Oncologie + Coloncarcinoom
Oncologie + Coloncarcinoom
Deze slide heeft geen instructies
Wat ik graag vandaag zou willen leren en/of bespreken is...
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Veel voorkomende soorten kanker
Deze slide heeft geen instructies
Een tumor kan goedaardig of kwaadaardig zijn. Vraag 1: Is een kwaadaardige tumor altijd kanker? Vraag 2: Is kanker altijd kwaadaardig?
1 Ja; 2 Ja
1 Ja; 2 Nee
1 Nee, 2 Ja
1 Nee, 2 Nee
Deze slide heeft geen instructies
Het verschil tussen een goedaardige tumor en een kwaadaardige tumor is...
Deze slide heeft geen instructies
De medische namen voor 'goedaardig' en 'kwaadaardig' zijn.....
Primair en Secundair
Expansief en Infiltratief
Benigne en Maligne
Locaal en Gemetastaseerd
Deze slide heeft geen instructies
Benigne of maligne
Een benigne (= goedaardige) tumor is geen kanker. Het gezwel groeit niet door andere weefsels heen. Ook kan het niet uitzaaien. Een goedaardige tumor kan wel tegen omliggende weefsels of organen drukken.
Bij een maligne (=kwaadaardige) tumor gaat het om kanker. Een kwaadaardige tumor kan in omliggende weefsels en organen groeien. Ook kunnen de kankercellen losraken en via het bloed en/of de lymfe ergens anders in het lichaam terechtkomen. Ze kunnen zich daar vasthechten en uitgroeien tot nieuwe tumoren. Dit zijn metastasen (= uitzaaiingen).
--> Soms kan een goedaardige tumor kwaadaardig worden.
Deze slide heeft geen instructies
Over kanker....
Op 1 januari 2023 waren er in Nederland +/- 671.300 personen met kanker. Dat is ongeveer 3,8% van de Nederlanders. Dit betekent dat ongeveer 1 op de 26 mensen kanker had.
Ruim de helft (54%) van alle nieuwe patiënten was 70 jaar of ouder, iets minder dan de helft (45%) viel in de leeftijdsgroep 30 tot 70 jaar en 1% was jonger dan 30 jaar.
Bron: https://www.vzinfo.nl/kanker/leeftijd-en-geslacht
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Naamgeving tumoren
Eerste deel van de naam geeft het type cel aan waarin de tumor ontstaan is.
Tweede deel van de naam geeft aan of het goedaardig of kwaadaardig is. Indien kwaadaardig, dan eindigt het op carcinoom, sarcoom of blastoom. Goedaardig eindigt op alleen -oom
'Helaas', er zijn een aantal uitzonderingen op bovenstaande regels. :(
Indien kwaadaardig, dan wordt er onderscheid gemaakt tussen kankers vanuit dekweefsel (carcinoom), kankers vanuit steun-, spier- of zenuw (sarcoom) en kankers vanuit voorlopercellen (blastoom).
Naamgeving tumoren; voorbeelden
Mammacarcinoom =...[weefsel?] .... [goed- of kwaadaardig?]...
Myoom = ...[weefsel?] .... [goed- of kwaadaardig?]...
Osteosarcoom = ...[weefsel?] .... [goed- of kwaadaardig?]...
Neuroblastoom = ...[weefsel?] .... [goed- of kwaadaardig?]...
Hemangioom = ...[weefsel?] .... [goed- of kwaadaardig?]...
Uitzonderingen:
Leukemie = ...[weefsel?] .... [goed- of kwaadaardig?]...
Melanoom = ...[weefsel?] .... [goed- of kwaadaardig?]...
Lymfoom = ...[weefsel?] .... [goed- of kwaadaardig?]...
Colonpoliep = ...[weefsel?] .... [goed- of kwaadaardig?]...
Deze slide heeft geen instructies
Naamgeving tumoren; voorbeelden
Mammacarcinoom = borstweefsel en kwaadaardig
Myoom = spierweefsel en goedaardig (-oom is goedaardig)
Osteosarcoom = botweefsel en kwaadaardig
Neuroblastoom = zenuwweefsel en kwaadaardig
Hemangioom = bloedvatweefsel en goedaardig
Uitzonderingen:
Leukemie = bloedweefsel en kwaardaardig
Melanoom = pigmentweefsel en kwaadaardig
Lymfoom = lymfeweefsel en kwaadaardig
Colonpoliep = dikkedarmweefsel en goedaardig
Deze slide heeft geen instructies
Hoe noemen we het wanneer darmkanker uitgezaaid is naar de lever.
Gemetastaseerd hepatocarcinoom
Gemetastaseerd coloncarcinoom
Gedilateerd hepatocarcinoom
Gedilateerd coloncarcinoom
Deze slide heeft geen instructies
Op welke manieren (via welke structuren) kunnen maligne tumoren metastaseren?
Deze slide heeft geen instructies
Behandelmogelijkheden
Deze slide heeft geen instructies
Vormen van behandeling
Chirurgisch (operatie)
Radiotherapie (bestraling) of radio-embolisatie
Chemotherapie (cytostatica) of chemo-embolisatie
Hormonale therapie
Hyperthermie (warmte) / Cryoablatie (koude)
Beenmerg- of stamceltransplantatie
Immunotherapie
Doelgerichte therapie
Deze slide heeft geen instructies
Doel van behandeling
Curatieve behandeling: Gericht om te genezen
Adjuvante behandeling: Wordt gegeven ná een curatieve behandeling – voor vernietigen eventuele metastasen
Neo-adjuvante behandeling: Wordt gegeven vóór een curatieve behandeling – beter eindresultaat
Palliatieve behandeling: Afremmen van ziekte of verminderen van klachten
(adjuvant: hulpverlenend of ondersteunend)
Deze slide heeft geen instructies
Wat zijn gevolgen van darmkanker voor de patient/client?
En wat zijn de mogelijke gevolgen van de verschillende behandelingen?
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Gevolgen van darmkanker?
problemen met darmfunctie: pijn, krampen, opgeblazen gevoel, flatulatie, malabsorptie
veranderingen in ontlastingspatroon
darmobstructie
gewichtsverlies
bloed en/of slijmverlies
Gevolgen van de behandeling:
stoma, littekenbreuk
blijvende verandering in darmfunctie en ontlastingspatroon, malabsorptie
t.g.v. chemo: polyneuropathie, verminderde eetlust, misselijkheid, verhoogde infectiekans
t.g.v. bestraling: acute diarree, fistels
afgenomen zelfredzaamheid
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
In welk deel van de darmen komt kanker het vaakst voor?
Slokdarm
Twaalfvingerige darm
Laatste deel dunne darm
Dikke darm
Slokdarmkanker komt redelijk vaak voor. In 2024 kregen 2.693 mensen de diagnose slokdarmkanker.
Dunnedarmkanker (incl duodenum) komt niet zo vaak voor. In 2024 kregen 237 mensen de diagnose dunnedarmkanker.
Dikkedarmkanker komt vaak voor. In 2024 kregen 8.080 mensen de diagnose dikkedarmkanker.
Wat is de medische naam voor dikke-darmkanker
Deze slide heeft geen instructies
Opdrachten
Zoek op:
- Komt het coloncarcinoom even vaak voor bij mannen als bij vrouwen?
- Op welke leeftijd wordt de diagnose het vaakst gesteld?
- Wat zijn (mogelijke) oorzaken of risicofactoren voor coloncarcinoom?
minute
second
Van deze 8.080 mensen zijn er 4.167 man en 3.913 vrouw.
80% >60 jr
Overgewicht hebben, veel alcohol drinken, weinig bewegen, vaak bewerkt en rood vlees eten en waarschijnlijk roken zijn risicofactoren voor darmkanker.
Niet-beïnvloedbare risicofactoren
- Darmpoliepen en darmkanker
- Chronische ontsteking van de dikke darm
- Als je eerder behandeld bent voor darmkanker
- Erfelijke aanleg voor darmkanker
Noem minimaal 3 symptomen die kunnen wijzen op darmkanker.
De klachten bij dikkedarmkanker zijn sterk afhankelijk van de plaats van de tumor. Als de tumor in het laatste deel van de dikke darm zit, hebt u andere klachten dan bij een tumor in het begin van de dikke darm. Bij darmkanker kunt u een of meerder van de volgende klachten hebben:
- Veranderingen in het ontlastingpatroon, bijvoorbeeld verstopping of afwisselend verstopping en diarree.
- Bloed of slijm bij de ontlasting.
- Vermoeidheid en duizeligheid. Dat komt door bloedarmoede door langdurig bloedverlies in de dikke darm. Het bloedverlies zelf merkt u niet.
- Vage buikpijn. Een gevoelige plek in de buik. Bij lichamelijk onderzoek constateert de arts soms een zwelling in de buik.
- Loze aandrang
- Afvallen zonder oorzaak
Hoeveel procent van de patiënten is 5 jaar na de diagnose nog in leven?
Ongeveer 40%
Ongeveer 55%
Ongeveer 70%
Ongeveer 85%
Deze slide heeft geen instructies
Waardoor is de gemiddelde prognose van dikke-darmkanker de afgelopen 10 jaar het sterkst gestegen?
De kanker wordt vaak eerder ontdekt
Meer mensen eten gezond
DNA-testen bij genetische vormen van kanker
Poliepen worden vaker preventief verwijderd
In Nederland is in 2014 het bevolkingsonderzoek darmkanker ingevoerd. 55-75 jaar, elke 2 jaar
Hoeveel procent van de overlijdens door darmkanker kan voorkomen worden door het bevolkingsonderzoek?
10%
33%
50%
75%
Deze slide heeft geen instructies
Hoe groot is de kans dat je daadwerkelijk darmkanker hebt wanneer er tijdens het onderzoek van de ontlasting bloed aangetroffen wordt?
5%
25%
55%
80%
https://www.rivm.nl/sites/default/files/2021-10/Monitor_bevolkingsonderzoek_darmkanker_2020.pdf
https://vanmeeterenvandop.praktijkinfo.nl/bevolkingsonderzoek-dikkedarmkanker/#:~:text=De%20specificiteit%20is%20de%20kans,iFOBT%20is%20naar%20schatting%2092%25.
De sensitiviteit is de kans dat de test een positieve uitslag geeft als de ziekte of risicofactor ook daadwerkelijk aanwezig is. De sensitiviteit van de iFOBT voor darmkanker loopt op naarmate hij vaker herhaald wordt. Bij de eerste keer meten is dit naar verwachting 65%. Na twee tot drie ronden neemt dit naar schatting toe tot 80% à 90%. Daarom is het belangrijk om niet een eenmalige test te doen, maar om regelmatig deel te nemen aan het bevolkingsonderzoek.
De specificiteit is de kans dat de test een negatieve uitslag geeft als de ziekte of risicofactor ook daadwerkelijk niet aanwezig is. De specificiteit van de iFOBT is naar schatting 92%.
Deze slide heeft geen instructies
Er zijn nog twee andere kankers waarop getest wordt met een bevolkingsonderzoek. Welke zijn dat?
Deze slide heeft geen instructies
Waarom niet meer bevolkingsonderzoeken?
Waarom wordt bij onderstaande kankervormen geen bevolkingsonderzoek uitgevoerd?
- Melanoom
- Longcarcinoom
- Pancreascarcinoom
- Acute leukemie
Cervixcarcinoom (baarmoederhalskanker) komt relatief weinig voor (900x/jr). Waarom is hiertegen wel een bevolkingsonderzoek?
minute
second
Huidkanker: uitwendig zichtbaar, relatief kleine kans op overlijden.
Longkanker: sterk gerelateerd aan leefstijl
Pancreascarcinoom: CT-scan nodig = duur. Kanker komt minder vaak voor (2.000)
Acute leukemie: geeft snel klachten. vrijwel geen tijdswinst
Cervixcarcinoom: 68% tussen 30 en 60 jaar.
Nadelen van een bevolkingsonderzoek
Voorwaarden onderzoek
- Kanker komt relatief vaak voor
- Kanker geeft weinig klachten in beginstadium
- Eerdere herkenning geeft duidelijke betere prognose
- Er is een onderzoek waarmee de kanker in een vroeg stadium kan worden opgespoord.
- Het onderzoek is weinig belastend.
- Het onderzoek is betaalbaar.
Behandeling darmkanker
Afhankelijk van het stadium en/of doel (curatief / palliatief)
- operatie
- chemotherapie
- immunotherapie
- doelgerichte therapie
- lokale verhitting van metastasen in lever of longen
De meeste mensen met darmkanker krijgen een operatie. Meestal is dat een kijkoperatie (laparoscopie), waarbij de chirurg opereert via kleine sneetjes in de buik.
De chirurg verwijdert het stuk darm waar de tumor zit en het vetweefsel in de buurt van de tumor met daarin de lymfeklieren. Daarna maakt de chirurg de stukken darm weer aan elkaar vast. Soms lukt dat niet. Dan krijg je een stoma.
Je arts kan soms ook chemotherapie voorstellen, voor of na de operatie. Of een ander soort medicijnen, immunotherapie.
Vragen/ opmerkingen
Deze slide heeft geen instructies