Nederland en Indonesie § I Van VOC tot cultuurstelsel

Nederland en Indonesië



Hoofdstuk 1

Wat was de band van Nederland met Indonesië tussen 1600 en 1950?

1 / 50
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolvmbo, mavo, havo, vwoLeerjaar 3,4

In deze les zitten 50 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Nederland en Indonesië



Hoofdstuk 1

Wat was de band van Nederland met Indonesië tussen 1600 en 1950?

Wat hebben deze woorden te maken met Nederland en Indonesië?

Kulkas  

Lampu 

Panekuk

  Rebewis

  Apotik

  Atlas

  Asbak

  Agresif   

En deze woorden dan?

Piekeren 

Pienter

  Gladjakker

  Amper

  Soebatten

  Klamboe

  Banjeren   

•Oorspronkelijk


natuurgodsdienst & voorouderverering


Door handelscontacten in aanraking met

–7e eeuw n Chr, hindoeïsme en haar kastenstelsel,


–9e eeuw n Chr. Boeddhisme

•erg praktische godsdienst

•het goed leven zoals boeddha had gedaan werd als voorbeeld genomen

•Door de handel

–zelf buiten de archipel verkopen (export)

–contacten tot aan Afrika (vanaf 6e eeuw NC)


–vanaf 5e eeuw na Chr komst vreemden naar hen (handelaren & priesters)

–Islam wordt na 1300 de grootste godsdienst,

–Islam doet veel aan verspreiding

–Veel mengvorm van Islam en traditionele natuurgeloof

Specerijen: waarom zo populair?

  • Erg interessant, meer smaak, langere houdbaarheid, medicijn.

  • Groeien in Zuidoost-Azië.

  • Door lange route, met veel tussenhandel zijn specerijen peperduur.

  • Peper, nootmuskaat, foelie 







  • Verschillende handelsroutes vanuit Azië

  • Over land en over zee...voordelen/nadelen?


Europese landen willen zelf winst maken



  • De Portugezen ontdekken de route naar Azië

  • Vasco da Gama maakt als eerste Europeaan de zeereis naar India (1498)

  • Portugezen houden deze Carreira da India strikt geheim. 

  • Maar ook Groot-Brittannie is de baas over veel zeeroutes.


Nederlanders willen dat ook!


  • Hoe?

  • Spionage!

  • Jan Huygen van Linschoten reist mee en beschrijft de reis in zijn Itinerario

Eerste Nederlanders in Azië

  • Cornelis de Houtman komt in 1596 als eerste Nederlander in Oost-Indië aan


  • Opbrengst net voldoende om de kosten eruit te krijgen.


  • Toch is het doel bereikt: een route via Kaap de Goede Hoop is bewezen

Nieuw probleem!

  • Steeds meer Nederlandse (compagnieën) bedrijven gaan naar Indië varen.


  • Hierdoor ontstaat veel concurrentie tussen Nederlanders onderling


  • De prijs van de specerijen daalt hierdoor snel, de winst dus ook


  • Oplossing?

Verenigde Oostindische Compagnie (1602)

  • Nederlandse regering (Staten-Generaal=vergadering 7 gewesten in NL) grijpt in.

  • Compagnieën moeten samengaan in één bedrijf.

  • Hierdoor gaan ze concurrentie tegen 

  • Winsten ook gebruikt in de oorlog tegen Spanje....welke oorlog?

Doel: monopolie (alleenhandel) op de specerijenhandel ten oosten van Kaap de Goede Hoop

Hoe?

  • Uitschakelen van concurrenten


  • Bouwen van handelsposten


  • Contracten met inheemse vorsten


  • Opbouwen van handelsnetwerk in Azië


  • Indien nodig: veel geweld onder de vlag van de Nederlandse staat!

Geweld op de Molukken

  • Aanwezigheid van kruidnagel, nootmuskaat, foelie

  • Meeste winst dus vanuit hier te behalen

  • In 1622 kreeg Jan Pietersz. Coen opdracht om gehele eiland te ontvolken/tot slaaf te maken

  • VOC macht goed in handen


VOC in de 17e eeuw: "Gouden Eeuw". 


  • 2000 schepen en 30.000 man personeel

  • o.l.v. de 'Heren XVII'

  • Eerste multinational van de wereld

  • De VOC wilde winst maken met de handel op Oost-Indië


Nederland en Indonesië



Hoofdstuk 1

Wat was de band van Nederland met Indonesië tussen 1600 en 1950?

Leervragen

  • 1.1 Wat deed de VOC in Oost-Indië?

  • 1.2 Op welke manier was het bestuur georganiseerd in Nederlands-Indië?

  • 1.3 Hoe kwam het dat Indonesiërs hongerleden door het cultuurstelsel?

VOC in de 18e eeuw

  • Verloren de monopoliepositie door grotere concurrentie

  • Groot-Brittannië had al stoomschepen en gingen sneller

  • Oorlog(4e alweer) op zee 1780-1784 met de Britten fataal

  • Bestuur weet dat er geen winst meer is maar past de boekhouding aan

  • 1798/1799 - VOC Failliet

  • Nederlandse Staat nam alles over + nieuwe naam kolonie: Nederlands-Indie 

Nieuwe organisatie in kolonie

  • Samenwerken met lokale adel

  • 1. Gouverneur-generaal: Nederlands hoogste bestuurder van Nederlands-Indië

  • 2. Residenten: Nederlandse "hulpjes" van de gouverneur-generaal die de provincies bestuurden

  • 3. Regenten: Indische bestuurders

  • 175 Europese ambtenaren op 13 mln mensen op Java


Cultuurstelsel - 1830

  • Als Nederlands - Indië een kolonie is....

  • ...dan wil Nederland er geld aan verdienen. 

  • Alle grond wordt klaargemaakt voor de landbouw op Java 

  • Boeren krijgen een stuk grond

  • 20% van de grond verbouwen voor de Nederlandse Handels Maatschappij, als vorm van belasting/pacht. 

  • Boeren moeten koffie, suiker, indigo(kleurstof) en thee verbouwen (cultures). 

Nederland en Indonesië



Hoofdstuk 1

Wat was de band van Nederland met Indonesië tussen 1600 en 1950?

Leervragen

  • 1.1 Wat deed de VOC in Oost-Indië?

  • 1.2 Op welke manier was het bestuur georganiseerd in Nederlands-Indië?

  • 1.3 Hoe kwam het dat Indonesiërs hongerleden door het cultuurstelsel?

Kies de belangrijkste oorzaak van het faillissement van de VOC

A

De kolonie kreeg de naam Nederlands-Indië

B

De VOC kreeg concurrentie van bijv. Engeland

C

In Indië werd te weinig geproduceerd

D

De Nederlandse staat nam de bezittingen over.

Meeste macht

Minste macht





Gouverneur-generaal

Dorpshoofd

Resident

Regent

Leg in je eigen woorden uit wat het Cultuurstelsel was

Effect van het cultuurstelsel


  • In 1850 zorgt het cultuurstelsel voor 32% van de Nederlandse staatsinkomsten.

  • En de Indiërs?

  • Veelal negatieve gevolgen



Negatieve gevolgen van cultuurstelsel

  • Beste land moest voor het cultuurstelsel worden gebruikt

  • Meer dan 20% afstaan + belasting (corruptie regenten)

  • Door cultuurproducten minder rijst

  • Gevolg: hongersnoden


  • Herendiensten: 66 dagen per jaar werken voor het Nederlands bestuur: GRATIS!

  • Sommige regenten eisen een extra belasting voor hun eigen luxeleven 

  • Als regenten extra winst maken, krijgen ze een bonus van de Nederlanders.



Aan de slag!

  • Lees hoofdstuk 1, paragraaf 1, stukje 3

  • Maak bij 1.1 opgave 7 - 12

  • Klaar? Doe rustig iets voor jezelf

1

minute

00

second

Wat is geen specerij?

A

Peper

B

Nootmuskaat

C

Zout

D

Foelie

Waarom waren de oude routes niet meer goed genoeg?

Welk 'land' ging tol vragen aan de Europeanen?

A

China

B

Turkije

C

Italie

D

India

Wat betekent het woord handelsmonopolie?

A

De vorst levert de specerijen aan Nederland

B

Nederland heeft als enige het recht om met deze vorst te handelen

C

De vorst mag met iedereen handelen met wie hij wil

D

De prijs van het product hangt af van de vraag

Was de bevolking van de Indonesische eilanden blij met het handelsmonopolie van de VOC?

A

Ja

B

Nee

C


D


Waarom nam de staat alle bezittingen van de VOC over?

A

De staat moest wel anders ging de staat ook failliet

B

De staat wilde op die manier de VOC redden

C

De staat was van mening dat in Indonesië nog steeds veel geld te verdienen was

D

De staat wilde af van de VOC omdat deze te machtig aan het worden was

Waarom was het belangrijk dat het volk dacht dat de vorst nog steeds een onafhankelijke heerser was?

A

Op deze manier kon het volk makkelijk in opstand komen

B

Hierdoor wist het volk duidelijk wie de baas was

C

Op deze manier kon het volk de vorst afzetten

D

Het leek dan alsof er niks veranderd was en het volk bleef rustig

Einde les 


Video

De groei van de Grachtengordel