Katheteriseren
Opfrissen anatomie
Doel en vormen katheteriseren
Katheteriseren
Opfrissen anatomie
Doel en vormen katheteriseren
Wat hoort bij nummer 1 t/m 4 te staan?
De urineleider is de verbinding tussen..
rectum en blaas
urineleider en urinebuis
nieren en blaas
blaas en urinebuis
Een andere naam voor de urinebuis
Ureter
Urethra
Bij hoeveel ml gaat er (gemiddeld) een prikkel via het ruggenmerg naar de hersenen om te urineren?
200
300
400
500
Urine bestaat voor het grootste gedeelte uit..
Zouten
Afvalstoffen
Water
Lichaamsvreemde stoffen
Katheteriseren man en vrouw
Vrouw
Urinebuis 3-5 cm lang
Loopt recht naar beneden
Man
urinebuis is 20-25 cm lang
s-vormige bocht
vergrote prostaat kan de urinebuis vernauwen
Redenen om te katheteriseren
Redenen om te katheteriseren
Retentie (obstructie/neurologisch)
Incontinentie
Medicinaal
Voor een operatie
Urineproductie controleren
Complicaties bij inbrengen katheter
complicatie bij inbrengen katheter
Bloeding
Weerstand
Urine loopt niet af
Beschadiging wand urethra
Wat zijn belangrijke aandachtspunten bij het katheteriseren?
Aandachtspunten katheteriseren
- zorg voor de juiste materialen
- leg alles binnen handbereik
- werk altijd volgens protocol
- werk steriel of hanteer de no-touch methode
- rapporteer na afloop: welke katheter, welke charrière, hoeveel ml zit er in de ballon, wanneer weer een nieuwe katheter?
Verblijfskatheter
Eenmalige katheter
Intermitterend (met tussenpozen)
4 á 6 keer per dag
Door de cliënt (minder gevoelig voor infecties)
Meer zelfredzaam
Katheters
enkel lumen: afloop urine
dubbel lumen: afloop urine en ballon
triple lumen: afloop urine, ballon en spoelen
maatvoering: dikte katheter in Ch (Charriere)
Tiemann katheter
Stugge gebogen tip, bij bijv. prostaathypertrofie.
In opdracht van huisarts of uroloog inbrengen.
Tip moet omhoog wijzen bij het inbrengen.
Waarom een suprapubische katheter?
acute retentie door obstructie
schrompelblaas (<200 ml)
dwarslaesie
blijvende incontinentie
bij langdurig verblijfskatheter
Indicatie suprapubische katheter
Voordelen suprapubische katheter
Voordelen
minder kans op infectie
verwisselen is aangenamer
blaastraining makkelijker
sociaal beter functioneren
normaal seksueel functioneren
minder kans op fecale infectie (vrouw)
minder kans op prostatitis (man)
Moet je de suprapubische katheter draaien of dompelen?
Draaien wel, maar dompelen mag niet
Wekelijks draaien en dompelen.
Dagelijks dompelen
Helemaal niet draaien en dompelen
Verzorgen suprapubische katheter
Eerste week splitgaas
Inspectie fistel: rood, ontstekingsverschijnselen, wild vlees?
Zit de katheter nog goed vast?
Schoonmaken met water van binnen naar buiten
Katheter fixeren op buik
Waarom moet een nieuwe suprapubische katheter binnen 4 uur opnieuw worden ingebracht?
Anders komen er bacteriën in de blaas
Om pijn tegen te gaan
Anders groeit de fistel dicht
Om retentie tegen te gaan
Blaasspoelen
- met spoelzakje
- met blaasspuit
Wie weet wat een Mitrofanoff urinestoma is?
Mitrofanoff urinestoma
- het is een continent urinestoma
- appendix (of een stukje dunne darm) wordt in de blaaswand gehecht
- stoma in de navel of rechterkant buik
Indicaties Mitrofanoff
- afwijkingen aan de blaas
- bij bepaalde neurologische ziektes (sluitspier en blaas worden niet goed 'bestuurd')
- bij blijvende incontinentie
- te grote of te kleine blaas
-Spina Bifida
- bij continu rolstoelgebruik (vooral bij vrouwen)
Intermitterend katheteriseren
- gemiddeld 6 keer daags
- werk met de no-touch techniek
- reinig het stoma met natte gaasjes
- werk van binnen naar buiten
- schuif de katheter op tot je urine ziet
- laat de katheter zitten tot er geen urine meer uitloopt
- bij terugtrekken katheter, de blaas verder leeg laten lopen
Aan de slag!
Waarom blaasspoelen?
Indicaties blaasspoelen
Om (eiwit)vlokken, gruis en/of stolsels te verwijderen
Medicinale spoeling
Bij blaaskanker
Het is niet zinvol om zorgvragers met een katheter standaard te spoelen om urineweginfecties te voorkomen!
Wat is het verschil in spoelen katheter en spoelen blaas?
BLAASSPOELEN
Om medicatie in te brengen in de blaas of stolsels en bezinksel uit de blaas te verwijderen.
Spoelen gebeurt met een ruime hoeveelheid spoelvloeistof.
Spoelvloeistof moet een periode inwerken in de blaas. Dit kan per zorgvrager verschillen.
KATHETER SPOELEN
Om de katheter doorgankelijk te houden en aanslag te voorkomen en/of verwijderen.
Spoelen gebeurt met een kleine hoeveelheid spoelvloeistof.
Het inbrengen van een katheter in de blaas is een voorbehouden handeling en het spoelen van de blaas is een risicovolle handeling.
WAAR
NIET WAAR
Actieve blaasspoeling
Bij een actieve spoeling wordt de vloeistof onder druk ingebracht in de blaas. De vloeistof wordt met enige kracht in de blaas gespoten. Deze handeling kun je meerdere keren herhalen.
Passieve blaasspoeling
Bij een passieve blaasspoeling wordt de vloeistof aangesloten op het kathetersysteem en opgehangen aan bijvoorbeeld een infuuspaal. De vloeistof loopt onder invloed van de zwaartekracht de blaas in
Aandachtspunten
Altijd blaasspoelen in opdracht van de arts.
Soort spoelvloeistof in opdracht van de arts.
Zorg ervoor dat de spoelvloeistof op lichaamstemperatuur is.
Werk aseptisch en volgens protocol.
Observeer de teruggelopen spoelvloeistof op kleur, samenstelling en hoeveelheid.
De hoeveelheid die inloopt moet er ook weer uit.
Voel je weerstand, stop dan de blaasspoeling en waarschuw een arts.
Nefrostomie
katheter
- nefrodrain
- pigtaildrain
indicaties nefrostomiekatheter
Indicaties
nierstenen in de nier of de urineleider
een vernauwde urineleider (strictuur of stenose)
een tumor in de urineleider, de blaas of de prostaat
een abnormale verbinding tussen de urinebuis en het perineum (urinaire fistels)
vochtcollecties rondom de nier (abces of urinoom)
Mogelijke complicaties
Een infectie: de fistelopening en het nierbekken zijn gevoelig voor infecties door bacteriën die via de katheter binnen kunnen dringen.
Een geïnfecteerde opening is rood, pijnlijk en bevat soms pus. Er kan ook sprake zijn van koorts, koude rillingen en hevige pijn in de flanken of rug.
Waarschuw zo snel mogelijk een arts als je vermoedt dat een zorgvrager een infectie heeft.
Mogelijke complicaties
Lekkage: urine lekt langs de katheter als het slangetje niet goed open is. Dit kan komen door een knik in de slang of een verstopt lumen.
Het verschuiven of uitglijden van de katheter: neem contact op met een arts als de katheter verschuift of uitglijdt. Je mag een verschoven katheter niet terugduwen of verder uittrekken. Maak hem in plaats daarvan stevig op de huid vast. Ga in overleg met de verantwoordelijke arts (evt. een nieuwe)
De drain raakt verstopt: kan gebeuren door steengruis of bloedstolsels.
Verzorgen nefrostomiekatheter
Volg altijd het protocol van het ziekenhuis.
Ga na hoe de nefrostomiekatheter is gefixeerd.
Meet lengte katheter buiten het lichaam zodra cliënt in zorg komt, noteer lengte in dossier.
Werk steriel omdat de katheter rechtstreeks in verbinding staat met de nier.
Verzorg een geïrriteerde fistelgang of fistelgang met pus dagelijks.
Zorg dat de katheter niet verschuift wanneer je de fixatiepleister verwisselt.
Plak de insteekopening met folie af als de cliënt onder de douche gaat.
Korstjes rond de insteek voorzichtig verwijderen. Het kan wondjes veroorzaken die kunnen infecteren.
Aandachtspunten
Vervang de urineopvangzak volgens protocol.
Geen kocher gebruiken ivm beschadigen nefrostomiekatheter.
De opvangzak en de slang van de zak lager hangen dan de nier.
Om nierstuwing te voorkomen is het zeer belangrijk dat de urine ongehinderd kan aflopen.
Spoelen nefrostomiekatheter
Om verstopping op te heffen of te voorkomen, kun je de nefrostomiekatheter spoelen met NaCl 0,9%. Doe dit alleen in opdracht van de arts.
Je hoeft niet te spoelen zolang er urine geproduceerd wordt. Zodra er geen urine meer geproduceerd wordt, moet je nagaan of de katheter verstopt is, of ergens geknikt is.
Door te spoelen kun je controleren of katheter verstopt is of spoelen als er bloed bij de urine zit of als de zorgvrager blijvende pijn in zijn flank heeft.