2.3 Onrust in de Nederlanden

• newEditor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 2

2.3 Onrust in de Nederlanden

Lesplan

• Klassikale uitleg
  

• Zelfstandig werken
  

Geschiedenis

Klas 2HV

Leerdoelen

Ik kan uitleggen hoe Karel V de Nederlanden bestuurde en waarom dat ingewikkeld was.

Ik kan uitleggen wat centralisatie inhield en waarom zowel edelen als steden zich daartegen verzetten.

Ik kan uitleggen hoe het beleid van Filips II tegen protestanten leidde tot groeiende onrust in de Nederlanden.

Ik kan uitleggen wat de Beeldenstorm was en hoe Filips II daarop reageerde.

Herhaling 2.1

Personen

• Erasmus

Geschiedenis

Klas 2HV

Leerdoelen

Ik kan uitleggen hoe kunstenaars in de Renaissance zich lieten inspireren door de klassieke Oudheid.

Ik kan het humanistische mensbeeld uitleggen.

Ik kan uitleggen wat renaissance betekent en waarom deze periode zo wordt genoemd.

Ik kan uitleggen hoe humanisten zoals Erasmus kritisch keken naar de kerk.

Begrippen

• Humanisten

Herhaling 2.2

Personen

• Luther

• Calvijn

Geschiedenis

Klas 2HV

Leerdoelen

Ik kan uitleggen waarom mensen aan het einde van de Middeleeuwen hun vertrouwen in de katholieke kerk verloren.

Ik kan uitleggen waarom Luther de kerk hervormde en wat zijn belangrijkste ideeën waren.

Ik kan uitleggen hoe Luthers kritiek leidde tot de Reformatie en de oprichting van de protestantse kerk.

Ik kan de belangrijkste verschillen uitleggen tussen de ideeën van Luther en Calvijn.

Begrippen

• Predikant

• Protestants

2.3 Onrust in de kerk

De Nederlanden

Karel V werd in 1506 de baas in de Nederlanden.

• Landsheer der Nederlanden

• Keizer van Duitse Rijk

• Koning van Spanje

Hij liet het gebied besturen door een landvoogd.

Ik kan uitleggen wat renaissance betekent en waarom deze periode zo wordt genoemd.





Keizer Karel V
1500-1558

2.3 Onrust in de Nederlanden

Leerdoel

Ik kan uitleggen hoe Karel V de Nederlanden bestuurde en waarom dat ingewikkeld was.

De Nederlanden

Karel V werd in 1506 de baas in de Nederlanden.

• Landsheer der Nederlanden

• Keizer van Duitse Rijk

• Koning van Spanje

Hij liet het gebied besturen door een landvoogd.

Elk gewest had zijn eigen taal, regels, wetten, gewoontes.

Veel edelen, geestelijken en steden hadden hun eigen rechten gekregen: privileges.

Hierdoor was het lastig om er een eenheid van te maken.

De Nederlanden ten tijden van Karel V

2.3 Onrust in de Nederlanden

Centralisatie van het bestuur

Keizer Karel wilde centraliseren, alles vanuit Brussel besturen

Hiervoor richtte hij diverse onderdelen op:

• Staten-Generaal.
  Een overleg met alle afgevaardigden van de verschillende gewesten.

• Speciale rechtbank
  Hiermee kon hij beslissingen van stadsbesturen en plaatselijke rechtbanken terugdraaien.

• Adviesraden
  Voor advies op financieel en politiek vlak.
  Naast de adel kregen ook burgers een rol in deze raden.

Ik kan uitleggen wat renaissance betekent en waarom deze periode zo wordt genoemd.





De Staten-Generaal

2.3 Onrust in de Nederlanden

Leerdoel

Ik kan uitleggen wat centralisatie inhield en waarom zowel edelen als steden zich

Reactie van de adel

2.3 Onrust in de Nederlanden

Er kwam protest tegen de centralisatiepolitiek.

• De adel was bang dat ze macht en inkomsten kwijt zouden raken.

• Burgers waren gewend zelf hun stad te besturen en wilden dat graag zou houden.

• De centralisatiepolitiek zou in strijd zijn met de privileges

2.3 Onrust in de nederlanden

Leerdoel: Ik kan uitleggen hoe Karel V de Nederlanden bestuurde en waarom dat ingewikkeld was.

• omdat de Nederlanden uit verschillende gewesten bestonden. Elk gewest had eigen regels, wetten, privileges en bestuurders.

• Karel V wilde juist meer macht bij zichzelf en probeerde de gewesten daarom meer als één geheel te besturen.

• Hij stelde landvoogden aan om namens hem de Nederlanden te besturen. Omdat hij ook keizer van het Heilige Roomse Rijk en koning van Spanje was.

• Karel V kon niet altijd zomaar nieuwe regels invoeren. Hij moest rekening houden met de privileges en rechten van de verschillende gewesten.

Noteer in je schrift

2.3 Onrust in de Nederlanden

De strijd tegen de protestanten

Keizer Karel wilde dat zijn hele rijk katholiek was.

Protestanten werden ketters genoemd die zware straffen verdienden. De stadsbesturen moesten de straffen uitvoeren.

De stadsbesturen vonden de regels te streng. Ook wilden ze niet naar de keizer luisteren. Van de vervolging gebeurde maar weinig.

Ik kan uitleggen wat renaissance betekent en waarom deze periode zo wordt genoemd.





De Staten-Generaal

2.3 Onrust in de Nederlanden

Leerdoel

Ik kan uitleggen hoe het beleid van Filips II tegen protestanten leidde tot groeiende onrust in de Nederlanden.

In 1555 volgende zoon FIlips II zijn vader op.

Hij liet Nederland besturen door zijn halfzus Margaretha van Parma.

2.3 Onrust in de Nederlanden

Margaretha van Parma

Landvoogdes der Nederlanden

Filips eiste dat de wetten tegen de protestanten werden uitgevoerd. Zo kreeg de inquisitie steeds meer macht.

Er was ook hongersnood. Hierdoor nam de ontevredenheid alleen maar toe.

Filips II
1527 - 1598

Filips II

2.3 onrust in de nederlanden

Leerdoel: Ik kan uitleggen hoe het beleid van Filips II tegen protestanten leidde tot groeiende onrust in de Nederlanden.

• streng katholiek beleid → vervolging van protestanten → groeiende ontevredenheid → Beeldenstorm → nog hardere maatregelen → steeds meer verzet tegen Filips II.

Noteer in je schrift

Smeekschrift

Op 5 april 1566 overhandigen de edelen een smeekschrift aan Margaretha.

Hierin staan alle problemen van het volk.

Vooral vragen ze de protestanten minder streng aan te pakken.

Margaretha belooft haar best te doen. De protestanten werden minder vervolgd.

Hendrik van Brederode biedt Margaretha van Parma het Smeekschrift der Edelen aan

2.3 Onrust in de Nederlanden

Leerdoel

Ik kan uitleggen wat de Beeldenstorm was en hoe Filips II daarop reageerde.

De Beeldenstorm

2.3 Onrust in de Nederlanden

Protestanten hadden geen eigen kerkgebouwen.

Sommige predikanten zeiden dat ze de katholieke kerk in moesten nemen. De beelden moesten weg.

Gevolg: De beeldenstorm

• Door het hele land werden katholieke kerken vernield.

• Soms ging dit samen met plunderingen van kloosters en geweld tegen geestelijken

Reactie Filips II op de Beeldenstorm

De Hertog van Alva

2.3 Onrust in de Nederlanden

Filips is woest.

Hij stuurt zijn beste generaal: de hertog van Alva.

Alva volgde Margaretha op als Landvoogd.

Duizenden deelnemers van de Beeldenstorm werden ter dood veroordeeld.

Alva bracht de orde terug. Hij kreeg de bijnaam: Ijzeren hertog

2.3 Onrust in de nederlanden

Leerdoel: Ik kan uitleggen wat de Beeldenstorm was en hoe Filips II daarop reageerde.

• De Beeldenstorm was een periode in 1566 waarin protestanten en andere tegenstanders katholieke kerken en kloosters binnengingen en beelden, schilderijen en andere kerkelijke voorwerpen vernielden. Ze vonden dat de katholieke kerk te veel nadruk legde op het vereren van beelden.

• Filips II reageerde streng. Hij wilde de protestanten harder vervolgen en stuurde in 1567 de hertog van Alva naar de Nederlanden. Alva richtte een speciale rechtbank op, de Raad van Beroerten, die veel mensen veroordeelde. Hierdoor nam het verzet tegen Filips II verder toe.

Noteer in je schrift

Afsluiting

Personen

• Karel V

• Filips II

• Hertog van Alva

Geschiedenis

Klas 2HV

Begrippen

• Gewest

• Inquisitie

• Landsheer

• Landvoogd

• Privileges

Leerdoelen

Ik kan uitleggen hoe Karel V de Nederlanden bestuurde en waarom dat ingewikkeld was.

Ik kan uitleggen wat centralisatie inhield en waarom zowel edelen als steden zich daartegen verzetten.

Ik kan uitleggen hoe het beleid van Filips II tegen protestanten leidde tot groeiende onrust in de Nederlanden.

Ik kan uitleggen wat de Beeldenstorm was en hoe Filips II daarop reageerde.

Zelfstandig werken

Wat

2.3 Opdr 2, 3, 4, 8, 9, 10

LB blz 41. WB blz 46

Met wie

Zelfstandig

Tijd

Tot 5 minuten voor de bel

Hulp

Boek → buur → docent

Eerder klaar

Maak een samenvatting

5

minute

00

second

add30s