Желі және телекоммуникация

• newEditor

Желі және

телекоммуникация

Құрылғылардың өзара тіл табысуы мен дерек жеткізу негіздері

Ақпараттық технологиялар негіздері

Анықтама

Желі дегеніміз — құрылғылардың ортақ тілде байланысуы

Компьютерлер, смартфондар, серверлер және басқа құрылғылар ақпарат пен ресурстар алмасады.

Протоколдар — құрылғылардың ортақ байланыс тілі: олар деректі жіберу және қабылдау ережелерін анықтайды.

Желілер ауқымына қарай бөлінеді

LAN

Үй, мектеп немесе кеңсе ішіндегі жергілікті желі

WAN

Қалалар мен елдер арасындағы кең ауқымды желі

Интернет

Өзара байланысқан көптеген желілердің жаһандық жүйесі

Маршрутизатор деректі дұрыс бағытқа жібереді

Әр құрылғының өз міндеті бар: бірі жергілікті таратады, екіншісі сыртқы әлемге жол ашады.

1

Құрылғы

Ноутбук немесе телефон сұраныс жібереді.

2

Wi‑Fi нүктесі

Сымсыз сигналды қабылдап, кабельге бағыттайды.

3

Коммутатор

Бір кеңсе ішіндегі порттар арасында таратады.

4

Маршрутизатор

Сыртқы интернетке ең оңтайлы бағытты таңдайды.

Дерек пакеттері осы сатылы тізбек арқылы ғаламторға шығады

Құрылғылар міндеті

Бағыттау

Пакеттер адаспай межелі орынға жетеді.

TCP/IP, DNS және порттар интернеттің негізін құрайды

IP: құрылғыны желідегі мекенжай арқылы тануға көмектеседі және дерек пакеттерінің қайда баруын көрсетеді.

DNS: адам оқитын домен атауын (мысалы, google.com) IP мекенжайымен байланыстырады.

Порттар: бір құрылғыдағы қызметтерді логикалық арналарға ажыратады, веб (80, 443) пен поштаны шатастырмайды.

Стандарттар

TCP / IP

Деректі жеткізу мен реттеудің жаһандық тірегі.

Сымды және оптикалық байланыс ортасы

Телекоммуникация ақпаратты қашықтыққа жеткізеді

Сымды орта: мыс кабель және оптикалық талшық

Сымсыз орта: радиотолқын, Wi‑Fi және ұялы байланыс

• Таңдау жылдамдыққа, қамту аймағына, кідіріс пен сенімділікке тәуелді

Қауіпсіз желі үш нәрсеге сүйенеді

Құпиялылық

Дерекке тек рұқсаты бар адам қол жеткізеді.

Тұтастық

Ақпарат жолда өзгертілмейді.

Қолжетімділік

Қызмет қажет кезде жұмыс істейді.

Күнделікті тәжірибе: Күшті құпиясөз, жаңарту, шифрлау және сақтық көшірме — күнделікті қорғаныстың негізі.

Байланыс сапасын түсіну үшін төрт көрсеткішті қараңыз

Сапа: жылдамдық қана емес, тұрақтылық пен қауіпсіздік маңызды.

Өткізу қабілеті

Уақыт бірлігінде желіден өтетін деректер көлемі (Мбит/с, Гбит/с). Бейне көру, үлкен файл жүктеу.

Кідіріс (Ping)

Пакеттің жіберушіден қабылдаушыға дейін жету уақыты (мс). Онлайн қоңыраулар, ойындар.

Сенімділік

Байланыстың үзіліссіз, пакеттерді жоғалтпай тұрақты жұмыс істеуі. Банктік операциялар, жүйелер.

Қауіпсіздік

Трафиктің бөгде көзден қорғалуы мен шифрлану деңгейі. Жеке деректер мен құпиясөздер.

Байланыс провайдерін таңдағанда осы төрт фактор өзара теңдестіріледі

Протоколдар болмаса, әртүрлі құрылғылар (смартфон, ноутбук, сервер) бір-бірімен байланыса ала ма? Неге?

Дұрыс немесе бұрыс

Дұрыс тұжырым

Бұрыс тұжырым

Коммутатор сыртқы интернетке ең оңтайлы бағытты таңдайды.

DNS домен атауын IP-мекенжайға айналдырады.

Интернет дегеніміз көптеген желілердің жаһандық жүйесі.

Ping неғұрлым көп болса, байланыс соғұрлым жақсы.

Желідегі протоколдар дегеніміз не?

15

second

add30s

A

Желіге қосылатын кабель түрлері

B

Wi-Fi сигналын күшейтетін құрылғы

C

Құрылғылардың ортақ байланыс тілі, дерек жіберу мен қабылдау ережелері

D

Интернет провайдерінің атауы

Үй, мектеп немесе кеңсе ішіндегі жергілікті желі қалай аталады?

15

second

add30s

A

LAN

B

Интернет

C

WAN

D

DNS

Қалалар мен елдер арасындағы кең ауқымды желі қалай аталады?

15

second

add30s

A

Порт

B

WAN

C

Коммутатор

D

LAN

Сыртқы интернетке ең оңтайлы бағытты таңдап, пакеттерді межелі орынға жеткізетін құрылғы қайсы?

15

second

add30s

A

Коммутатор

B

Ноутбук

C

Маршрутизатор

D

Wi-Fi нүктесі

Дерек телефоннан интернетке шығарда қандай тізбекпен өтеді?

15

second

add30s

A

Құрылғы → Коммутатор → Wi-Fi нүктесі → Маршрутизатор

B

Wi-Fi нүктесі → Құрылғы → Маршрутизатор → Коммутатор

C

Маршрутизатор → Коммутатор → Wi-Fi нүктесі → Құрылғы

D

Құрылғы → Wi-Fi нүктесі → Коммутатор → Маршрутизатор

DNS қандай міндет атқарады?

15

second

add30s

A

Домен атауын (мысалы, google.com) IP мекенжайымен байланыстырады

B

Сымсыз сигналды күшейтеді

C

Құрылғыдағы қызметтерді логикалық арналарға бөледі

D

Деректі шифрлайды

Веб (80, 443) пен поштаны бір құрылғыда шатастырмай ажырататын ұғым қайсы?

15

second

add30s

A

Оптикалық талшық

B

Порттар

C

DNS

D

Ping

Қауіпсіз желінің «үш тірегіне» қайсысы кірмейді?

15

second

add30s

A

Құпиялылық

B

Қолжетімділік

C

Тұтастық

D

Кідіріс

«Ақпарат жолда өзгертілмейді» деген қағида қайсысына сәйкес келеді?

15

second

add30s

A

Өткізу қабілеті

B

Құпиялылық

C

Тұтастық

D

Қолжетімділік

Эмоцияны таңда және қайтала