Zintuigen 1 en 2 student

• newEditor
• anatomie
• MBO
• Studiejaar 1

Zintuig 1: Smaak en Reuk

Lesdoelen: 

Na afloop van het onderwijs kan de student

•  De anatomie en fysiologie van de smaak uitleggen

•  De anatomie en fysiologie van de reuk uitleggen

•  De anatomische structuren aanwijzen die met smaak en reuk te maken hebben

Waarom heb je zintuigen?

De neus (nasus)

De tong (lingua)

Prikkels en Tast

Oog en Oor

Lesdoelen

Voor prikkels en tast: de verschillende soorten gevoel in de huid vertellen; uitleggen wat de functie is van zintuigjes in spieren, gewrichten, pezen en botvliezen; in een tekening aanwijzen (globaal) hoe het gevoel vanuit zintuigjes de grote hersenen bereikt;  verschillende onderdelen van het gevoelszintuig van de huid noemen

Voor het oor: De anatomie van het middenoor en het binnenoor benoemen; de functie vertellen van het middenoor en het binnenoor; de functie van het trommelvlies uitleggen; het evenwichtszintuig aanwijzen

Voor het oog: · de anatomie van het oog aanwijzen, benoemen in Nederlands en Latijn; de functie van bovengenoemde onderdelen uitleggen; vertellen waar een lichtstraal doorheen moet, voor het op het netvlies komt; de functie van de gele vlek noemen

Noem 5 prikkels van buitenaf die je kan waarnemen met je zintuigcellen

1

minute

00

second

add30s

Zintuigcellen

Een zintuigcel (sensor) is een cel die gevoelig is voor een prikkel. De prikkel is een veranderde omstandigheid in de omgeving van de zintuigcel. Vaak wordt een zintuigcel ook aangeduid met de term receptor (ontvanger)

Kenmerken van zintuigcellen

Wat houden deze 5 algemene kenmerken van de zintuigcellen  in?

1. vertaling van prikkels in impulsen

2. specifieke gevoeligheid

3. specifieke gewaarwording

4. specifiek bereik

5. adaptatie

De vertaling van prikkels in impulsen

Indeling zintuigcellen

De indeling van zintuigcellen is op basis van:

• herkomst
  (exteroceptoren, interoceptoren, proprioceptoren)

• het soort prikkel
  (chemoreceptoren, mechanoreceptoren, thermoreceptoren, fotoreceptoren, pijnreceptoren)

De mens heeft 5 zintuigen:

Het oog (oculus)

Inwendige bouw van de oogbol

tot pathologie

 Zien

• Lichtgeleiding

• Accomodatie

• Lichtverwerking

• Beeldvorming 

Lichtgeleiding

Hoornvlies, voorste oogkamer, achterste oogkamer, lens, glasachtig lichaam

             Accommodatie

Beeldvorming:

Lichtprikkels worden omgezet in impulsen

Chiasma opticum, Optische baan, Thalamus, Optische schors

Lichtverwerking: 

Het oor

Vul de namen bij de cijfers in. 

12 X

Ga naar: https://biologiepagina.nl/Oefeningen/Oor/oor.htm

en maak de oefening

 Oor

Evenwichtsorgaan

Ligging: in binnenoor

Bouw: voorhof + 3 cirkelvormige kanalen

Binnenin vocht en zintuigcellen,
in voorhof ook gehoorsteentjes

Werking

Statisch evenwicht: voorhof (m.b.v. gehoorsteentjes)

Dynamisch evenwicht: cirkelvormige kanalen

De Huid

Soorten zintuigen in de huid

Soorten Zintuigen

Temperatuur - Thermoreceptoren

• Lichaampje van Ruffini

• Lichaampje van Krause

Soorten Zintuigen

Pijn - Nociceptie

• Mechanische – forse druk

• Thermische – flinke afwijkingen  

• Chemische: minimumconcentratie chemische stoffen.
  

Soorten Zintuigen

Aanraken - tactiel

• Lichte aanraking -  op de onbehaarde huiddelen:  het tastlichaampje van Meissner.

• Aanhoudende aanraking - via de schijf van Merkel. 

• Vibraties -  druklichaampje van Vater-Pacini.

• Bestreken huid - peritrichale zenuwen.   

De huid

Quiz

Er volgen nu er quizvragen over de bouw, functie en werking van de zintuigen.

Let op: je hebt beperkt de tijd om elke quizvraag te beantwoorden

Exteroceptoren

Interoceptoren

Proprioceptoren

Exteroceptoren

Interoceptoren

Proprioceptoren

vangen prikkels op van buiten het lichaam

liggen aan de buitenkant van het lichaam, op de grens met de buitenwereld

vangen prikkels op uit de inwendige organen

liggen in de wand van holle organen

registreren informatie over de stand (= houding) en de standsverandering (= beweging) van lichaamsdelen

liggen in de spieren, pezen, gewrichten en het evenwichtsorgaan

Chemo-

receptoren

Mechano-

receptoren

Thermo-

receptoren

Foto-

receptoren

Pijn-

receptoren

gevoelig voor bijv. reukstoffen, smaakstoffen, koolstofdioxide, osmotische waarde, zuren

Voorbeelden: reukzintuigcellen in de neus, smaakzintuigcellen in de tong

gevoelig voor prikkels zoals druk, trilling, vloeistofbeweging en trekspanning

Voorbeelden: tastreceptoren en drukreceptoren in de huid, zintuig- cellen in het oor, proprioceptoren in de spieren

gevoelig voor temperatuur- veranderingen in de directe omgeving

Voorbeelden: zintuigcellen in de huid en de hypo- thalamus die een belangrijke rol spelen bij de temperatuur- regulatie

gevoelig voor licht

Voorbeelden: lichtzintuigcellen in het oog

gevoelig voor: (dreigende) schade. 

worden geprikkeld als ze zelf beschadigd dreigen te worden

Voorbeelden: liggen overal in het lichaam, bijvoorbeeld in de huid, in de wanden van bloedvaten, in het botvlies, in de gewrichten

Welk onderdeel van het oog wordt in het plaatje aangeduid met het cijfer 1?

A

pupil

B

lens

C

iris

D

hoornvlies

Welk deel van het oog wordt in het plaatje aangeduid met het cijfer 8?

A

hoornvlies

B

netvlies

C

vaatvlies

D

gele vlek

Met welke zintuigcellen in het oog zie je kleur en waar liggen deze cellen?

A

met de staafjes, deze liggen met name in het centrum van het netvlies

B

met de kegeltjes, deze liggen met name in het centrum van het netvlies

C

met de staafjes, deze liggen het meest aan de buitenranden van het netvlies

D

met de kegeltjes, deze liggen het meest aan de buitenranden van het netvlies

Wat is de blinde vlek?

A

Het is de plaats waar de oogzenuw met het netvlies verbonden is

B

Het is de plaats waar de meeste kegeltjes in het netvlies liggen

C

Het is de plaats waar de meeste staafjes in het netvlies liggen

D

Het is de plaats waar het licht het oog binnenvalt

Het doel van de pupilreflex is het regelen van de hoeveelheid licht die in het oog valt. Wat gebeurt er met je pupil als je vanuit het donker een verlichte kamer binnenstapt?

A

de pupil wordt groter

B

de pupil wordt kleiner

C

D

Welk deel van het oor is in de afbeelding aangeduid met het cijfer 1?

A

de gehoorgang

B

het trommelvlies

C

het slakkenhuis

D

de stijgbeugel

Wat is de functie van het onderdeel dat in het plaatje met het cijfer 8 is aangeduid?

A

doorgeven van geluidstrillingen aan de gehoorbeentjes

B

doorgeven van de geluidsprikkel richting de hersenen

C

omzetten van geluidstrillingen in prikkels/impulsen

D

zorgen dat de luchtdruk binnen en buiten het oor gelijk blijft

Wat is de functie van de gehoorbeentjes?

A

doorgeven van geluidstrillingen vanuit de gehoorgang aan het trommelvlies

B

omzetten van geluidstrillingen in een elektrische impuls

C

doorgeven van geluidstrillingen vanuit het trommelvlies aan het slakkenhuis

D

doorgeven van geluidstrillingen vanuit het slakkenhuis aan de gehoorzenuw

Wat is de functie van de N. Lingualis?

A

doorgeven van prikkels van de smaakzintuigcellen naar de hersenen

B

doorgeven van prikkels van de reukzintuigcellen naar de hersenen

C

doorgeven van prikkels van de oogzintuigcellen naar de hersenen

D

doorgeven van informatie over de stand van het lichaam naar de hersenen

Wat is de functie van de smaakpapil?

A

prikkels doorgeven aan de tongzenuw

B

beschermen van de smaakzintuigcellen

C

prikkels doorgeven richting de hersenen

D

beschermen van de tongzenuw

Welk type zintuigcellen zorgen er in de neus voor dat je kan ruiken?

A

thermoreceptoren

B

chemoreceptoren

C

mechanoreceptoren

D

fotoreceptoren

De prikkels vanuit de reukzintuigcellen worden naar de hersenen gestuurd via de:

A

N. Olfactorius

B

N. Lingualis

C

N. Opticus

D

N. Cochlearis

In de huid liggen de meeste zintuigcellen in:

A

de opperhuid

B

de lederhuid

C

het onderhuids bindweefsel

D

Stelling: In de huid liggen zowel thermoreceptoren, mechanoreceptoren, pijnreceptoren en fotoreceptoren

A

waar

B

niet waar

C

D