Kennismaking
Roll the dice!
m
s
Kennismaking
Roll the dice!
m
s
Deze slide heeft geen instructies
Moderne slavernij en uitbuiting
Deze slide heeft geen instructies
slavernij
Tijdsduur: max. 5 minuten
Bespreek de woorden die de leerlingen hebben opgeschreven. Woorden die dit programma illustreren zijn: oneerlijke handel / tot slaaf gemaakten / kinderarbeid / plantage / luxe producten.
Vraag door bij de leerlingen door vragen te stellen zoals: Is slavernij van vroeger of van nu? Kan je voorbeelden noemen van slavernij?
Vertel vervolgens wat de opbouw van het programma is. Bijvoorbeeld: ‘Het komende uur gaan we opdrachten en beelden zien over de trans-Atlantische slavenhandel. We komen te weten hoe Afrikaanse mensen tot slaaf werden gemaakt én hoe ze vervolgens te werk werden gesteld op de plantages. Ook krijgen jullie voorbeelden te zien van hoe vandaag de dag er nog steeds oneerlijke handel bestaat. Tenslotte horen we een persoonlijk verhaal van een jongen die werkt op de cacaoplantage in West-Afrika. We sluiten af met een opdracht waarbij jullie een spoken word gaan schrijven.’
Herhaal woorden uit het woordweb die te maken hebben met de trans-Atlantische slavenhandel (bijvoorbeeld: WIC, brandmerk, schepen, driehoekshandel) voordat je naar de volgende slide gaat.
Notitie voor de docent: In dit lesmateriaal wordt bewust het woord ‘tot slaaf gemaakten’ (in plaats van ‘slaven’) gebruikt. Dit omdat niemand als slaaf wordt geboren, maar elke tot slaaf gemaakte onder dwang en met geweld tot slaaf werd gemaakt. Voor meer informatie, zie Words Matter (2018). In deze publicatie legt het Research Centre for Material Culture o.a. verbonden aan het Tropenmuseum uit waarom woorden voor de één geen lading hebben en voor een ander juist pijnlijk zijn. De publicatie geeft meer inzicht in gevoeligheden rondom woordgebruik en biedt alternatieven.
Slavernij
Het kopen en verkopen van mensen om in te zetten voor onbetaald werk.
Deze slide heeft geen instructies
Etymologie "slaaf"
De term 'slaaf' is etymologisch afgeleid van de etnische groep de Slaven. Tijdens de vroege middeleeuwen werden grote aantallen Slavische volkeren op de Balkan door o.a. Vikingen en Duitsers gevangengenomen en verhandeld. Hun naam, Slaven, kon daardoor synoniem worden met 'lijfeigenen'.
Deze slide heeft geen instructies
Waarom slavernij?
Veel plantages lagen in Zuid-Amerika en waren bezit van Europeanen
Plantageprducten, zoals koffie, tabak, katoen en suiker, waren erg populair in Europa
Om de producten te verbouwen waren veel landarbeiders nodig.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Tijdsduur: max. 10 minuten
Bekijk met de leerlingen de animatie van de trans-Atlantische slavenhandel.
Vraag: Wat valt hen op?
Mogelijke antwoorden: jaartal/periode, stipjes zijn schepen, continent Afrika en Midden- en Zuid-Amerika. Stel vragen bijvoorbeeld: Wie weet uit welke landen de meeste schepen vertrokken? etc.
Vertel dat op deze animatie de overtocht van 10 tot 15 miljoen Afrikanen die tot slaaf gemaakt werden te zien is in de periode van de 15e tot 19e eeuw. Benadruk de lange periode en de hoeveelheid schepen die hier te zien zijn. Deze zijn weergegeven als stipjes.
Vraag: Waarom werden deze mensen naar Midden- en Zuid-Amerika gebracht?
Antwoord: Ze werden daar gedwongen te werken op plantages in Europese koloniën. De plantages waar tot slaafgemaakten moesten werken waren van Europeanen.
Vertel dat het doel van de deze overtocht de handel was. Er is een zogenoemde driehoekshandel waarbij de WIC vanuit Nederland handelde. Het product wat uiteindelijk werd verbouwd in de koloniën en naar Nederland werd verscheept was o.a. suiker en katoen. Deze producten kon de WIC met enorm veel winst verkopen. Deze enorme rijkdom van luxeproducten kostte talloze mensenlevens en zorgde voor veel verdriet. In de volgende slides en opdrachten komen we meer te weten over dit verdriet en hoe deze mensen als product werden gezien.
Notitie voor de docent met extra informatie over de driehoekshandel:
Tussen 1650 en 1860 werden 10 tot 15 miljoen mensen ontvoerd uit verschillende West-Afrikaanse landen van Angola tot Senegal. Ze werden gedwongen om in Midden- en Zuid-Amerika te werken (bijv. Suriname, Brazilië, de Caraïbische eilanden en het Zuiden van de Verenigde Staten). Schepen vertrokken uit West-Europa met handelswaar: vuurwapens, buskruit, ijzer en textiel. In West-Afrika ruilden Europese handelaren deze waar met plaatselijke machthebbers voor mensen, goud en ivoor. Europese handelaren vervoerden de tot slaaf gemaakten in overvolle schepen onder zeer slechte omstandigheden. De Nederlandse WIC heeft zo’n 550.000 mensen verhandeld en naar Amerika gebracht waar zij op Surinaamse, Antilliaanse en Braziliaanse suiker-, koffie- en cacao-plantages moesten werken. Ook werkten ze in het zuiden van de Verenigde Staten op katoenplantages. Veel tot slaaf gemaakten stierven tijdens de boottocht. De schepen vertrokken uit Noord-Amerika en het Caraïbische gebied naar West-Europa met luxegoederen zoals suiker, rum, koffie, katoen, zilver en tabak. De Europese rijkdom en het gebruik van luxeproducten kostte talloze mensenlevens en zorgde voor veel verdriet.
Aan boord van een slavenschip
Slaven werden vaak naakt en geketend aan elkaar vervoerd
Onhygiënische en ongezonde omstandigheden leidden vaak tot de dood
Dode slaven werden, zonder enige vorm van respect, overboord gegooid.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Slavenmarkten
De slaven die het overleefden werden verkocht op slavenmarkten
Daar werden de slaven 'opgepoetst' om er goed uit te zien.
Deze slide heeft geen instructies
Op de plantages
Slaven moesten hard werken onder vreselijke omstandigheden
Regelmatig werden slaven mishandeld en/of misbruikt
Slaven werden soms gebrandmerkt, net zoals dat bij vee gebeurt. Hiermee kon iedereen zien wie de eigenaar van de slaaf was
Deze slide heeft geen instructies
Afschaffing van de slavernij
België: de Brusselse anti-slavernijconferentie in 1889 - 1890
Brusselse conferentieakte van 1890, waarin de slavenhandel en slavernij in Afrika werden verboden.
De afschaffing mondiaal was een lang proces en gebeurde overal op een ander moment.
Mauritanië was in 1981 het laatste land dat de slavernij officieel verbood.
Deze slide heeft geen instructies
Er bestaat nog steeds slavernij
Ja, veel producten worden gemaakt door slavernij
Nee, dat is sinds 30 jaar niet meer zo
Nee, slavernij komt niet meer voor sinds 1860
Ja, maar alleen in huizen van de allerrijksten
Deze slide heeft geen instructies
Je hebt oude slavernij en moderne slavernij. Wat denk je dat moderne slavernij kan zijn?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Moderne slavernij omvat situaties waarin mensen door dwang, geweld, of misleiding worden uitgebuit en niet kunnen weggaan. Belangrijke vormen zijn:
mensenhandel,
dwangarbeid (waaronder kinderarbeid),
schuldslavernij,
seksuele uitbuiting,
en gedwongen huwelijken
Wereldwijd zijn naar schatting ................mensen slachtoffer, vaak werkzaam in sectoren als de landbouw, bouw en huishoudelijke hulp.
Deze slide heeft geen instructies
Hoeveel mensen wereldwijd zijn slachtoffer van moderne slavernij?
28,2 miljoen
37,9 miljoen
46,7,9 miljoen
50 miljoen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Vroeger en nu verbonden
Europese landen zijn rijk - voormalig koloniën arm
Te weinig betaald
Arm & Rijk is ongelijk verdeeld
Nu ook nog blijft de macht ongelijk verdeeld
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Kinderarbeid =
kinderen moeten werken in plaats van naar school te gaan, vaak in gevaarlijke omstandigheden
Arbeidsuitbuiting =
mensen werken extreem lange dagen, krijgen te weinig of geen loon, durven geen klachten indienen uit angst voor ontslag of geweld of deportatie
Deze slide heeft geen instructies
Kenmerken arbeidsuitbuiting
Gedwongen arbeid (vaak door kwetsbare positie)
Geen of weinig salaris
Slechte en gevaarlijke werkomstandigheden
In bezit van een ander
Deze slide heeft geen instructies
Hoeveel kinderen verrichten er wereldwijd kinderarbeid?
112 miljoen
152 miljoen
184 miljoen
206 miljoen
Deze slide heeft geen instructies
Moderne kindslaven
Kinderen tussen de 12 en 14 jaar mogen alleen licht werk doen
Kinderen hebben recht op onderwijs en spel
Kinderarbeid gaat in tegen de rechten van het kind als:
- Ze veel meer en zwaarder werk doen
- Ze worden uitgebuit, zijn niet vrij en verdienen een hongerloon of moeten hun loon afstaan
Ze werken vaak om hun gezin draaiende te houden
Deze slide heeft geen instructies
Bij welke producten kan vandaag slavernij voorkomen?
Deze slide heeft geen instructies
Slavernij in moderne producten
Koffie, thee, chocolade, kleding, telefoons
Mensen gedwongen om te werken
Vaak westerse bedrijven in arme landen
Mensen krijgen te weinig betaald
Deze slide heeft geen instructies
m
s
suiker
iPhone
nootmuskaat
chocolade
je eigen kleding
Tijdsduur: max. 10 minuten
Vertel: We hebben het nu over de handel tijdens in de koloniale periode gehad. We hebben gezien hoe zelfs mensen als product werden gemaakt tijdens deze periode. Vandaag de dag is er nog steeds handel van producten die toen ook werden verhandeld.
Vraag: Welke producten werden verhandeld (denk aan de driehoekshandel, specerijenhandel)
Antwoord: suiker, kaneel, nootmuskaat, katoen, cacao, porselein etc.
Vertel: Jullie zien hier vijf producten staan en aantal van deze producten worden geproduceerd in landen waar slavernij eeuwenlang plaatsvond.
Opdracht: Onderzoek waar deze vijf producten vandaan komen, je krijgt hier 5 minuten de tijd voor. Gebruik het internet om er achter te komen waar deze producten worden geproduceerd. Wanneer je het antwoord hebt gevonden sleep je het product naar de wereldkaart.
Tip: De leerlingen kunnen naar merkjes in hun eigen kleding kijken. Op de website Schone Kleren kunnen ze zien welke modemerken hoog of laag scoren op duurzaamheid en werkomstandigheden.
Notitie voor de docent: Het is belangrijk dat de leerlingen begrijpen dat de trans-Atlantische slavernij niet vergelijkbaar is met moderne slavernij. De trans-Atlantische slavernij is uniek vanwege de grote schaal, het effect op miljoenen mensenlevens en de eeuwenlange duur. Trans-Atlantische slavernij was een organisatie op wereldschaal waarbij het raciaal is vormgegeven: zwarte mensen werden minder waard geacht dan witte mensen en mochten daarom tot slaaf worden gemaakt.
Dit is de reden waarom deze met geen andere vorm van slavernij te vergelijken is.
Tijdsduur: max. 5 minuten
Bespreek de opdracht aan de hand van de volgende vragen:
• Welke producten hebben jullie in huis?
• Wat valt jullie op aan de herkomst van deze producten?
• Zijn jullie verrast dat deze producten niet in Nederland worden geproduceerd? Waarom wel of niet?
• Welke informatie heb je gevonden over de werkomstandigheden waarin deze producten worden gemaakt?
Vertel: dat de volgende slides gaan over kinderarbeid en de werkomstandigheden in de cacao industrie in West-Afrika die vandaag de dag speelt.
waar komt chocolade vandaan?
Tijdsduur: max. 5 minuten
Bekijk met de leerlingen de infographic en de quotes van de Ivoriaanse chauffeur Desiré Kamagaté en vertaler Konan. De infographic gaat over het productie- en consumptie- proces van chocolade. In de landen waar chocolade wordt geproduceerd, wordt weinig chocolade gegeten; waar veel chocolade wordt gegeten, wordt geen cacao geproduceerd.
Vraag: waarom is dit geval?
Antwoorden:
• In arme landen kan men chocolade vaak niet betalen.
• Chocolade is een luxeproduct en geen eerste levensbehoefte.
• Cacao groeit in warme, vruchtbare landen, waar de lonen historisch gezien lager liggen.
• Door de grote vraag naar chocolade in rijke landen, ontstaat concurrentie: producenten hebben baat bij wanneer de kosten voor chocolade zo laag mogelijk blijven.
• De ongelijke verdeling die ontstaan is tijdens de slavernij duurt nogmaals voort: ook nu worden mensen – net als de kolonialisten in 15e tot 19e eeuw aangetrokken tot warme, vruchtbare landen (veel producten kunnen halen zoals cacao, suiker, katoen etc.), waarmee ze veel kunnen verdienen. Met deze handel wordt ook vaak de natuur en bevolking uitgebuit. Ook kinderen moesten daaronder lijden, en dat gebeurt nog steeds. Luister naar dit verhaal...
Case 1: kinderarbeid in cacaoplantages
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
waarom werken kinderen op de cacaoplantage?
‘Een vriend van mijn vader bracht me naar de cacaoplantage van een man die hij kende. Daar ging ik aan het werk. Er waren nog veel meer kinderen.’
Tijdsduur: max. 10 minuten
Lees: of laat een van de leerlingen het verhaal voorlezen van Bassirou. Vraag de leerlingen om tijdens het luisteren de volgende vraag te beantwoorden:
• Wat zijn de redenen dat Bassirou als elf-jarige jongen al aan het werk ging?
Het complete verhaal van Bassirou:
Een vriend van mijn vader nam me mee naar Ivoorkust. Hij zei dat ik geld zou verdienen. Dat was wel nodig, want mijn vader was net overleden. Ik werkte vijf dagen per week, tien uur per dag. De cacaoboer betaalde de vriend van mijn vader, maar ik kreeg niets. Op een dag was hij weg. Ik was helemaal alleen, zonder geld. Een man op straat betaalde een buskaartje naar Ouagadougou voor me. Daar sliep ik tien nachten in een onafgebouwd huis. Toen vond een vrouw me en bracht me naar een opvangtehuis. Waar ik hierna heenga, weet ik niet. Ik weet niet waar mijn moeder woont. Ik weet ook niet of ze nog leeft. Ik heb haar niet meer gezien of gesproken sinds ik vier jaar geleden naar Ivoorkust vertrok. Dat doet pijn. Ik mis mijn moeder. En ik voel me verraden door die vriend van mijn vader.
Bespreek na en benoem daarbij het volgende:
De betekenis van slavernij is: elke vorm van gedwongen werk en/of werk waar niet voor betaald wordt. Ook elke vorm van (illegale) kinderarbeid hoort hierbij.
Naar schatting zijn alleen al dit moment in West-Afrika 90.000 kinderen (meer dan 3000 schoolklassen) en volwassenen slachtoffer van mensenhandel en gedwongen werk. Zij krijgen geen geld en moeten zwaar en gevaarlijk werk doen. Kinderen worden soms weg geroofd van hun ouders en gaan niet naar school.
Er zijn verschillende redenen waarom kinderen werken.
• Als de ouders arm zijn moeten kinderen werken om bij te dragen, zodat er genoeg geld voor eten is.
• Er zijn ook kinderen die geen ouders meer hebben: door te werken verdienen ze geld voor hun eigen eten. Soms vallen deze kinderen in ‘verkeerde handen’, zoals de zogenaamde ‘vriend’ van de vader van Bassirou.
• Soms hebben ouders van kinderen schulden bij hun baas. Hun kinderen moeten dan bij die baas werken tot de schuld is afbetaald.
welke gevaren zijn er voor kinderen op de cacaoplantage?
Tijdsduur: max. 5 minuten
Vraag: Welke gevaren heb je in het verhaal van Bassirou gehoord?
Bespreek na en benoem daarbij het volgende:
• Meer dan 70% van de kinderarbeiders werken onder gevaarlijke omstandigheden. Ze werken met scherp gereedschap waar ongelukken mee gebeuren doordat kinderen niet genoeg spierkracht hebben en ook niet de juiste motoriek.
• Daarnaast dragen ze de zware emmers met cacaovruchten en teilen water op hun hoofd. Vaak dragen de kinderen meer dan 20% van hun lichaamsgewicht waardoor er te veel druk op de ruggengraat en nekwervels komt te staan.
• Op de plantage wordt er gewerkt met giftige pesticiden waardoor 1 op de 5 kinderen giftige gassen inademen.
• Ook gebeuren er vaak ongelukken met de kinderen als er bomen worden omgehakt en begroeiing wordt weggekapt.
Wat vind je ervan dat de arbeiders op cacaoplantages nooit een chocoladereep hebben gegeten?
Deze slide heeft geen instructies
als je iets koopt, ben je niet verantwoordelijk voor de omstandigheden waarin dat product wordt gemaakt
eens
oneens
Deze slide heeft geen instructies
als je iets goedkoop koopt (bv. kleding, chocolade) draag je bij aan oneerlijke handel
eens
oneens
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Case 2: Qatar
1) Wat gebeurt er met de personen in de video?
2) Waarom is dit een voorbeeld van uitbuiting
of moderne slavernij?
3) Schrijf op:
3 signalen van gedwongen arbeid of arbeidsuitbuiting die jullie in de video zien
2 rechten die hier geschonden worden
1 emotie die het bij jullie oproept
1 vraag die het bij jullie oproept
Strijdig met levensbeschouwelijke visie?
m
s
Deze slide heeft geen instructies
Moderne slavernij en uitbuiting
Deze slide heeft geen instructies
Case 3
Deze slide heeft geen instructies
Fast Fashion industrie
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Kinderarbeid in de textielindustrie in Bangladesh
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Opzoekopdracht en reflectie eigen koopgedrag
Wat heb ik aan?
https://directory.goodonyou.eco/
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht docu - Bangladesh
Bekijk de reportage
Vul de opdracht in
Denk na over jouw rol
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Hoe staat mijn levensbeschouwing tegenover kinderarbeid?
Deze slide heeft geen instructies
Zou je meer betalen voor een broek als deze slaaf-vrij is? Wat kan ik als consument doen om bij te dragen?
Deze slide heeft geen instructies
Seksuele uitbuiting
en gedwongen huwelijk
``
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
VGV - gedwongen huwelijk - gearrangeerd huwelijk - mensenhandel - uithuwelijken - kindhuwelijk - seksuele uitbuiting
m
s
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
VGV - gedwongen huwelijk - gearrangeerd huwelijk - mensenhandel - uithuwelijken - kindhuwelijk - seksuele uitbuiting - sextortion - grooming - prostitutie
m
s
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Hoekenwerk
1) Ga met je groep naar een 'hoek'
2) Daar ligt een casus (verhaal) en een envelop
3) Je leest de casus
4) Je stopt de begrippen die hierbij horen in de envelop
5) Je beantwoord samen de 5 vragen die erbij liggen
Discussiëren mag als je het niet eens bent met elkaar, maar met respect!
6) Je krijgt 6 minuten, dan schuif je door! (van 1 naar 2,
van 2 naar 3 enzovoort)
m
s
Deze slide heeft geen instructies
Vragen
1) Is dit vooral vrijheid of dwang? Waarom?
2) Welke vorm van controle/uitbuiting herken je, of net niet? Waarom is er sprake van uitbuiting of waarom niet?
3) Wie heeft volgens jou hier macht: slachtoffer, familie, partner, gemeenschap, staat, religie?
4) Welke mogelijke gevolgen zie je voor het slachtoffer (psychisch, sociaal, of vlak van geloof)?
5) Welke waarden botsen hier (bv. liefde, eer, gehoorzaamheid, lichamelijke integriteit, geloof, autonomie)?
Deze slide heeft geen instructies
Casus 1 – online relatie en seksuele uitbuiting.
1) Wat gebeurde er hier?
2) Is er hier dwang of vrijheid?
2) Vonden jullie dit en vorm van uitbuiting?
3) Waren jullie het met elkaar eens?
4) Met welke waarden vanuit jullie levensbeschouwing staat dit haaks?
Deze slide heeft geen instructies
Levensbeschouwelijke visies
Algemeen verboden in alle levensbeschouwingen
• Bescherming van kwetsbaren
• Vrije wil en integriteit
• Het aanzetten tot strafbare feiten, zoals het maken van seksueel expliciete beelden onder dwang, wordt beschouwd als een ernstige zonde
Deze slide heeft geen instructies
Casus 2 en 3 – gedwongen huwelijk of gearrangeerd huwelijk?
1) I 'gedwongen huwelijk' of 'gearrangeerd huwelijk'?
2) Waar zit het verschil tussen de twee?
3) Waren jullie het met elkaar eens?
4) Hoe staat jouw levensbeshouwing tegenover uithuwelijken?
Deze slide heeft geen instructies
Levensbeschouwelijke visies
Deze slide heeft geen instructies
Kindhuwelijk
1) Wat is nog een verschil tussen de twee casussen?
2) Waarom wordt dit altijd gezien als
'gedwongen huwelijk'?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Levensbeschouwelijke visies
Deze slide heeft geen instructies
10 landen met de hoogste
percentages kindhuwelijken
Kindhuwelijk in Indië obv geloof
Deze slide heeft geen instructies
VGV/vrouwenbesnijdenis
Meisjesbesnijdenis wordt in geen enkele religie! voorgeschreven.
Permanente schade
Geen medische redenen, wel:
Sociale acceptatie en traditie
Controle van vrouwelijke seksualiteit (>< ontrouw)
Huwelijkbaarheid en status
Hygiene en esthetiek (mooier)
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Verschil mannelijke besnijdenis en VGV
Deze slide heeft geen instructies
Slotstellingen
Deze slide heeft geen instructies
“Een huwelijk waar iemand niet vrij ‘ja’ kan zeggen, is altijd een vorm van onrecht, ook als familie of religie het goedkeurt.”
Eens
Oneens
Deze slide heeft geen instructies
“Geen enkele traditie mag blijvende lichamelijke schade toebrengen aan kinderen, ook niet uit naam van eer of religie.”
Eens
Oneens
Deze slide heeft geen instructies
“Het is oké dat mijn ouders mijn huwelijkspartners voorstellen en meedenken. Zij weten wat goed voor me is."
Eens
Oneens
Deze slide heeft geen instructies
Wat is me bijgebleven van dit project?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies