Duits: wat weet je nog? Was weißt du noch?
Duits: wat weet je nog? Was weißt du noch?
Open de les luchtig en activerend: het is de eerste les na de zomervakantie, dus de toon mag vriendelijk en herhalend zijn. Kondig aan dat de les draait om opfrissen van basis-taalinstrumenten die leerlingen nodig hebben om weer Duits te gebruiken.
Lesdoel
Ik kan laten zien wat ik nog weet van de Duitse taal
Deze slide heeft geen instructies
Arbeite alleine oder mit jemand zusammen!
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de Duitse vertaling van het Nederlandse woord 'goed'?
schlecht
gut
groß
klein
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de Duitse vertaling van het Nederlandse woord "Duits"?
deutsch
niederländisch
englisch
französisch
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de juiste Duitse vertaling van: "Hoe was jouw zomer?"
Wie war dein Sommer?
Wo ist dein Sommer?
Wann war dein Sommer?
Was ist dein Sommer?
Deze slide heeft geen instructies
Welk hulpwerkwoord past in de zin: „Ich ___ nach Berlin gefahren.“
bin
habe
werde
war
Deze slide heeft geen instructies
Vier Duitse steden herkennen
In Duitsland liggen veel bekende steden. In het noorden ligt Hamburg aan de haven. Meer naar het zuiden ligt München, bekend om cultuur en sport. In het westen vind je Köln met zijn beroemde kathedraal. De hoofdstad van Duitsland is Berlijn.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wie is Peter Fox?
een Duitse zanger
een Franse acteur
een Spaanse schrijver
een Oostenrijkse kok
Deze slide heeft geen instructies
Hört bitte das Lied und........
ist die Zukunft wirklich pink, oder sehen wir manchmal schwarz
Schreib es bitte in ein paar Wörter oder Sätze auf was du denkst.
Deze slide heeft geen instructies
und jetzt........ein kurzer Film.
Deze slide heeft geen instructies
Welke Duitse muzikanten of bands ken jij al?
Deze slide heeft geen instructies
Welke Duitse artiest zou jij willen ontdekken of beluisteren?
Deze slide heeft geen instructies
Uit welke muziekstijl is Peter Fox vooral bekend?
techno
reggae en hiphop
opera
country
Deze slide heeft geen instructies
Welke Duitse zwakke werkwoorden ken je al?
Deze slide heeft geen instructies
Bij welke Duitse deelstaat hoort een groot deel van de Eifel?
Beieren
Saksen
Noordrijn-Westfalen
Brandenburg
Deze slide heeft geen instructies
Welke Duitse taalinstrumenten weet je nog?
Gebruik de woordenwolk als rustige start na de vakantie. Verwachte reacties: der/die/das, werkwoorden, woordvolgorde, hoofdletters, ich/du/wir, meervoud.
Woordsoorten herkennen
Om Duits te begrijpen en te maken, heb je eerst overzicht nodig.
Zelfstandig naamwoord: mens, dier, ding of begrip
Lidwoord: der, die, das / ein, eine
Werkwoord: wat iemand doet of wat er gebeurt
Bijvoeglijk naamwoord: zegt iets over een zelfstandig naamwoord
Persoonlijk voornaamwoord: ich, du, er, sie, es, wir, ihr, sie
Benadruk dat woordsoorten geen doel op zich zijn, maar hulpmiddelen om zinnen te bouwen. Laat eventueel voorbeelden uit de klas komen, maar zet ze niet op de slide voluit.
Hoofdletters in het Duits
Een opvallend taalinstrument in het Duits:
Zelfstandige naamwoorden krijgen een hoofdletter
Dat helpt bij het herkennen van woorden in een zin
Voorbeelden: der Hund, die Schule, das Buch
Veel leerlingen herinneren zich dit nog wel; gebruik het als herkenbaar instappunt. Maak duidelijk dat dit anders is dan in het Nederlands.
Lidwoorden en geslacht
In het Duits horen zelfstandige naamwoorden bij een grammaticaal geslacht.
der = mannelijk
die = vrouwelijk
das = onzijdig
Je leert een woord het best mét lidwoord
Dus niet alleen Buch, maar das Buch
Leg uit dat grammaticaal geslacht niet altijd logisch is. Het praktische advies voor leerlingen is: woorden altijd met lidwoord leren.
Meervoud als taalinstrument
Ook het meervoud helpt bij het begrijpen van Duitse woorden.
Er is niet maar één vaste uitgang
Voorbeelden: der Tag – die Tage
das Kind – die Kinder
die Frau – die Frauen
Daarom leer je bij nieuwe woorden liefst ook het meervoud
Houd het eenvoudig op A2/B1-niveau: het doel is herinneren dat meervoudsvormen in het Duits wisselen en dus bewust geleerd moeten worden.
Persoonlijke voornaamwoorden
Persoonlijke voornaamwoorden zijn nodig om werkwoorden goed te gebruiken.
ich = ik
du = jij
er/sie/es = hij/zij/het
wir = wij
ihr = jullie
sie/Sie = zij/u
Wijs kort op het verschil tussen sie en Sie: zelfde vorm in klank, maar andere betekenis in schrift en gebruik.
Welk woord krijgt in het Duits een hoofdletter?
lernen
schön
Hund
ich
Toetst herkenning van zelfstandige naamwoorden en de regel van hoofdletters.
Vul de juiste woorden in
In het Duits leer je een woord vaak met het lidwoord. Je zegt dus das Buch en niet alleen Buch. Ook het meervoud is handig, want vormen verschillen, zoals Tag en Tage.
Laat leerlingen letten op de combinatie woord + lidwoord + meervoud.
Waarom zijn persoonlijke voornaamwoorden handig?
Bespreek dat persoonlijke voornaamwoorden helpen om werkwoorden goed te vervoegen. Mogelijke elementen: onderwerp herkennen, juiste uitgang kiezen, duidelijk maken wie iets doet.
Werkwoorden vervoegen
Een Duits werkwoord verandert mee met het onderwerp.
Stam van machen is mach-
ich mache
du machst
er/sie/es macht
wir machen
Kies één regelmatig werkwoord als veilig voorbeeld. Het gaat hier om opfrissen van het principe, niet om alle uitzonderingen.
Belangrijke werkwoorden
Sommige werkwoorden komen steeds terug.
sein = zijn
haben = hebben
werden = worden
Deze helpen bij veel zinnen en tijden
Noem dat deze werkwoorden vaak onregelmatig zijn en daarom extra belangrijk om te herkennen. Werk de volledige vervoeging mondeling uit als dat nodig is.
Woordvolgorde in de hoofdzin
De Duitse woordvolgorde is een belangrijk taalinstrument.
In een gewone hoofdzin staat het werkwoord vaak op plaats 2
Voorbeeld: Ich lerne heute Deutsch.
Ook mogelijk: Heute lerne ich Deutsch.
Het werkwoord blijft dan nog steeds op plaats 2
Dit is een kernpunt voor productie. Vergelijk eventueel kort met het Nederlands, waar leerlingen soms vergelijkbare patronen herkennen.
Vraagzinnen maken
Bij vraagzinnen verandert de volgorde vaak.
Ja/nee-vraag: werkwoord eerst
Kommst du morgen?
Vraagwoord + werkwoord
Wann kommst du morgen?
Houd het bij de twee basispatronen. Het doel is herkenning van de structuur, niet een volledig overzicht van alle vraagvormen.
Zinsklemtoon en betekenis
Niet alleen grammatica helpt, maar ook hoe je een zin uitspreekt.
Klemtoon kan betekenis sturen
Belangrijke informatie krijgt vaak nadruk
Dat helpt bij luisteren en spreken
Omdat de gebruiker spreekt over taalinstrumenten, mag ook uitspraak kort terugkomen. Houd het functioneel: wat helpt leerlingen om beter te begrijpen en te spreken.
Welke vorm past bij wir?
macht
machen
machst
mache
Controleert basisvervoeging van een regelmatig werkwoord.
Vul de juiste vormen in
In een gewone hoofdzin staat het werkwoord vaak op plaats 2. In de zin Heute lerne ich Deutsch blijft lerne dus op plaats 2. In een ja/nee-vraag staat het werkwoord vaak eerst.
Herhaalt hoofdzin en vraagzin uit dezelfde subtopic.
Wat vind jij het lastigst om te onthouden?
voornaamwoorden
vervoeging
woordvolgorde
vraagzinnen
Deze slide heeft geen instructies
Nuttige signaalwoorden
Signaalwoorden maken verbanden in een tekst of gesprek duidelijk.
und = en
aber = maar
oder = of
denn = want
dann = dan
Verbind dit aan lees- en luistervaardigheid: deze kleine woorden helpen om relaties tussen stukjes informatie snel te zien.
Van woord naar zin
De taalinstrumenten werken samen.
Lidwoord + zelfstandig naamwoord: die Schule
Onderwerp + werkwoord: wir lernen
Juiste woordvolgorde: Wir lernen heute Deutsch.
Zo bouw je stap voor stap een correcte zin
Gebruik deze slide als samenvattende brug: losse onderdelen zijn nuttig, maar pas samen maken ze betekenisvolle Duitse zinnen.
Welk woord is een signaalwoord?
Deutsch
dann
lernen
Schule
Distractors komen uit dezelfde les: taal, werkwoord en zelfstandig naamwoord.
Maak de samenvatting compleet
Taalinstrumenten werken samen. Je begint met een lidwoord en een zelfstandig naamwoord, zoals die Schule. Daarna combineer je onderwerp en werkwoord, zoals wir lernen. Met de juiste woordvolgorde bouw je een correcte zin.
Sluit aan op de samenvattende brugslide 'Van woord naar zin'.
Wat ga jij uit deze les het best onthouden?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen één concreet onderdeel noemen, bijvoorbeeld hoofdletters, der/die/das, woordvolgorde of vraagzinnen.
Welk onderdeel vond jij vandaag het lastigst?
Reflectie zonder goed of fout. Gebruik antwoorden om vervolglessen te plannen of extra herhaling te kiezen.
Begrippenlijst
zelfstandig naamwoord - woord voor een mens, dier, ding of begrip
lidwoord - woord dat bij een zelfstandig naamwoord hoort, zoals der, die of das
werkwoord - woord dat een handeling of toestand uitdrukt
bijvoeglijk naamwoord - woord dat iets zegt over een zelfstandig naamwoord
persoonlijk voornaamwoord - woord zoals ich, du, wir of sie
woordvolgorde - de plaats van woorden in een zin
signaalwoord - woord dat een verband aangeeft, zoals und of aber
Deze slide heeft geen instructies