Nederland en Indonesië
Hoofdstuk 1
Wat was de band van Nederland met Indonesië tussen 1600 en 1950?
Nederland en Indonesië
Hoofdstuk 1
Wat was de band van Nederland met Indonesië tussen 1600 en 1950?
Wat hebben deze woorden te maken met Nederland en Indonesië?
Kulkas
Lampu
Panekuk
Rebewis
Apotik
Atlas
Asbak
Agresif
En deze woorden dan?
Piekeren
Pienter
Gladjakker
Amper
Soebatten
Klamboe
Banjeren
•Oorspronkelijk
natuurgodsdienst & voorouderverering
Door handelscontacten in aanraking met
–7e eeuw n Chr, hindoeïsme en haar kastenstelsel,
–9e eeuw n Chr. Boeddhisme
•erg praktische godsdienst
•het goed leven zoals boeddha had gedaan werd als voorbeeld genomen
•Door de handel
–zelf buiten de archipel verkopen (export)
–contacten tot aan Afrika (vanaf 6e eeuw NC)
–vanaf 5e eeuw na Chr komst vreemden naar hen (handelaren & priesters)
–Islam wordt na 1300 de grootste godsdienst,
–Islam doet veel aan verspreiding
–Veel mengvorm van Islam en traditionele natuurgeloof
Specerijen: waarom zo populair?
Erg interessant, meer smaak, langere houdbaarheid, medicijn.
Groeien in Zuidoost-Azië.
Door lange route, met veel tussenhandel zijn specerijen peperduur.
Peper, nootmuskaat, foelie
Verschillende handelsroutes vanuit Azië
Over land en over zee...voordelen/nadelen?
Europese landen willen zelf winst maken
De Portugezen ontdekken de route naar Azië
Vasco da Gama maakt als eerste Europeaan de zeereis naar India (1498)
Portugezen houden deze Carreira da India strikt geheim.
Maar ook Groot-Brittannie is de baas over veel zeeroutes.
Nederlanders willen dat ook!
Hoe?
Spionage!
Jan Huygen van Linschoten reist mee en beschrijft de reis in zijn Itinerario
Eerste Nederlanders in Azië
Cornelis de Houtman komt in 1596 als eerste Nederlander in Oost-Indië aan
Opbrengst net voldoende om de kosten eruit te krijgen.
Toch is het doel bereikt: een route via Kaap de Goede Hoop is bewezen
Nieuw probleem!
Steeds meer Nederlandse (compagnieën) bedrijven gaan naar Indië varen.
Hierdoor ontstaat veel concurrentie tussen Nederlanders onderling
De prijs van de specerijen daalt hierdoor snel, de winst dus ook
Oplossing?
Verenigde Oostindische Compagnie (1602)
Nederlandse regering (Staten-Generaal=vergadering 7 gewesten in NL) grijpt in.
Compagnieën moeten samengaan in één bedrijf.
Hierdoor gaan ze concurrentie tegen
Winsten ook gebruikt in de oorlog tegen Spanje....welke oorlog?
Doel: monopolie (alleenhandel) op de specerijenhandel ten oosten van Kaap de Goede Hoop
Hoe?
Uitschakelen van concurrenten
Bouwen van handelsposten
Contracten met inheemse vorsten
Opbouwen van handelsnetwerk in Azië
Indien nodig: veel geweld onder de vlag van de Nederlandse staat!
Geweld op de Molukken
Aanwezigheid van kruidnagel, nootmuskaat, foelie
Meeste winst dus vanuit hier te behalen
In 1622 kreeg Jan Pietersz. Coen opdracht om gehele eiland te ontvolken/tot slaaf te maken
VOC macht goed in handen
VOC in de 17e eeuw: "Gouden Eeuw".
2000 schepen en 30.000 man personeel
o.l.v. de 'Heren XVII'
Eerste multinational van de wereld
De VOC wilde winst maken met de handel op Oost-Indië
Nederland en Indonesië
Hoofdstuk 1
Wat was de band van Nederland met Indonesië tussen 1600 en 1950?
Leervragen
1.1 Wat deed de VOC in Oost-Indië?
1.2 Op welke manier was het bestuur georganiseerd in Nederlands-Indië?
1.3 Hoe kwam het dat Indonesiërs hongerleden door het cultuurstelsel?
VOC in de 18e eeuw
Verloren de monopoliepositie door grotere concurrentie
Groot-Brittannië had al stoomschepen en gingen sneller
Oorlog(4e alweer) op zee 1780-1784 met de Britten fataal
Bestuur weet dat er geen winst meer is maar past de boekhouding aan
1798/1799 - VOC Failliet
Nederlandse Staat nam alles over + nieuwe naam kolonie: Nederlands-Indie
Nieuwe organisatie in kolonie
Samenwerken met lokale adel
1. Gouverneur-generaal: Nederlands hoogste bestuurder van Nederlands-Indië
2. Residenten: Nederlandse "hulpjes" van de gouverneur-generaal die de provincies bestuurden
3. Regenten: Indische bestuurders
175 Europese ambtenaren op 13 mln mensen op Java
Cultuurstelsel - 1830
Als Nederlands - Indië een kolonie is....
...dan wil Nederland er geld aan verdienen.
Alle grond wordt klaargemaakt voor de landbouw op Java
Boeren krijgen een stuk grond
20% van de grond verbouwen voor de Nederlandse Handels Maatschappij, als vorm van belasting/pacht.
Boeren moeten koffie, suiker, indigo(kleurstof) en thee verbouwen (cultures).
Nederland en Indonesië
Hoofdstuk 1
Wat was de band van Nederland met Indonesië tussen 1600 en 1950?
Leervragen
1.1 Wat deed de VOC in Oost-Indië?
1.2 Op welke manier was het bestuur georganiseerd in Nederlands-Indië?
1.3 Hoe kwam het dat Indonesiërs hongerleden door het cultuurstelsel?
Kies de belangrijkste oorzaak van het faillissement van de VOC
De kolonie kreeg de naam Nederlands-Indië
De VOC kreeg concurrentie van bijv. Engeland
In Indië werd te weinig geproduceerd
De Nederlandse staat nam de bezittingen over.
Meeste macht
Minste macht
Gouverneur-generaal
Dorpshoofd
Resident
Regent
Leg in je eigen woorden uit wat het Cultuurstelsel was
Effect van het cultuurstelsel
In 1850 zorgt het cultuurstelsel voor 32% van de Nederlandse staatsinkomsten.
En de Indiërs?
Veelal negatieve gevolgen
Negatieve gevolgen van cultuurstelsel
Beste land moest voor het cultuurstelsel worden gebruikt
Meer dan 20% afstaan + belasting (corruptie regenten)
Door cultuurproducten minder rijst
Gevolg: hongersnoden
Herendiensten: 66 dagen per jaar werken voor het Nederlands bestuur: GRATIS!
Sommige regenten eisen een extra belasting voor hun eigen luxeleven
Als regenten extra winst maken, krijgen ze een bonus van de Nederlanders.
Aan de slag!
Lees hoofdstuk 1, paragraaf 1, stukje 3
Maak bij 1.1 opgave 7 - 12
Klaar? Doe rustig iets voor jezelf
minute
second
Wat is geen specerij?
Peper
Nootmuskaat
Zout
Foelie
Waarom waren de oude routes niet meer goed genoeg?
Welk 'land' ging tol vragen aan de Europeanen?
China
Turkije
Italie
India
Wat betekent het woord handelsmonopolie?
De vorst levert de specerijen aan Nederland
Nederland heeft als enige het recht om met deze vorst te handelen
De vorst mag met iedereen handelen met wie hij wil
De prijs van het product hangt af van de vraag
Was de bevolking van de Indonesische eilanden blij met het handelsmonopolie van de VOC?
Ja
Nee
Waarom nam de staat alle bezittingen van de VOC over?
De staat moest wel anders ging de staat ook failliet
De staat wilde op die manier de VOC redden
De staat was van mening dat in Indonesië nog steeds veel geld te verdienen was
De staat wilde af van de VOC omdat deze te machtig aan het worden was
Waarom was het belangrijk dat het volk dacht dat de vorst nog steeds een onafhankelijke heerser was?
Op deze manier kon het volk makkelijk in opstand komen
Hierdoor wist het volk duidelijk wie de baas was
Op deze manier kon het volk de vorst afzetten
Het leek dan alsof er niks veranderd was en het volk bleef rustig
Einde les
Video
De groei van de Grachtengordel