Drama M4
Theorie
Les 1 — Welkom in het examenjaar
Les 1 — Welkom in het examenjaar
Wat heb je gezien?
Spelgegevens
Bewerken
Mise-en-scene
Voorstelling
Theatergezelschap
Verbale expressie van de stem
Cast
Hoofdrol
Bijrol
Fysiek uitvergrote speelstijl
Theaterbegrippen
Locatietheater
Muziektheater (theatervorm
Non-verbale expressie van het lichaam
Theatervormgeving: kostuum, muziek, licht, decor, rekwisieten
Dans
Acteren
Cue
Vandaag
1. Uitleg examenjaar
2. Basisbegrippen + uitdelen placemet
3. Opdracht 1: begrippen examen
4. Opdracht 2: analyse theaterscene
5. Opdracht 3: oefenen examenvraag
6. Opdracht 4: praktische opdracht
SE 1/2: drama en andere kunsten
Week 1: uitleg examenjaar; basisbegrippen
Week 2: drama en andere kunsten; functies van drama
Week 3: drama en film – oefenen examenvragen
Week 4: dramatische technieken; functies drama
Week 5: manieren verwijzen naar de werkelijkheid – oefenen examenvragen
Week 6: voorbereiden PTA - oefentoets
Verdere weken: herhalen begrippen + oefenen met oude examens
Leerdoelen
Je weet hoe het examenjaar eruit ziet
Je weet wat 'de placemat' is en waarom deze dit examenjaar zo belangrijk is
Je kent de basisbegrippen (non-verbale en verbale uitingsmogelijkheden, 5 w's/spelgegevens) en kunt deze toepassen op een examenvraag
Je weet hoe een examenvraag eruit ziet
Je weet hoe je een examenvraag kan oplossen
1. Uitleg examenjaar
Kunst Drama Praktijk + Drama Theorie = KUDR
Cijfers Praktijk + Theorie = SE (school examen) cijfer
(CE) Centraal Examen = Drama theorie (theorie!)
Eindcijfer= SE (50%) + CE (50%)
Schoolexamens
SE 2 (sprintklas: SE 1) : theater en andere kunsten
SE 3 (sprintklas: SE 2): theater en maatschappij
SE 3 sprintklas: HH examenstof
Wat zie je? Om theater te beschrijven, gebruik je verschillende begrippen. Weten jullie er nog meer van vorig jaar?
Basisbegrippen
Non verbale expressie met het gebruik van het lichaam
Verbale expressie met stem
Spelgegevens (5 W’s)
Spelgegevens
Spelgegevens / 5 W’s:
Rol - Wie
Actie en verhaal - Wat
Motief - Waarom
Ruimte/plaats - Waar
Tijd - Wanneer
= basisaspecten van een speelverhaal of scene
Fragment Showponies
Kijk naar het volgende fragment uit de voorstelling Showponies. Schrijf de begrippen op die je herkent, ziet of die worden gezegd en die volgens jou over theater gaan.
Showponies: https://npo.nl/start/serie/de-alex-klaasen-revue-showponies/seizoen-1/de-alex-klaasen-revue-showponies-2/afspelen (t/m 4:30)
Schrijf de begrippen op die je herkent, ziet of die worden gezegd en die volgens jou over theater gaan.
Begrippen fragment
Sketch
Typetje
Opening (van de show)
Rol (“vanaf nu ben ik niet meer mezelf”)
Licht (wordt donkerder)
Decor
Afgaan (van toneel)
Kostuum
Stemgebruik (nasaal) (laag praten)
Tekst schrijven / tekstschrijver
Spelen
Houding
Herhalen begrippen
Spelgegevens
Non verbale en verbale expressie
Theatervormgevings-middelen
Spelgegevens
Wie
Wat
Waar
Wanneer
Waarom
Spelgegevens Snow White?
Spelgegevens
Wie: Sneeuwwitje en boze stiefmoeder
Wat: Vlucht voor boze stiefmoeder
Waar: Het bos
Waarom: Stiefmoeder wil haar vermoorden,
omdat zij de mooiste wil zijn.
Wanneer: Middeleeuwen
Niet:
Wie: Sanne uit klas 2W
Wat: speelt een toneelstuk
Waar: op het podium van de schouwburg
Waarom: Omdat ze op toneel zit
Wanneer: Zaterdag om 20.00 uur
Verbale
expressie met stem:
accent
klemtoon (nadruk)
pauzering
tempo
toonhoogte
volume
woordkeuze
Non-verbale expressie met het gebruik van het lichaam:
Mimiek
Gebaren
Bewegingen
Lichaamshouding
Handeling
Non-verbale expressie: houding
Bij het beschrijven van de houding zeg je alleen wat je ziet, zonder dit te interpreteren.
Bijvoorbeeld: De vrouw zit rechtop in de stoel, terwijl de man rechtop staat en schuin in de camera kijkt.
En niet: Cercei Lannister kijkt arrogant, terwijl haar broer onzeker kijkt.
Non-verbale expressie: Mimiek
Betekent gezichtsuitdrukking. Ook dit beschrijf je door te zeggen wat je ziet zonder interpretatie.
Dus: De man kijkt fronsend in de camera.
En niet: Louis van Gaal is geïrriteerd omdat de pers niet luistert.
Non-verbale expressie: Beweging
Bij het beschrijven van bewegingen kun je het hebben over:
- zijn de bewegingen groot of klein?
- het tempo / ritme van de beweging
- zit er herhaling in?
- zijn de bewegingen synchroon? (tegelijk)
Ook hier weer alleen beschrijven wat je ziet en niet interpreteren!
Verbale expressie: Stem
De stem van de acteur is heel bepalend voor een personage.
Beschrijf bij de stem hoe deze klinkt.
- het volume
- de toonhoogte
- kenmerk, zoals kraak in de stem ipv schor
Ook dit beschrijf je zonder te interpreteren.
Beschrijf 1 onderdeel van de non verbale expressie en 1 onderdeel van de verbale expressie
Beschrijf 1 onderdeel van de non verbale expressie en 1 onderdeel van de verbale expressie
Opdracht 1: begrippen examen
Neem de begrippen van het examen uit 2026 en de lijst met basisbegrippen door. Bedenk goed welke je nog niet begrijpt. Zet hier een streepje voor, dan weet je dat je deze nog extra goed moet leren.
Dit jaar zullen alle basisbegrippen behoorlijk snel langskomen. Zorg er dus voor dat je zelf goed de begrippen bijhoudt.
Deze begrippen zijn de basis voor het CSE!
Begrippenlijst Kunst Drama
Gebaseerd op het centraal examen drama vmbo gl/tl 2026, tijdvak 1
Let op: op het examen telt alleen het exacte begrip zoals het in de syllabus staat. 'Gezichtsuitdrukking' in plaats van 'mimiek' is fout. Leer dus de precieze woorden!
Begrippen met een ⚠ gingen dit jaar bij onze leerlingen vaak mis — extra oefenen.
2. Expressie: verbaal en non-verbaal
Verbale expressie
Toonhoogte
Tempo
Volume
Klemtoon
Pauze
Woordkeuze
Non-verbale expressie ⚠
Mimiek
Gebaren
(Lichaams)houding
1. Spel en spelgegevens
Spelgegevens
Rol (wie)
Motief (waarom)
Status (hoog/laag)
Fysiek spel
Conflict
Karaktereigenschap
Handelingen
Stil spel
Realistisch spel
4. Verhaal en bewerking
Bewerken / bewerking ⚠
Typering ⚠
Metafoor ⚠
Omkering ⚠
Verwijzing naar de werkelijkheid ⚠
Maatschappelijk thema
Spoken word
Kenmerken van rap
5. Filmbegrippen
Close-up ⚠
Medium shot ⚠
Point of view (POV)
Camerabeweging ⚠
Flashback
Animatie ⚠
3. Theater: vormgeving en toneelbegrippen
Theatervormgevings-middelen
Decor
Kostuum
Grime en hairstyling
Mise-en-scène ⚠
Cue ⚠
Vierde wand
Contrast
Monoloog
Functies van theater
Beschrijf:
de non-verbale expressie van het lichaam (mimiek, gebaren, houding) van 1 personage
de verbale expressie van de stem (stemgebruik, taalgebruik) van hetzelfde personage
vul vervolgens de spelgegevens 5 W’s in over de scene (maak conflict hierin zichtbaar)
Opdracht 2: analyse
Bekijk de openingsscene van de voorsteling Citizen K. van Sadettin Kirmiziyüz
https://npo.nl/start/video/citizen-k
Beschrijf: de non-verbale expressie van het lichaam (mimiek, gebaren, houding, bewegingen, handeling) van 1 personage de verbale expressie van de stem (volumte, klemtoon, pauzering, tempo, toonhoogte, accent, woordkeuze) van hetzelfde personage vul vervolgens de 5 W’s in over de scene
Opdracht 3: oefenen examenvraag
Dit vragenblok gaat over de voorstelling De Alex Klaassen Revue, Showponies.
Showponies is een ‘identiteitsrevue’ met vrolijke sketches en liedjes over seksualiteit, gender en identiteit. Showponies is geschreven door Alex Klaassen. Hij speelt ook de meeste rollen.
Op de afbeelding zie je de flyer van de voorstelling. Voor de foto op deze flyer zijn materiele vormgevingsmiddelen gebruikt, die iets vertellen over wat je zou kunnen verwachten in de voorstelling.
Examenvraag 1
1. (2p)
– Noem twee soorten vormgevingsmiddelen en geef van elk soort vormgevingsmiddel een voorbeeld dat je ziet op de foto.
- Leg daarna bij elk voorbeeld uit wat je erdoor verwacht van de voorstelling.
Afb 1 - examenvraag 1
1. (2p) – Noem twee soorten vormgevingsmiddelen en geef van elk soort vormgevingsmiddel een voorbeeld dat je ziet op de foto. - Leg daarna bij elk voorbeeld uit wat je erdoor verwacht van de voorstelling.
ANTW - examenvraag 1 (2p)
soort vormgevingsmiddel met voorbeeld en uitleg (twee van de volgende):
attribuut/rekwisiet: bril. De voorstelling is grappig (bedoeld). / Alex
Klaasen speelt typetjes.
kostuum: tutu. Alex Klaasen zal ook vrouwen spelen. / Er komt ook dans
in voor. / Hij speelt met man-vrouwbeelden. / Gender is een onderwerp.
grime en hairstyling: pruik. De voorstelling is grappig (bedoeld). / Alex
Klaasen speelt typetjes.
ook goed: kostuum: bloot bovenlijf. De voorstelling is taboedoorbrekend. /
Seksualiteit is een onderwerp.
ook goed: kostuum: bril. De voorstelling is grappig (bedoeld). / Alex Klaasen
speelt typetjes.
per juist antwoord 1
Spelgegevens
Wie
Wat
Waar
Wanneer
Waarom
Praktische opdracht
Maak een scene vanuit spelgegevens/5 w's. Je bedenkt zelf de spelgegevens/5 w's en je laat je inspireren door je favoriete film/serie/kunstwerk. Spreek van te voren de spelgegevens/5 w's met elkaar af en wat de lijn van de scene gaat zijn.
Werk in 1 tweetal en 1 drietal.
minute
second
Presentatie Praktische opdracht
Maak een scene vanuit spelgegevens/5 w's. Je bedenkt zelf de spelgegevens 5 w's en je laat je inspireren door je favoriete film/serie/kunstwerk. Spreek van te voren de 5 w's met elkaar af en wat de lijn van de scene gaat zijn.
Opdracht aan publiek: raad de spelgegevens/5 w's. Schrijf deze op.
Huiswerk
Afmaken praktische opdracht
Start volgende les: korte presentaties
Noem drie dingen die je vandaag hebt geleerd
Noem twee dingen waar je nog een vraag over hebet
Noem 1 ding wat je graag nog wilt herhalen in de volgende les
Volgende week
Drama en film
Alle begrippen over film!
Oefenen examenvragen