Sterke Start 2026-2027 MBO moeder

• newEditor
• Didactiek
• Beroepsopleiding

Cursus 'Sterke Start MBO'

door Maaike en Mieke

Hartelijk welkom op het Nova College

   Ga zitten volgens de plattegrond

Ga zitten volgens de plattegrond

Cursus 'Sterke Start MBO'

door Maaike en Mieke

Hartelijk welkom op het Nova College

1. Gastheer

2. Presentator

3. Didacticus

4. Pedagoog

5. Afsluiter

6. Leercoach

'De zes rollen van de leraar'

Welke rollen hebben we nu gehad?

Doelen van de training

Na afloop van de training:

• kun je je eerste lessen structureren en faseren;

• kun je leidinggeven aan het leer- en leefklimaat door passende pedagogische interventies toe te passen (relatieopbouw);

• neem je deel aan een netwerk van startende collega's;

• kun je je eigen handelen analyseren en daarop reflecteren.

Deze leerdoelen dragen bij aan meer vertrouwen
in het verzorgen van je eerste lessen.

Voorstelrondje 

1. Naam?

2. Vak/opleiding?

3. Opleidingsachtergrond, vorige baan?

4. Welke school/locatie?

5. Verwachtingen van de training? 

Kennismaking
(spelvorm)

Vergelijk

Kennismaken op de klassieke wijze 

tegenover

Een alternatieve manier

• Wat? Noteer zoveel mogelijk kennismakingsspellen (kwantiteit boven kwaliteit)

• Op welke manier? In groepjes (volgens indeling docent)

• Klaar? Zoek/bedenk er nog minstens 10 

• Hulp? Alle bronnen zijn toegestaan, ook internet

• Uitkomsten? Hoogste bieder leest voor, rest checkt

• Tijd? 15 minuten scherp

Wedstrijdje

15

m

00

s

+30 s

Denken, Delen & Uitwisselen 

Oefenen van de Gastheer

• Kies een kennismaking en bereid je voor (drie minuten)

• Geef de instructie van jouw kennismakingsspel met de klas

• Maximaal drie minuten

• Neem de tops mee

Pauze: koffie, thee, koek en ....

Voor de klas en start met de les

Welke goede acties hebben we gezien?

• Doelen van de training       

• Kennismaking (spelvorm)

• Oefenen

• Koffie- en theepauze

• Een voorbeeld: start van een les

• Oefenen

• Posteropdracht

• Lunchpauze (12.30 - 13.00 uur)

• Stellingen

• 'Het Spel van Lesgeven'

• Afsluiting  (16.40 - 17.00 uur)

Programma

Welke tips hebben we voor deze docent?

Oefenen van de Presentator

• Kies een voorbereiding van een les

• Richt je op de start van de les

• Geef de start van je les

• Maximaal drie minuten voorbereiden én geven

Lunchpauze

1 uur

1. Gastheer

2. Presentator

3. Didacticus

4. Pedagoog

5. Afsluiter

6. Leercoach

'De zes rollen van de leraar'

Welke rollen hebben we nu gehad?

Groepsopdracht (posterdiscussie)

• Maak 3 groepen

• Iedere groep beantwoordt de vragen

• Duur 15 minuten

• Daarna presentatie per groep

• Stickerronde (in stilte)

• Plenair bespreken

Over de streep

Stellingen: eens / oneens

Stelling 1

"In mijn eerste les geef ik alleen mijn achternaam prijs!"

Stelling 2

"In mijn eerste les maak ik de regels in de les duidelijk!"

Stelling 3

"Ik maak de eerste les de consequenties van het overtreden van de regels duidelijk!"

Stelling 4

"In mijn eerste les speelt de vakinhoud van mijn vak voor dit schooljaar een hoofdrol!"

'Het Spel van Lesgeven'

• We maken twee groepen.

• Elke groep krijgt een stapel kaarten met lastige lessituaties - 3 rondes

• Elke deelnemer kiest een lastige situatie en leest deze voor aan de groep. 

• Bedenk per situatie een interventie en speel deze uit.

• Zoek een passende interventiekaart en speel deze nogmaals uit.

• Geef elkaar feedback.

'Het Spel van Lesgeven' ronde 1/3

• Groene kaartjes uit het spel bespreken: Ze klieren of pesten.

• Groep van maximaal 4 personen.

• Elke deelnemer kiest een lastige situatie en leest deze voor aan de groep.

• Bedenk per situatie een interventie en speel deze uit.

• Zoek een passende interventiekaart en speel deze nogmaals uit.

• Geef elkaar feedback.

• Duur 20 minuten

20

m

00

s

+30 s

'Het Spel van Lesgeven' ronde 2/3

• Oranje/blauwe kaartjes uit het spel bespreken:
  Ze gedragen zich opvallend / Ze hebben geen aandacht

• Groep van maximaal 4 personen.

• Elke deelnemer kiest een lastige situatie en leest deze voor aan de groep.

• Bedenk per situatie zelf een interventie en speel deze uit.

• Zoek een passende interventiekaart en speel deze nogmaals uit.

• Geef elkaar feedback.

• Duur 20 minuten

20

m

00

s

+30 s

'Het Spel van Lesgeven' ronde 3/3

• Rode kaartjes uit het spel bespreken:
  Ze overtreden regels of testen je gezag

• Groep van maximaal 4 personen.

• Elke deelnemer kiest een lastige situatie en leest deze voor aan de groep.

• Bedenk per situatie een interventie en speel deze uit.

• Zoek een passende interventiekaart en speel deze nogmaals uit.

• Geef elkaar feedback.

• Duur 20 minuten

20

m

00

s

+30 s

Pauze: drinken en ...

Wat zijn algemene kenmerken van effectieve interventies?

1. Gastheer

2. Presentator

3. Didacticus

4. Pedagoog

5. Afsluiter

6. Leercoach

'De zes rollen van de leraar'

Welke rollen hebben we nu gehad?

Programma morgen

• Je ontwerpt je eerste les

• Je gebruikt materiaal van je vak (boek, planners, curriculum) 

• Je neemt mee wat je nodig denkt te hebben

• Je bereid je les voor

• Je geeft je les

De Afsluiter

Afsluiting eerste dag

A: Wat heeft je Aandacht vandaag gehad?

B: Wat vond je Belangrijk?

C: Wat zijn je Conclusies?

D: Wat ga je ermee Doen?

E: Hoe Evalueer je deze dag?

Welkom op de tweede dag

'Sterke Start MBO'

Nova College

Trek een kaart!

Programma

•  Lesdoelen formuleren

• Opzet eerste les maken/plaatje van je les maken

• Les geven

• Resumé

1. We leren vandaag een goede eerste les te geven

2. We behandelen de opbouw van de les

3. We oefenen het klassenmanagement bij een nieuwe klas

4. We bespreken lastige situaties
   

Lesdoelen voor vandaag

Over lesdoelen

• Formuleer doelen zo dat je kunt zien (meten) of ze bereikt zijn (verschil begin- en eindsituatie).

• Onderwerp + handelingswerkwoord: wat leren ze + wat kunnen ze doen?

• Controleer: kun je er een concrete (toets)vraag of opdracht bij bedenken?

Lesdoelen (smart)

Aan het einde van de dag:

1. heb ik een opzet gemaakt voor mijn eerste les;

2. kan ik het doelsysteem als didactisch middel gebruiken bij het ontwerpen van een les;

3. kan ik mijn les evalueren door sterke punten en verbeterpunten te benoemen (oefensituatie).

• Formuleer voor jouw vak een lesdoel voor je eerste les (individueel).

• Klaar? Noteer meer lesdoelen, of breid je eerdere lesdoel uit.

• Gebruik hierbij docenten- en leerlingmateriaal van je eigen school, internet, hand-out of geef een seintje als docent langs loopt.

• Presenteer je voorbeeld aan je buur (2 x 5 minuten). 

• Geef elkaar tops en tips (5 minuten).

• Uitwisselen plenair

• Tijd = 45 minuten totaal
  

Opdracht: zelf lesdoelen formuleren

30

m

00

s

+30 s

Pauze: koffie, thee, koek en ...

                     Wat is een doelsysteem? Een voorbeeld.

Werken met het doelsysteem

Voorbeeld doelsysteem

45

m

00

s

+30 s

Wat?

• Schrijf stap voor stap op wat je wil gaan doen in de les die je in gedachten hebt.

• Waar begint de les mee? Wat doe je daarna?

• Schrijf elke stap op op een losse 'post-it'.

Hoe?

• Ga voor elk lesonderdeel uit de rij “Wat?” na, hoe je dit voorbereidt.

• Schrijf dit op een losse post-its, plak dit onder de eerste rij en verbind dit met lijnen aan het bijpassende lesonderdeel.

Waarom?

• Bepaal welke doelen je hebt bij elk lesonderdeel.

• Schrijf deze op losse post-its en verbind ze met lijnen aan het bijpassende lesonderdeel.

Waarom waarom?

• Waarom vind je die doelen belangrijk?

• Benoem de hogere doelen, schrijf deze op losse post-its en verbind dit met lijnen aan de bijpassende doelen.

Tevreden?
Schrijf een + op de post-it waar je tevreden over bent en een - op de post-its waarin je wilt verbeteren.

Doelsysteem check

15

m

00

s

+30 s

• Komen je lesdoelen terug?

• Heb je het waarom van de lesonderdelen kunnen benoemen?

• Hoe sluit je de les af? 

• Wat doe jij en wat doen de leerlingen?

• Gebruik je digitale content en interactieve onderdelen in je les zoals LessonUp, Kahoot, Mentimeter, Clipp-hanger, VO-content, Forms, e.d.? Socrative, Whiteboard

Lunchpauze

1 uur

Mini-lesje geven

• 15 minuten lesgeven voorbereiden

• Kies een lesfragment van 5 minuten uit je doelsysteem

• Oefen dit fragment voor de groep

• Tops op een gele post-it, tips op de roze post-it (kijkwijzer gebruiken ter inspiratie en altijd één top meer dan tips)

• Aan het einde nabespreking op algemeenheden

Ontvang tops en tips op papier van de hele groep!
(kijkwijzer ter inspiratie gebruiken)

Presenteer nu de vijf minuten van je les die je wilt oefenen.

Pauze: drinken en ...

1. Gastheer

2. Presentator

3. Didacticus

4. Pedagoog

5. Afsluiter

6. Leercoach

'De zes rollen van de leraar'

Welke rollen hebben we nu gehad?

Doelen van de training

Na afloop van de training:

• kun je je eerste lessen structureren en faseren;

• kun je leidinggeven aan het leer- en leefklimaat door passende pedagogische interventies toe te passen (relatieopbouw);

• neem je deel aan een netwerk van startende collega's;

• kun je je eigen handelen analyseren en daarop reflecteren.

Deze leerdoelen dragen bij aan meer vertrouwen
in het verzorgen van je eerste lessen.

Trek je hand over op het papier dat voor je ligt

• Duim: waar ben je trots op?

• Wijsvinger: waar wil je naar toe?

• Middelvinger: waar baal je van?

• Ringvinger: waar ben je trouw aan?

• Pink: waar voel je je nog klein in?

Wat vond je van deze dag? (aanbod, presentatie en organisatie?)

Volgende keer: avondbijeenkomst met catering!

  Afsluiting

'Sterke Start MBO'

Welkom bij de follow-up

donderdag
10 september 2026

Even puzzelen

Programma

• Ervaringen ophalen, vorm van DDU

• Theorie groepsdynamica + casus analyseren

• Regels stellen/regels formuleren + reflectie (werkvorm)

• Sanctioneren, escalatieladder

• Pauze met catering (18.00 uur)

• Intervisie

• Resumé

Na deze bijeenkomst kan ik:

• de groepsfase van een klas herkennen en mijn handelen hierop afstemmen

• samen met een klas werkbare en duidelijke klassenregels opstellen

• mijn eigen gedrag analyseren en het effect daarvan op de groep benoemen

• uitleggen hoe de escalatieladder helpt bij passende interventies

• bij een praktijkcasus minimaal twee concrete handelingsadviezen formuleren

Doelen

Door deze lesdoelen weet je hoe je met sterk klassenmanagement, duidelijke verwachtingen en bewust docentgedrag de basis legt voor een positief, veilig en succesvol leerklimaat.

Placemat-methode

• Werk in je groepje met de placematmethode.

• Verdeel het vel in 4 vakken: interpersoonlijk, pedagogisch, vakdidactisch en organisatie.

• Noteer per vak je ervaringen, vragen en ideeën.

• Gebruik het centrale vak voor wat jullie als groep willen vasthouden.

• Bespreek dit plenair.

Klassenmanagement

Maslow

Tuckman

Je geeft drie weken les aan een mbo-klas. Tijdens de les zijn enkele studenten regelmatig met elkaar in gesprek. Wanneer je hen aanspreekt, wordt het even stil, maar daarna begint het gedrag opnieuw. Je merkt dat je steeds vaker moet corrigeren en zegt uiteindelijk op geïrriteerde toon:

"Kunnen jullie nou eens gewoon opletten?"

Vragen

1. Welke signalen zie je in deze situatie?

2. In welke groepsfase zou deze klas zich kunnen bevinden? Licht je antwoord toe.

3. Welke invloed kan het gedrag van de docent hebben op deze situatie?

4. Welke preventieve maatregel zou jij inzetten?

Casus: "Waarom luisteren ze niet?"

• Jouw regels stellen: stel duidelijke regels op voor je klas.

• Zorg voor een duidelijke beurtverdeling (bijv. beurtenaanwijzen).

• Maak groepjes op willekeurige manier (at random --> zie voorbeeld). 

Preventieve maatregelen

• De volgende les wil je met de klas regels opstellen.

• Hoe pak je dat aan?

• In tweetallen bereid je dat moment voor.

• We oefenen daarna dit onderdeel van je les door te doen.

Wat is belangrijk bij het opstellen van regels?

Speloefening regels

Tips voor het opstellen van regels

• Leer je klas en je leerlingen kennen (informeer bij de mentor of coördinator).

• Breng in kaart welke rollen leerlingen in de klas hebben.

• Betrek de groep bij het opstellen van regels.

• Formuleer regels in gewenst gedrag (niet wat je niet wilt zien, zie tabel)

• Gebruik ik-boodschappen (bijv. "Ik vind het lastig om zo les te geven" i.p.v. "Het is lastig aan jullie les te geven")

• Geef zelf het goede voorbeeld.

Werkvorm: jouw reactie, hun reactie

Stap 1: Denk terug aan een situatie waarin een student of groep gedrag liet zien wat je lastig vond. (2 min)

Stap 2: Analyseer je eigen reactie door deze vragen te beantwoorden: (3 min)

• Wat deed of zei ik? Was ik hierin vooral leidend, volgend, samenwerkend of corrigerend?

• Wat was mijn bedoeling?

• Hoe reageerde de student of groep vervolgens? Welke gedrag riep dat bij hun op?

Stap 3: Vertel je situatie aan elkaar (tweetallen) en bespreek: (5 min)

• Welk effect had jouw reactie op het gedrag van de student(en)?

• Wat werkte goed?

• Wat had je eventueel anders kunnen doen?

OOGST - maak de zinnen af:

"Ik merk dat wanneer ik..., studenten vaak..."

"Een reactie die ik vaker wil inzetten is ... omdat ..."

Sanctioneren, maar voordat het zover is:

• Bepaal en maak voor jezelf je eigen escalatieladder.

• Verdiep je in de school- en opleidingsregels rond sanctioneren (en hoe hier in de praktijk mee wordt omgegaan).

• Wees consequent en eerlijk in je handelen.

• Blijf trouw aan jezelf.

• Behandel leerlingen gelijk.

Eten, drinken en ...

Pauze met catering

Intervisie

Na deze bijeenkomst kan ik:

• de groepsfase van een klas herkennen en mijn handelen hierop afstemmen

• samen met een klas werkbare en duidelijke klassenregels opstellen

• mijn eigen gedrag analyseren en het effect daarvan op de groep benoemen

• uitleggen hoe de escalatieladder helpt bij passende interventies

• bij een praktijkcasus minimaal twee concrete handelingsadviezen formuleren

Resumé van de gestelde doelen:

In hoeverre heb je de doelen bereikt?

Geef jezelf een cijfer van  1 -10 per doel en plak dit op de betreffende flap.

Door deze lesdoelen weet je hoe je met sterk klassenmanagement, duidelijke verwachtingen en bewust docentgedrag de basis legt voor een positief, veilig en succesvol leerklimaat.

Vragen?

Vervolg

Diverse workshops op het gebied van:

• Relatie- en klassenmanagement  

• Effectief les voorbereiden  

• Groepsdynamica 

Afscheid!

https://nl.surveymonkey.com/r/6JYKBJF 

Tenslotte:

• Invullen enquête

• Uitreiking bewijs van deelname

• Proosten