Herhaling lj1: hoofdletters en leestekens

10

minute

00

second

1 / 27
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvmbo b, kLeerjaar 1

In deze les zitten 27 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

10

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Hoofdletters en leestekens

Deze slide heeft geen instructies

Dit leer je

Ik kan hoofdletters, punten, uitroeptekens en vraagtekens op de juiste manier gebruiken.

Deze slide heeft geen instructies

Welke leestekens ken je al?

Gebruik dit als start: verwacht woorden als punt, vraagteken, uitroepteken en hoofdletter. Vraag daarna kort wanneer leerlingen deze gebruiken.

Waarom zijn ze belangrijk?

Hoofdletters en leestekens maken een tekst duidelijk.


Zonder deze tekens is lezen vaak moeilijker. Je ziet dan minder goed waar een zin begint en eindigt.

Sluit aan bij het voorbeeld van een appje zonder goede spelling: leerlingen herkennen dat een tekst dan lastig leesbaar wordt.

Een zin heeft een begin en een einde

Elke zin begint met een hoofdletter.

Elke zin eindigt met een leesteken.


Dat leesteken is meestal een:

  • punt

  • vraagteken

  • uitroepteken

Deze slide heeft geen instructies

Hoofdletter aan het begin

Schrijf een hoofdletter als een nieuwe zin begint.


Voorbeelden:

  • Wij gaan naar huis.

  • Morgen heb ik gym.

  • Waar is mijn tas?

Benadruk dat de hoofdletter niet alleen bij namen hoort, maar altijd aan het begin van een zin.

Let op het einde van de zin

Begin en einde horen bij elkaar:

  • hoofdletter vooraan

  • leesteken achteraan


Zo is de zin compleet en goed leesbaar.

Deze slide heeft geen instructies

Wanneer gebruik je een punt?

Een punt gebruik je na een gewone zin.


Voorbeelden:

  • Ik eet geen vlees.

  • De les begint om negen uur.

  • Het noorderlicht was te zien.

Gebruik het woord 'mededelende zin' mondeling als verrijking, maar houd op de slide 'gewone zin' aan voor A1-niveau.

Welke zin is goed geschreven?

A

wij gaan naar huis.

B

Wij gaan naar huis.

C

Wij gaan naar huis!

D

wij gaan naar huis!

Toetst de basis van de eerste uitleg: hoofdletter aan het begin en punt aan het eind van een gewone zin.

Maak de uitleg compleet

Elke zin begint met een hoofdletter en eindigt met een leesteken. Een gewone zin krijgt vaak een punt. Zo is de zin duidelijk en compleet.

hoofdletter
leesteken
punt
vraagteken
uitroepteken
naam
woord

Sluit aan bij slides 3 t/m 6: begin van de zin, einde van de zin en de punt bij een gewone zin.

Wanneer gebruik je een vraagteken?

Een vraagteken gebruik je na een vraag.


Je vraagt dan iets aan iemand.


Voorbeelden:

  • Hoe laat begint de film?

  • Ga jij mee?

  • Heb jij het noorderlicht gezien?

Deze slide heeft geen instructies

Wanneer gebruik je een uitroepteken?

Een uitroepteken gebruik je:

  • bij een uitroep

  • bij extra nadruk

  • bij een bevel


Voorbeelden:

  • Wat mooi!

  • Wij doen mee!

  • Kom hier!

Licht toe dat een bevel een zin is waarin je zegt wat iemand moet doen.

Niet twee tekens achter elkaar

Gebruik aan het einde van een zin één leesteken.


Goed:

  • Kom je mee?

  • Pas op!

  • Ik ben thuis.

Niet goed:

  • Kom je mee?!

  • Echt niet!!

Leerlingen zien dubbele leestekens vaak online. Benoem dat dit in schoolteksten en nette schrijftaal niet de bedoeling is.

Welke zin hoort bij een vraagteken?

A

Pas op!

B

Ik ben thuis.

C

Kom hier!

D

Ga jij mee?

De afleiders komen uit de voorbeelden bij uitroepteken en punt.

Kies het juiste leesteken

Hoe laat begint de film? Wij doen mee! Ik eet geen vlees. Gebruik aan het einde van een zin maar één leesteken.

?
!
.
één
?!
!!
twee
komma

Controleert vraagteken, uitroepteken, punt en de regel dat je niet twee tekens achter elkaar gebruikt.

Hoofdletters bij namen

Namen krijgen ook een hoofdletter.


Voorbeelden:

  • Sara

  • Amsterdam

  • Nederland

  • Netflix

Noem dat dit kan gaan om personen, plaatsen, landen, straten, bedrijven of evenementen.

Woorden afgeleid van namen

Sommige woorden komen van een naam.

Ook dan gebruik je vaak een hoofdletter.


Voorbeelden:

  • Nederlandse kaas

  • Engelse drop

  • Zuid-Hollandse steden

  • een Noors dorp

Houd het eenvoudig: laat zien dat deze woorden bij een land, streek of naam horen.

Niet elke hoofdletter is een naam

Sommige woorden hebben een hoofdletter omdat ze aan het begin van een zin staan.


Voorbeeld:

  • Dat was bijzonder.


Hier is Dat geen naam.

Dit helpt leerlingen onderscheid maken tussen hoofdletters aan het begin van een zin en hoofdletters bij namen.

Zo controleer je je zin

Kijk na het schrijven altijd even:

  • Begint de zin met een hoofdletter?

  • Staat er een punt, vraagteken of uitroepteken?

  • Hebben namen een hoofdletter?

Maak van deze drie punten een vaste nakijkstrategie.

Welk woord moet een hoofdletter hebben?

A

morgen

B

bijzonder

C

nederland

D

schrijven

Toetst hoofdletters bij namen en plaatsen. 'nederland' moet als landnaam met hoofdletter.

Vul de hoofdletters goed in

Namen krijgen een hoofdletter. Daarom schrijf je Amsterdam en Nederlandse kaas met een hoofdletter. Maar Dat in een nieuwe zin is geen naam.

hoofdletter
Amsterdam
Nederlandse
Dat
punt
amsterdam
nederlandse
vraagteken

Sluit aan bij slides 10 t/m 13: namen, afgeleide woorden en hoofdletter aan het begin van een zin.

Waar let jij op als je een zin nakijkt?

Laat leerlingen één regel of voorbeeld geven. Goede antwoorden noemen iets als: begin met hoofdletter, einde met punt/vraagteken/uitroepteken, namen met hoofdletter.

Wat heb jij vandaag geleerd?

Reflectie zonder goed of fout. Mogelijke thema's: hoofdletter aan het begin, verschil tussen punt en vraagteken, namen met hoofdletter, één leesteken gebruiken.

Wat vond jij het lastigst?

1

Hoofdletter begin

2

Punt

3

Vraagteken

4

Uitroepteken

5

Namen

Deze slide heeft geen instructies

Wat hielp jou het best bij deze les?

Reflectie op het leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeelden, samen oefenen, nakijklijstje, uitleg op de slides.

Woordenlijst

hoofdletter - grote letter aan het begin van een zin of naam

leesteken - teken dat helpt om een zin duidelijk te maken

punt - leesteken aan het einde van een gewone zin

vraagteken - leesteken aan het einde van een vraag

uitroepteken - leesteken bij een uitroep, bevel of extra nadruk

naam - woord voor bijvoorbeeld een persoon, plaats of land

zin - woorden samen met een begin en een einde

Deze slide heeft geen instructies