Landschap Buitenland 2hv

• newEditor
• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 2

Afbraak en opbouw

van het landschap 

Welke 2 processen zijn verantwoordelijk voor gebergte vorming?

Platentektoniek

Drie manieren hoe platen bewegen

Divergent

Convergent

Transform

Geef aan bij welke plaatbeweging je een plooiingsgebergte verwacht.

30

second

add30s

Vorstverwering

Mechanische verwering

steen lost langzaam op door de zuren

Chemische verwering

Stenen zetten uit door warm en koud

Water in scheuren bevriest en zet uit

wortels van boom maken steen kapot

Bergdal gevormd door gletsjer

Beeld aangetast door zure regen

Hoog Nederland

30

second

add30s

200000 jaar geleden was het in Nederland

20

second

add30s

A

Extreem warm

B

Koud (toendra klimaat)

C

Extreem koud, we hadden een ijstijd, Nederland was volledig bedekt

D

Net zoals nu, een gematigd klimaat

Waar kwam het ijs uit de ijstijd vandaan?

20

second

add30s

A

Alpen

B

Polen

C

Scandinavië

D

Noordzee

Verwering, Erosie, Sedimentatie

Verwering is het uiteen vallen van gesteente door werking van temperatuur, water en boomwortels.

Maar wat is erosie precies?

Erosie in de rivier 

Voor erosie in de rivier is de stroomsnelheid zeer belangrijk. 

Hoe steiler de rivier afloopt, des te sneller de rivier stroomt dus, meer erosie!

Erosie door rivieren laten welke kenmerken achter?

A

Zand en grind

B

klei en delta's

C

delta of estuaria

D

V dal

V-dal

U-dal

Een gletsjer laat een U dal achter, hoe heet de aarde wal die voor de gletsjer ligt?

15

second

add30s

A

morenen

B

stuwwal

C

heuvel

D

u bocht

Weichsel ijstijd

Is dit de laatste of voor laatste ijstijd en hoe weten we dit?

Laag Nederland

Hoog Nederland

hoog Nederland

originalType.poll

Mechanische verwering

Gesteente valt uiteen zonder dat de samenstelling van het gesteente verandert. 

Dit kan door:

Vorstverwering

Biologische verwering

Insolatie

Mechanische verwering

De plantenwortels groeien tussen de steen. Plantenwortels groeien en zetten uit. Daardoor drukken ze de steen uit elkaar.

Vorstverwering

Chemische verwering

Chemische verwering

Welke verwering?

A

Chemische verwering

B

Biologische verwering

C

Mechanische verwering

D

Erosie

Welke vorm verwering zie je?

A

Vorst verwering

B

Chemische verwering

C

Biologische verwering

D

Verwering door temperatuurverschillen

Puinhelling

Verweringsmateriaaal valt door de zwaartekracht naar beneden. 

Een Puinhelling is 

Enorm veel los verweringsmateriaal langs een bergwand, dat vaak onstabiel is. 

Erosie

Het transport van dit "puin" kan het landschap verder afbreken. 

Het uitschuren van het landschap door dit "puin" noemen we erosie. Hoe langer verwering en erosie ergens op inwerken, hoe lager dit gebied zal worden. 

Maar

Er wordt ook weer wat opgebouwd door sedimentatie doordat het "puin" weer ergens wordt neergelegd. 

Erosie

Dit kan op 3 verschillende manieren plaatsvinden: 

• Door de wind

• Door water (rivier of zee)

• Door het ijs

Morene

Wanneer gletsjers door de zwaartekracht zakken nemen ze allerlei verweringsmateriaal mee: de morene. 

Dit verweringsmateriaal wordt uiteindelijk aan het einde van de gletsjer afgezet in een boog: de eindmorene

Rivieren, afbraak & opbouw

Overtollig water dat niet in de bodem zakt wordt door rivieren weer mee terug genomen naar de zee. 

Het gebied dat boven- en ondergronds afwatert op een rivier is het stroomgebied van de rivier. 

Erosie in de rivier 

Voor erosie in de rivier is de stroomsnelheid zeer belangrijk. 

Hoe steiler de rivier afloopt, des te sneller de rivier stroomt dus, meer erosie!

V-dal

U-dal

A

U-dal

B

V-dal

C

Geen idee

D

A

U-dal

B

V-dal

C

Geen idee

D

Bovenloop

Middenloop

Benedenloop

veel erosie

sedimentatie

bovenloop

De bovenloop is dat de rivier heel hardt naar benedenstroomt en dat het water nu op het hoogste punt is

middenloop

Middenloop is dat de rivier op het middelpunt is en dat het nog naar een lager punt gaat stromen

benedenloop

Benedenloop is dat de rivier ongeveer opzien laatste punt is en dat het overgaat op een zee of op een andere rivier

Rivieren, afbraak & opbouw

3 zones van een rivier:

Bovenloop --> voornamelijk erosie

Middenloop --> voornamelijk transport

Benedenloop --> voornamelijk sedimentatie 

Nederland is het afvoerputje van Europa. Waarom?

Deltakust

Hier kan het resterende slib afgezet worden door de rivier. 

Bij een deltakust verdeelt het water in de riviermonding zich over meerdere rivierarmen en vindt er sedimentatie plaats. 

Wat is de juiste volgorde?

A

Sedimentatie-erosie-verwering

B

Erosie-verwering-sedimentatie

C

Verwering-erosie-sedimentatie

D

Erosie-sedimentatie-verwering

De zee

De 3de natuurlijke transporteur die sedimenteert en erodeert: 

De zee. 

Daar waar de zee diep blijft zijn de golven sterk en dus zien we daar erosie terug (klifkusten).

De zee geeft en de zee neemt

De zee sedimenteert vooral bij aanslibbingskusten (Bordeaux). 

Hier kan de wind vaak het zand weer meenemen om vervolgens duinen te laten ontstaan. 

Afbraak en opbouw door de wind

De snelheid van de wind is erg belangrijk voor de kracht die de wind heeft. 

Veel windkracht = veel erosie. 

Winderosie zien we veel terug in aride gebieden.

Hier kan de wind de gesteenten zandstralen