatieve zorg voor comfort en kwaliteit van leven.

Gebruik dit als overgang: in de praktijk passen mensen niet netjes in één vakje. Dat idee komt later terug bij de factoren in de casus.

Wat beïnvloedt volgens jou iemands gezondheid?

Gebruik dit als voorkennisactivatie. Verwacht woorden als voeding, bewegen, stress, ziekte, geld, familie, woning of omgeving. Haak na afloop aan bij slide 2: gezondheid is breder dan alleen ziek zijn.

Vier factoren die gezondheid beïnvloeden

  • Biologisch: wat in het lichaam speelt, zoals pijn of ziekte

  • Psychologisch: gevoelens, gedachten, motivatie

  • Sociaal: relaties, steun, verlies, geld

  • Omgeving: woning, buurt, bereikbaarheid, voorzieningen

Noem dat geld vaak sociaal-economisch wordt gezien. Laat alvast weten dat sommige factoren bij meer dan één categorie kunnen passen; de onderbouwing is belangrijker dan het precieze vakje.

Deze factoren hangen samen

  • Factoren werken vaak niet los van elkaar

  • Pijn kan leiden tot minder bewegen

  • Minder bewegen kan dagelijkse activiteiten moeilijker maken

  • Somberheid of weinig steun kan herstel extra lastig maken

Hier leg je de basis voor verbanden in de casus. Maak duidelijk dat studenten straks niet alleen sorteren, maar ook samenhang benoemen.

Casus: mevrouw X

Mevrouw X is 68 jaar en heeft artrose in haar knieën. Door pijn loopt ze minder. Sinds haar partner is overleden voelt ze zich geregeld somber. Haar dochter woont ver weg. Mevrouw woont op de tweede verdieping zonder lift. Ze heeft weinig geld te besteden en de supermarkt is ver weg. Ze wil graag zelfstandig boodschappen blijven doen.

Lees de casus rustig voor of laat studenten meelezen. Benadruk dat ze straks moeten werken met wat er echt staat, niet met eigen aannames.

Orden de casus

Factoren in de casus

Biologisch

Psychologisch

Sociaal

Omgeving

  • Sommige factoren passen bij meerdere categorieën

  • Onderbouwing is belangrijker dan het precieze vakje

  • Maak verschil tussen casusgegevens en eigen aannames

Let op

Noem expliciet dat geld hier als sociale/economische omstandigheid besproken wordt. Voorbeeld van een aanname: denken dat mevrouw geen vrienden heeft, terwijl dat niet in de casus staat.

Orden de casus

Factoren in de casus

Mevrouw X is 68 jaar en heeft artrose in haar knieën. Door pijn loopt ze minder. Sinds haar partner is overleden voelt ze zich geregeld somber. Haar dochter woont ver weg. Mevrouw woont op de tweede verdieping zonder lift. Ze heeft weinig geld te besteden en de supermarkt is ver weg. Ze wil graag zelfstandig boodschappen blijven doen.

Biologisch

Psychologisch

Sociaal

Omgeving

Noem expliciet dat geld hier als sociale/economische omstandigheid besproken wordt. Voorbeeld van een aanname: denken dat mevrouw geen vrienden heeft, terwijl dat niet in de casus staat.

De casus ordenen

Biologisch - artrose, pijn

Psychologisch - somberheid

Sociaal - verlies van partner, dochter woont ver weg, weinig geld

Omgeving - tweede verdieping zonder lift, supermarkt ver weg

Factoren in de casus

Noem expliciet dat geld hier als sociale/economische omstandigheid besproken wordt. Voorbeeld van een aanname: denken dat mevrouw geen vrienden heeft, terwijl dat niet in de casus staat.

Verbanden in de casus

Loop rond


Maak contact met iemand en bespreek hoe jullie factoren elkaar kunnen beïnvloeden


Wat betekent dit voor jouw werk als verpleegkundige?

Gebruik de pijlen hier bewust omdat de causale keten de kern is. Laat zien dat studenten twee verbanden moeten kunnen benoemen zonder alles zeker te weten.

Verbanden in de casus

Bespreken

Gebruik de pijlen hier bewust omdat de causale keten de kern is. Laat zien dat studenten twee verbanden moeten kunnen benoemen zonder alles zeker te weten.

Gezondheidsverschillen in de praktijk

Vergelijk mevrouw X met iemand met dezelfde knieklachten, maar:


  • een woning mét lift

  • genoeg geld

  • hulp dichtbij


Dan zijn dagelijks functioneren en gezondheid vaak gunstiger.

Houd het zonder oordeel. De boodschap is dat gezondheid niet alleen afhangt van individuele keuzes, maar ook van kansen, middelen en omstandigheden.

Hoe omstandigheden verschil maken

  • Dezelfde klacht kan tot andere uitkomsten leiden

  • Meer steun en betere bereikbaarheid maken zelfredzaamheid vaak makkelijker

  • Weinig geld of een onhandige woning kunnen belasting vergroten

  • Gezondheidsverschillen ontstaan dus ook door omstandigheden

Koppel dit terug aan verpleegkundig kijken: niet alleen de aandoening zien, maar ook de context waarin iemand leeft.

Positieve gezondheid

Spinnenwebmodel van Machteld Huber.

Koppel dit terug aan verpleegkundig kijken: niet alleen de aandoening zien, maar ook de context waarin iemand leeft.

Kern van deze les

  • Cure, care, preventie en palliatieve zorg beschrijven verschillende doelen van zorg

  • Gezondheid wordt beïnvloed door biologische, psychologische, sociale en omgevingsfactoren

  • Die factoren hangen samen en kunnen gezondheidsverschillen vergroten of verkleinen

  • Positieve gezondheid gaat niet alleen om lichamelijke gezondheid, maar over een betekenisvol leven.

Gebruik deze slide als korte afronding van de inhoud voordat in de echte les kennischeck en afsluiting volgen. Benoem eventueel de vooruitblik naar observeren en signaleren in de volgende les.

Wat neem jij mee uit deze les?

Reflectievraag zonder goed of fout. Laat studenten kort terugblikken op de belangrijkste opbrengst van de les.

Begrippenlijst

cure - zorg die gericht is op genezen of behandelen

care - zorg die gericht is op ondersteunen in het dagelijks leven

preventie - zorg die ziekte of problemen probeert te voorkomen

palliatieve zorg - zorg die gericht is op kwaliteit van leven bij een ongeneeslijke aandoening

biologisch - wat in het lichaam speelt

psychologisch - wat te maken heeft met gevoelens en gedachten

sociaal - wat te maken heeft met relaties, steun en maatschappelijke omstandigheden

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

omgeving - de fysieke leefomgeving, zoals woning en voorzieningen

gezondheidsverschillen - verschillen in gezondheid tussen mensen of groepen

zelfredzaamheid - wat iemand zelf kan doen in het dagelijks leven

artrose - aandoening van gewrichten die pijn en stijfheid kan geven

casus - een praktijksituatie die je gebruikt om te oefenen met redeneren

Sluit af met de vooruitblik: in de volgende les leren we veranderingen in gedrag en gezondheid observeren en signaleren.