Welkom bij economie!
Welkom bij economie!
Deze slide heeft geen instructies
Welkom bij Economie
- Boek, schrift, rekenmachine op tafel
iPad uit zicht
Planning vandaag:
- welkom & even bijkletsen
- namen / plattegrond
- afspraken
- planning / schooljaar
- economie: Weet je het nog?
- start met par. 1.1
Bijzonderheden
Planning in de studiewijzer
Planning deze week:
start + par. 1.1
Deze slide heeft geen instructies
Voorstellen
- Mevr. van Beesten
- economie
- leerlingcoördinator mavo
- afk. BEES
- niet op school op woensdag
- Magistermail, mail, Teams
Deze slide heeft geen instructies
Afspraken
Je bent op tijd
Je hebt de juiste spullen bij je
Je hebt je (huis)werk af aan het begin van de les
Je doet mee in de les
In overleg is er best veel mogelijk!
Deze slide heeft geen instructies
Wat heb je nodig bij economie?
Boek
Schrift
Rekenmachine
Pen :)
ipad (soms)
Deze slide heeft geen instructies
Planning / opbouw schooljaar
23 t/m 30 okt - Toetsweek 1: H1, H2, en H3 3x
10 t/m 17 dec - Toetsweek 2: H8 lj3, H7 en H8 3x
18 t/m 25 mrt - Toetsweek 3: H4, H5, en H6 3x
-----gemiddelde = 50%---
18 mei 2026 Centraal Examen telt ook 50%
Deze slide heeft geen instructies
studiewijzer
- Magister: studiewijzer per week
- + globale planning periode 1
na het hoofdstuk:
- Lessonups
- antwoorden
Deze slide heeft geen instructies
planning
H1 Inkomen en welvaart
maken: blz. 8 en 9 vrg 2 tm 8 10 min.
(we kijken dit hierna even klassikaal door)
Af? Dan verder met par. 1.1
lezen: blz. 10 en 11
maken: opdr. 1 t/m 7
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Planning
- deze week: par. 1.1 t/m par. 1.3 (+ stukje 1.4)
Eind van lesuur 1: opdrachten par. 1.1 af & nagekeken
Deze slide heeft geen instructies
par. 1.1: Wat heb je te besteden?
blz. 10 tm 13
1. theorie
2. opdrachten maken 1 t/m 7
3. bespreken 1 t/m 7
4. theorie
5. opdrachten maken 8 t/m 13
6. bespreken 8 t/m 13
Daarna verder met 1.2.
Deze slide heeft geen instructies
Welkom bij Economie
- Boek, schrift, rekenmachine op tafel
- iPad uit zicht
Planning vandaag:
- start met par. 1.1
- theorie par. 1.1
- nakijken opdrachten
- Par 1.2: opdr 2 tm 10
Bijzonderheden
Planning deze week:
par. 1.1 t/m 1.3
Deze slide heeft geen instructies
Voorstellen
- Mevr. van Beesten
- economie
- leerlingcoördinator TL
- afk. BEES
- niet op school op woensdag
- Magistermail, mail, Teams
Deze slide heeft geen instructies
lesdoelen
par. 1.1 Hoe besteed jij je geld?
...
Je kunt uitleggen waardoor je koopgedrag kan veranderen.
Je kunt uitleggen waarom bepaalde doelgroepen belangrijk zijn.
Je kunt uitleggen dat jouw aankopen gevolgen hebben voor anderen en voor het milieu.
Deze slide heeft geen instructies
Bestedingen: waar geef je je geld aan uit?
Afhankelijk van budget, leeftijd, wereld om je heen, etc
Koopgedrag: waardoor word je beïnvloed?
sociale beïnvloeding: vrienden, familie, etc
commerciële beïnvloeding: bijv. reclame
marketing:
acties van bedrijven om zoveel mogelijk te verkopen
met behulp van: de marketingmix:
prijs, plaats, promotie, product, presentatie, personeel -> 6 p's
Deze slide heeft geen instructies
soorten inkomen (Primair)
Primaire inkomens:
bruto inkomen uit arbeid:
geld wat je ontvangt, als beloning voor arbeid (brutoloon, vakantietoeslag, prestatietoeslag)
bruto inkomen uit bezit:
geld wat je ontvangt omdat je iets bezit (rente op spaargeld, huur voor een pand, dividend bij aandelen)
Deze slide heeft geen instructies
soorten inkomen (secundair)
Secundaire inkomens:
netto-inkomen (dus bruto-inkomen min belastingen)
overdrachtsinkomens: geld ontvangen zonder tegenprestatie (uitkering, zakgeld, studiefinanciering, kinderbijslag)
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Welkom bij Economie
- Boek, schrift, rekenmachine op tafel
- iPad uit zicht
Planning vandaag:
- maken: vraag 1 t/m 7
- nakijken + theorie
- maken: vraag 8 tm 13
- theorie par. 1.2
- werken aan par. 1.2
- nakijken par. 1.2
- werken aan par 1.3
Bijzonderheden
Planning deze week:
par. 1.1, 1.2, 1.3
Deze slide heeft geen instructies
H1.1 Hoe besteed jij je geld?
4GT
Deze slide heeft geen instructies
Je leert in deze paragraaf:
Waardoor je bestedingen kunnen veranderen
Hoe je producenten hun doelgroepen met marketing willen bereiken
Dat jouw aankopen gevolgen hebben voor anderen en voor het milieu
Hoe je procentuele veranderingen met een groeifactor kunt berekenen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Welke 6 P's herken je in de afbeelding?
Deze slide heeft geen instructies
Doelgroep
Deze slide heeft geen instructies
Maken: opdr 1, 2, 4 tm 7
individueel, dus in stilte
1a. eigen antwoord, bijv. meer geld aan kleding
b. secundaire behoeften, meer geld over = meer geld aan luxe dingen
c. kleding kopen die niet door kinderen is gemaakt.
2. 1. thuis een film kijken, 2. op vakantie met de auto 3. thuisbezorgd
4. 2e antw, (ja)
5. beslissen mee, hele leven klant blijven, veel te besteden, makkelijk over te halen
6a. Je woont nog bij je ouder(s)/ verzorger(s)
b. kosten aan kinderen, hoge kosten aan (aankoop) woning
7. steeds meer ouderen, weinig vaste lasten, veel vrije tijd.
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Zijn er mensen die rekening houden met duurzaam consumeren?
Maatschappelijke kosten
= zijn alle nadelen die de samenleving ondervindt van het gedrag van personen of bedrijven.
Vraag 8 klassikaal
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Of
€950 : 100 x 102,5 = 973,75
Deze slide heeft geen instructies
Les Afsluiten
Leerdoelen vandaag:
Je kunt verschillende soorten inkomens beschrijven.
Je kunt uitleggen waardoor je koopgedrag kan veranderen.
Je kunt uitleggen waarom bepaalde doelgroepen belangrijk zijn.
Bijzonderheden
studiewijzer op Magister
Huiswerk:
par. 1.1 starten (tm opdr 7)
Deze slide heeft geen instructies
3. 1. arbeid verrichten 2. iets verhuren 3. spaargeld hebben
4. overdrachten - ouders - arbeid - belastingen en sociale premies - uitkeringen
5a. Waarschijnlijk wel. Door de lockdown kon je niet uitgaan en niet in winkels shoppen. Je bent misschien meer online gaan kopen.
b. 1 Bijvoorbeeld: Je koopt minder speelgoed of snoep, je geeft meer uit aan computerspullen, aan make-up, tijdschriften.
2 Bijvoorbeeld: Je koopt minder of geen vlees of alleen vlees van de biologische slager.
Deze slide heeft geen instructies
10 € 1250 x 1,065 = € 1331,25
€ 3940 x 0,97 = € 3821,80
€ 15.000 x 0,915 = € 13.725,00
11 a 100% − 12,5% = 87,5% -> de groeifactor is 0,875
€ 900.000 × 0,875 = € 787.500
b De besparing is 12,5%
0,125 × € 900.000 × 24 = € 2.700.000 of € 2,7 miljoen
Deze slide heeft geen instructies
Welkom bij Economie
- Boek, schrift, rekenmachine op tafel
- iPad inloggen in LessonUp
Planning vandaag:
herhalen 1.1 (kort)
par. 1.2 theorie
maken opdrachten 1.2
uitsmijter: examenopdracht
Bijzonderheden
Geen
Planning deze week:
par. 1.1 t/m 1.3
Deze slide heeft geen instructies
paragraaf 1.1: lesdoelen
Waardoor veranderen je bestedingen?
Wat zijn twee belangrijke doelgroepen? En waarom?
Wat zijn de 6 p's van de marketingmix?
Wat kun je doen om rekening te houden met jouw "ecologische voetafdruk"?
Hoe kun je procentuele veranderingen met een groeifactor berekenen?
Deze slide heeft geen instructies
Waardoor kunnen je bestedingen veranderen?
Door inkomen en leeftijd
Door het weer
Door schooltijden
Alleen door reclame
Deze slide heeft geen instructies
Welke twee doelgroepen zijn in de marketing vaak belangrijk?
Jongeren en ouderen
Boeren en bakkers
Leraren en artsen
Toeristen en piloten
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is het voor een bedrijf belangrijk om hun doelgroep goed te kennen?
Voor lagere belasting
Voor betere verkoop
Voor meer personeel
Voor grotere gebouwen
Deze slide heeft geen instructies
Welke rij hoort bij de 6 p's van de marketingmix?
Product, prijs, plaats, promotie, personeel, presentatie
Product, prijs, pin, planning, personeel, presentatie
Plaats, planning, proef, promotie, pakket, pin
Prijs, product, papier, post, proef, presentatie
Deze slide heeft geen instructies
Wat kun je doen, als je rekening houdt met je ecologische voetafdruk?
Vaker korte vluchten
Meer wegwerpplastic
Minder vlees eten
Grotere auto kopen
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de groeifactor als je een procentuele stijging van 8% hebt?
0,08
1,8
1,08
8,0
Deze slide heeft geen instructies
Bestedingen: waar geef je je geld aan uit?
Afhankelijk van budget, leeftijd, wereld om je heen, etc
Koopgedrag
sociale beïnvloeding: vrienden, familie, etc
commerciële beïnvloeding: bijv. reclame
marketing
acties van bedrijven om zoveel mogelijk te verkopen
met behulp van: de marketingmix:
prijs, plaats, promotie, product, presentatie, personeel -> 6 p's
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Maken: opdr. 4, 5 e n 6 (blz. 15)
4a. 1. arbeid 2. huis verhuren 3. spaargeld op de bank zetten
b. arbeid: als je zelf mee werkt in het bedrijf bezit: als je de winst uit het bedrijf uitkeert aan jou als eigenaar
5. productiefactor - arbeid - bezit - loonbelasting - sociale premies - uitkeringen - toeslagen - overdrachten.
6a. loon van bijbaantjes en vakantiewerk, je levert hiervoor arbeid
6b. je ontvangt dit zonder tegenprestatie
6c. secundair, je hoeft geen tegenprestatie te leveren, het wordt door iemand anders verdient door arbeid of bezit.
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Welkom bij Economie
- Boek, schrift, rekenmachine op tafel
- iPad uit zicht
Planning vandaag:
- par. 1.2 afmaken
opdracht 2 t/m 5, +opdr, 7, 8, 9 en 10
individueel, evt fluisterend overleg (ong. 8 min)
- par. 1.2 nakijken
- theorie: lorenzcurve
- par. 1.3 maken
Bijzonderheden
Planning deze week:
par. 1.1, 1.2, 1,3
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 2a. Welke gevolgen zijn er voor het besteedbaar inkomen van Said? a. Zijn loon stijgt met € 90 per maand
positief (+)
negatief (-)
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 2. Welke gevolgen zijn er voor het besteedbaar inkomen van Said? b. Over zijn inkomen betaalt hij loonbelasting en sociale premies.
positief (+)
negatief (-)
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 2. Welke gevolgen zijn er voor het besteedbaar inkomen van Said? c. Naar verwachting stijgen de prijzen met 2,1%
positief (+)
negatief (-)
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 2. Welke gevolgen zijn er voor het besteedbaar inkomen van Said? d. de gemeentelijke afvalstoffenheffing gaat met € 12 omhoog
positief (+)
negatief (-)
Deze slide heeft geen instructies
vraag 3: hoe kan je netto-inkomen stijgen als je bruto-inkomen gelijk blijft?
Deze slide heeft geen instructies
3b. Hoe kan je besteedbaar inkomen dalen terwijl je netto-inkomen gelijk blijft?
Deze slide heeft geen instructies
Vul hier de antwoorden van de tweede en vierde vraag van opdracht 5 in. (mét berekening!)
Deze slide heeft geen instructies
Verschil in inkomen
verschillen in inkomen kunnen komen door:
- opleiding
- ervaring
- verantwoordelijkheid
- zwaar, onaangenaam of risicovol werk
- vraag naar & aanbod van een bepaald beroep
modaal inkomen
het inkomen wat het meest voorkomt, zo'n € 2.250 per maand
minimum inkomen: wat de werkgever verplicht is je minimaal te geven
in de buurt van het sociaal minimum (= wat je nodig hebt om te leven)
Deze slide heeft geen instructies
vraag 9a: Minimumloon is € 1700 per maand, Leila verdient € 1887 per maand. Hoeveel procent verdient Leila meer dan het minimumloon?
Deze slide heeft geen instructies
vraag 9d: Minimumloon is € 1700 per maand, sociaal minimum voor alleenstaande ouder is € 1233. Hoeveel procent is dit van het minimumloon?
Deze slide heeft geen instructies
opdracht 7, 8 en 9 en 10
Af? Dan par. 1.3 vraag 2, 4, 5, 7, 9, 10, 11 en 12
7. zie theorie
8a. hij is er goed in (aanbod van goede voetballers is klein, vraag is groter)
b. verantwoordelijkheid/ opleiding
c. risicovol/ zwaar werk
9a (nieuw - oud) : oud x 100 = procentstijging (vraag = meer dan het minimumloon = vermeerdering : minimumloon x 100)
€ 1.887 – € 1.700 = € 187 € 187 ÷ € 1.700 × 100% = 11% meer
b. Leila: € 1.887 × 12 = € 22.644 Michael: € 1.381 ÷ 4 × 52 = € 17.953
€ 22.644 + € 17.953 = € 40.597 Vakantiegeld: € 40.597 × 0,08 = € 3.247,76
€ 40.597 + € 3.247,76 = € 43.844,76
c. € 43.844,76 ÷ € 36.500 = 1,2 keer zo veel.
d.deel : geheel x 100 = deel in procenten
€ 1.233 ÷ € 1.700 × 100% = 72,5%
Deze slide heeft geen instructies
Inkomensverschillen
Oorzaken van verschillen tussen inkomens:
opleiding en ervaring
verantwoordelijkheden
meer of minder aantrekkelijk werk (zwaarte, risico’s)
vraag en aanbod
Inkomens vergelijken
Vaak wordt vergeleken met het modaal inkomen
= het inkomen dat het meest voorkomt (2026: ± € 44.400 per jaar)
Minimuminkomen = inkomen rond het sociaal minimum
= wat je volgens de overheid minstens nodig hebt om van te leven.
Deze slide heeft geen instructies
Slide titel
Slide tekst
Deze slide heeft geen instructies
Kleine en grote inkomensverschillen
Nationaal inkomen = wat alle inwoners samen aan inkomen hebben uit arbeid en bezit.
De Lorenzcurve laat zien hoe de inkomens verdeeld zijn.
1 = Geen inkomensverschillen: iedereen heeft hetzelfde inkomen.
Nadeel: geen verschil = geen prikkel om te presteren.
2 = Inkomensverschillen zijn klein.
3 = Inkomensverschillen zijn groot.
Deze slide heeft geen instructies
Maken: vraag 8 en vraag 9 (blz 16 en 17)
vraag 8: mensen worden niet meer 'geprikkeld' om te studeren of harder te werken, want je ontvangt je loon toch wel.
vraag 9:
a. 3% - 11% - 30% - 60% - 100%
b. 3% - 8% - 19% - 30% - 40%
Deze slide heeft geen instructies
Duurzaam consumeren
rekening houden met mens & milieu bij jouw aankopen
Maatschappelijke kosten
Nadelen voor de maatschappij door productie & consumptie
bijv. geluidsoverlast, afval, waterverontreiniging, etc.
Vraag: welke kosten maakt de maatschappij hierbij? Welke kosten kun jij bedenken?
Maken: opdracht 8 t/m 13, in duo's, fluisterend overleg.
(10 min)
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Duurzaam consumeren
rekening houden met mens & milieu bij jouw aankopen
Maatschappelijke kosten
Nadelen voor de maatschappij door productie&consumptie
bijv. geluidsoverlast, afval, waterverontreiniging, etc.
Betaald uit belastinggeld!
Deze slide heeft geen instructies
vraag 12 en 13
vrg. 12: 1 Hoog energieverbruik en CO2-uitstoot (voor verwarming van kassen).
2 Hoog energieverbruik en CO2-uitstoot (voor vliegtuigtransport vanuit Kenia).
3 Veeteelt zorgt voor stikstofuitstoot;
13 c. vraag = noten minder dan lamsbout;
dus stap 1: hoeveel minder?
stap 2: hoeveel is dat t.o.v. de lamsbout
deel : geheel x 100 // hoeveelheid minder : lamsbout x 100
(51,0 - 3,2 = 47,8) : 51,0 x 100 = 93,7%
Deze slide heeft geen instructies
lesdoelen
par. 1.1 Wat heb je te besteden?
Je kunt verschillende soorten inkomens beschrijven.
Je kunt uitleggen waardoor je koopgedrag kan veranderen.
Je kunt uitleggen waarom bepaalde doelgroepen belangrijk zijn.
Je kunt uitleggen dat jouw aankopen gevolgen hebben voor anderen en voor het milieu.
Deze slide heeft geen instructies
Planning
theorie 1.2 (10 min)
maken opdrachten 1.2: 2 t/m 10 (15 min)
dinsdag en vrijdag: afmaken 1.2 en maken par 1.3
Deze slide heeft geen instructies
par. 1.2: Wat heb je te besteden?
blz. 14 tm 17
1. theorie
2. opdrachten maken 2 t/m 5
3. bespreken 2 t/m 5
4. theorie
5. opdrachten maken 7 t/m 10
6. bespreken 7 t/m 10
Deze slide heeft geen instructies
lesdoelen 1.2
wat het verschil is tussen bruto, netto en besteedbaar inkomen
hoe je een stijging of daling berekent met een groeifactor
wat oorzaken kunnen zijn van inkomensverschillen
hoe je uit een grafiek de inkomensverschillen kunt aflezen
Deze slide heeft geen instructies
Welkom bij Economie
- Boek, schrift, rekenmachine op tafel
- iPad uit zicht
Planning vandaag:
- theorie par. 1.2 herhalen
examenopdr blz 34
- theorie par. 1.3
- werken aan par 1.3
Bijzonderheden
Planning deze week:
par. 1.1, 1.2, 1.3
Deze slide heeft geen instructies
Examenvraag - blz. 34 opdracht 1 Al af? Dan: 1.3: Maken: vrg 1, 2, 3, 6, 7, 9 t/m 11
Lees de vraag goed
Onderstreep wat precies gevraagd wordt.
Let op begrippen zoals verklaar, bereken, beschrijf of beargumenteer.
Zoek de economische begrippen
Noteer de belangrijkste begrippen uit de vraag en de bron.
Denk na welke theorie of formule hierbij hoort.
Werk het antwoord uit
Gebruik een duidelijke redenering:
Oorzaak → gevolg.
Of: gegevens → berekening → uitkomst.
Schrijf in volledige zinnen als om een uitleg wordt gevraagd.
Controleer
Heb je alle delen van de vraag beantwoord?
Kloppen eenheden, berekeningen en economische begrippen?
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Examenvraag (antwoord)
4e inkomensgroep: € 39.000 ÷ € 170.000 × 100% = 23%
45% + 23% = 68%
of
totaal inkomen tot en met de 4de inkomensgroep:
€ 19.000 + € 25.000 + € 32.000 + € 39.000 = € 115.000
inkomensaandeel tot en met de 4de inkomensgroep:
€ 115.000 ÷ € 170.000 × 100% = 68%
Deze slide heeft geen instructies
1.3: Wat bepaalt je welvaart?
Deze slide heeft geen instructies
brutoloon en nettoloon
brutoloon
wat je afspreek met je werkgever
nettoloon
wat je op je bankrekening krijgt
is minder, door belastingen en sociale premies
besteedbare inkomen
geld wat je vrij kunt besteden, dus je nettoloon nadat je je verplichte uitgaven eraf hebt gehaald
Deze slide heeft geen instructies
opdracht 2 t/m 5 maken, af? dan opdr, 7, 8, 9 en 10
individueel, evt fluisterend overleg (ong. 15 min)
2. de eerste is +, de anderen zijn -
3. a. Dat kan als de loonheffing lager wordt.
b. Dat kan als bepaalde verplichte uitgaven hoger worden (bijvoorbeeld een hogere premie voor de zorgverzekering of hogere gemeentelijke heffingen).
5.
€ 23.000 + 4% € 23.000 × 1,04 = € 23.920
€ 1.250 + 6,5% € 1.250 × 1,065 = € 1.331,25
€ 3.940 – 3% € 3.940 × 0,97 = € 3.821,80
€ 15.000 – 8,5% € 15.000 × 0,915 = € 13.725
Deze slide heeft geen instructies
Welkom bij Economie
- Boek, schrift, rekenmachine op tafel
- iPad uit zicht
Planning vandaag:
- theorie: lorenzcurve
- par. 1.3 bespreken
- theorie par. 1.4 + start met 1.4
Bijzonderheden
Planning deze week:
par. 1.4, oefentoets H1, Examentraining H1
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
lorenzcurve
Deze slide heeft geen instructies
1.3: wat bepaalt je welvaart?
Maken: vrg 1, 2, 3, 6, 7
daarna 9 t/m 11 (Af? Dan vraag 12 proberen. Lukt dit?)
vraag 11:
verandering in % = (nieuw - oud) : oud x 100
indexcijfer = nieuw getal : getal basisjaar x 100
Deze slide heeft geen instructies
Maken: vrg 2, 4, 5, 7, 9, 10, 11 en 12
ong. 25 min. in tweetallen, zachtjes overleg
2 a Voordeel: duurzame kleding belast het milieu minder, gaat langer mee.
Nadeel: duurzame kleding is meestal duurder.
b Voordeel: niet-duurzame kleding is goedkoper.
Nadeel: niet-duurzame kleding is gemaakt van grondstoffen die het milieu belasten, gaan minder lang mee.
4 .a. je koopt ingrediënten (=geld) en je kookt daarvan een maaltijd (=tijd)
b. je hebt meer geld nodig
c. zelfvoorziening, dus bijv. een eigen moestuin
Deze slide heeft geen instructies
Welkom bij Economie
- Boek, schrift, rekenmachine op tafel
- telefoon/iPad uit zicht
Planning vandaag:
- par. 1.3 nakijken
- par. 1.4 maken (in delen, lastige paragraaf)
Bijzonderheden
gele kaart:
week 37 par 1.1 t/m 1.3
week 38 par 1.4, oefentoets H1, start par 2.1
Planning deze week:
par. 1.4, oefentoets H1 en start H2
Deze slide heeft geen instructies
Welvaart
Welvaart
De mate waarin je in je behoeften kunt voorzien.
--> daarvoor heb je middelen nodig (geld en/of tijd)
zelfvoorziening
in een behoefte zonder iets te kopen, bijv je eigen brood smeren, je fietsband plakken
Je welvaart neemt toe als:
je inkomen stijgt
door zelfvoorziening
schaarse goederen
er zijn middelen nodig om deze goederen te maken
--> anders zijn het vrije goederen (bijv. zonlicht, regenwater, wind)
Deze slide heeft geen instructies
5. a. je hebt 'tijd' nodig, dit is schaars omdat je bijv. ook naar school moet
b. zon, strand, zuurstof
7. 1. Ja, want hij kan nog steeds niet alles kopen, want sommige dingen zijn niet te koop en misschien heeft hij tijd te kort
2. Ja, want hij moet bijv. kiezen voor produceren van de elektrische auto's of produceren van nog meer duurzame auto's.
9. 1e en 3e
Deze slide heeft geen instructies
Welkom bij Economie
- Boek, schrift, rekenmachine op tafel
- iPad uit zicht
Planning vandaag:
- par. 1.3 nakijken (vraag 2, 4, 5, 8, 9)
en bespreken (vrg. 10, 11, 12)
- par. 1.4 maken (in delen, lastige paragraaf)
Bijzonderheden
Donderdag en volgende week valt uit.
Denk aan thuiswerk!
Planning deze week:
par. 1.4
(oefentoets H1 ELO)
Deze slide heeft geen instructies
Nakijken: vrg 1, 2, 3, 6 en 7
1 a Voordeel: duurzame kleding belast het milieu minder, gaat langer mee.
b. Nadeel: duurzame kleding is meestal duurder.
c. Eigen antwoord
d. Je weegt af wat je prioriteit heeft: goedkoper of beter voor het milieu
2a. je koopt ingrediënten (=geld) en je kookt daarvan een maaltijd (=tijd)
b. je hebt meer geld nodig
c. zelfvoorziening, dus bijv. een eigen moestuin
3a. je hebt 'tijd' nodig, dit is schaars omdat je bijv. ook naar school moet
b. zon, strand, zuurstof
6. welke patiënten ze (eerst) helpen, welke operaties ze uitvoeren, hoe lang patieënten in het ziekenhuis blijven, etc.
7. 1 materiële 2 brede 3 brede 4 materiële
Deze slide heeft geen instructies
Welkom bij Economie
- Boek, schrift, rekenmachine op tafel
- iPad op tafel
Planning vandaag:
- maken par 1.3: vrg 9 tm 11
nakijken par 1.4
maken par 1.4: vrg 1, 2 en 3
- filmpje: inflatiespook + vragen
- vragen maken: 4, 5, 6 en 7 tm 11
Bijzonderheden
Nieuw rooster, nieuwe klas
Planning deze week:
par. 1.3 afmaken, 1.4 en oefentoets
Deze slide heeft geen instructies
1.3: wat bepaalt je welvaart?
Lezen klassikaal: leertekst blz. 20
Maken: 9 t/m 11 (Af? Dan vraag 12 proberen. Lukt dit?)
vraag 11:
verandering in % = (nieuw - oud) : oud x 100
indexcijfer = nieuw getal : getal basisjaar x 100
Deze slide heeft geen instructies
5. a. je hebt 'tijd' nodig, dit is schaars omdat je bijv. ook naar school moet b. zon, strand, zuurstof
8. eigen antwoord, bijv. voor jonge patiënten want die hebben nog een langer leven voor zich. of: voor patiënten met een gezin. etc.
9. 1e en 3e
10. eigen mening, argumenten kunnen zijn:
- door meer inkomen te hebben, kun je makkelijker gezond eten en medicijnen kopen.
- door op vakantie te gaan, krijg je meer welzijn, voel je je ontspannender.
- door te vliegen belast je het milieu, en hierdoor komt er minder mooie natuur terwijl natuur juist goed is voor je welzijn
Deze slide heeft geen instructies
Nakijken: vrg 10, 11, 12 par. 1.3 / blz. 20 en 21
9. Samen uitrekenen!
1 (€ 894 − € 825) ÷ € 825 × 100% = 8,4% gestegen
2 (698 − 754) ÷ 754 × 100% = −7,4% g 7,4% gedaald
3 (32 − 40) ÷ 40 × 100% = −20% g 20% gedaald
4 (2,4 − 0,5) ÷ 0,5 × 100% = 380% gestegen
10. Zodat ouders wel de benodigde dingen voor hun kinderen kunnen blijven kopen.
11. (nieuw getal : basisjaar x 100)
Deze slide heeft geen instructies
Planning
Deze week:
par. 1.4
oefentoets + examenoptraining H1
Deze slide heeft geen instructies
1.4 Help, de prijzen stijgen!
lesdoelen:
• Je kunt oorzaken van inflatie noemen.
• Je kunt het cpi en de inflatie berekenen.
Je kunt uitleggen wat de gevolgen van inflatie zijn
je kunt uitleggen hoe lonen en prijzen elkaar beïnvloeden
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
koopkracht & inflatie
koopkracht
hoeveel kun je kopen van je geld
-->hangt af van je inkomen
inflatie:
algemene stijging van de prijzen
kan ontstaan door:
vraag is groter dan het aanbod
kosten van bedrijven stijgen (bijv. loonkosten)
stijging van de prijs van ingevoerde grondstoffen of producten
hogere belastingen (bijv. hoger btw-tarief)
deflatie:
algemene daling van de prijzen
Deze slide heeft geen instructies
maken: opdr. 1 en 2 (ong. 5 min)
af? dan verder met lezen theorie + opdr 4, 5 en 6
1 a Ja, er was ruim 3% inflatie. De prijzen stegen dus met ruim 3% ten opzichte van 2024.
b Nee, in geen enkel jaar daalden de prijzen. In elk jaar was er wel inflatie, dus in alle jaren stegen de prijzen.
c De inflatie was 10%, de lonen stegen met 7% g de koopkracht neemt af met 3%.
2 a Als het goed gaat met de economie:
kan de vraag naar producten harder stijgen dan het aanbod. Als dat gebeurt, stijgen de prijzen.
gaan de lonen vaak omhoog. Hierdoor hebben bedrijven hogere kosten. Als ze die doorberekenen in de prijs van hun producten, stijgen de prijzen.
b Nederland ging (net als veel andere Europese landen) gas uit andere landen importeren. De vraag naar gas uit die landen nam toe, waardoor de prijzen stegen.
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wat is inflatie?
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het nadeel van inflatie?
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is de wegingsfactor van huisvesting en voeding hoger dan van andere categorieën?
Deze slide heeft geen instructies
Welke oorzaken van inflatie kun jij (al) bedenken?
Deze slide heeft geen instructies
ConsumentenPrijsIndexcijfer (cpi)
CBS (Centraal Bureau voor Statistiek)
verzamelt informatie over allerlei economische onderwerpen, bijv. prijsstijgingen
-> met die gegevens berekenen ze ook het consumentenprijsindexcijfer
-> een cpi van 102 laat bijvoorbeeld zien dat de prijzen van alle producten gemiddeld met 2% gestegen zijn, waarbij rekening is gehouden met verschillende wegingen (=wegingsfactor)
Berekenen:
1. Vermenigvuldig van elke productgroep het prijsindexcijfer met de wegingsfactor
2. Tel alle uitkomsten daarvan bij elkaar op
3. Deel dit totaal door het totaal van alle wegingsfactoren (meestal 100)
Oefenen: klassikaal vraag 4 en 5
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 4 en 5: het consumentenprijsindexcijfer
Deze slide heeft geen instructies
Maken: opdracht 6
Af? dan verder met theorie lezen + maken vrg 7 tm 11
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Welkom bij Economie
- Boek, schrift, rekenmachine op tafel
- telefoon uit zicht
Planning vandaag:
- par. 1.4 maken
par 1.4 nakijken
- herhalen opdrachten (basis/ expert)
Bijzonderheden
Planning deze week:
par. 1.4, oefentoets H1
Deze slide heeft geen instructies
Wat is inflatie?
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het nadeel van inflatie?
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is de wegingsfactor van huisvesting en voeding hoger dan van andere categorieën?
Deze slide heeft geen instructies
Welke oorzaken van inflatie kun jij (al) bedenken?
Deze slide heeft geen instructies
gevolg van inflatie = je loonsverhoging wordt minder waard...
Nominale verandering
je loonsverhoging (of verlaging) in procenten zonder rekening te houden met inflatie
bijv. je krijgt 3% loonsverhoging
reële verandering
je koopkracht-verandering, dus de verandering van je inkomen in verhouding met de inflatie
bijv. je krijgt 3% loonsverhoging, en de inflatie is 2%. Dit betekent 1% reële verandering.
geldontwaarding
geld wordt minder waard
komt door inflatie, want voor € 1 kun je minder kopen als de prijzen hoger worden
Deze slide heeft geen instructies
vraag 7a. Welke groep gaat er reëel het meest op vooruit?
modaal + 1/2 modaal +kids
2 1/2 modaal + 1/2 modaal +kids
2x modaal + 1/2 modaal
modaal + modaal
Deze slide heeft geen instructies
7b. 1: hoeveel is de reële inkomensstijging bij een stel met beide een modaal inkomen (zonder kids)?
4,4%
2,2%
1,6%
Wat is eigenlijk reële inkomensstijging???
Deze slide heeft geen instructies
7b. extra vraag. Een stel met beide een modaal inkomen, daar is de reële inkomstijging 2,2%. Wat is een ander woord voor reële inkomenstijging?
inflatie
nominale inkomensstijging
koopkracht
deflatie
Deze slide heeft geen instructies
Gevolgen van inflatie
Nominale verandering
je loonsverhoging (of verlaging) in procenten zonder rekening te houden met inflatie
reële verandering
je koopkracht-verandering, dus de verandering van je inkomen in verhouding met de inflatie
bijv. je krijgt 3% loonsverhoging, en de inflatie is 2%. Dit betekent 1% reële verandering.
geldontwaarding
geld wordt minder waard
komt door inflatie, want voor € 1 kun je minder kopen als de prijzen hoger worden
Deze slide heeft geen instructies
7b 2. reële verandering = nominaal - inflatie reële verandering = 2,2 % (dus 2,2 % meer koopkracht) inflatie = 1,2 % hoeveel is dan de nominale verandering geweest?
1%
-1%
3,4%
-3,4%
Deze slide heeft geen instructies
Extra vraag: Welke formule is juist?
koopkracht = nominale inkomensverandering - inflatie
reële verandering = nominale ink.verandering - inflatie
koopkracht = reële inkomensverandering
inflatie = koopkracht
Deze slide heeft geen instructies
vraag 8. Welke bewering is juist?
geldontwaarding is hetzelfde als inflatie
als bij inflatie je nominale inkomen gelijk blijft, daalt je reële inkomen.
geen van beide
allebei
Deze slide heeft geen instructies
vraag 9. Nl = 2,1% inflatie België = 1,7% inflatie Duitsland = 0,5% deflatie Wie kan hierna de meeste stijging van de vraag verwachten?
Nederland
België
Duitsland
Deze slide heeft geen instructies
prijscompensatie & loon-prijsspiraal
prijscompensatie
evenveel (%) loonsverhoging krijgen als dat er inflatie is
-> je koopkracht blijft gelijk
loon-prijsspiraal
door hogere lonen gaan de kosten bij bedrijven omhoog. Die hogere kosten willen ze terugverdienen door hogere prijzen te vragen (-> inflatie -> loonsverhoging -> etc.)
vicieuze cirkel van loonstijgingen en prijsstijgingen
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 10a. In welke jaren daalde de koopkracht van werknemers?
2014 en 2019
2015, 2016, 2018,2020
2017
Deze slide heeft geen instructies
vraag 10b. in welk jaar is er prijscompensatie?
2015
2016
2017
2020
Deze slide heeft geen instructies
vraag 10c. In welk jaar nam de koopkracht het meest toe?
2014
2016
2019
2020
Deze slide heeft geen instructies
Vraag 11. Leg uit dat de overheid een loonprijs-spiraal kan doorbreken door het verlagen van de loonbelasting.
Deze slide heeft geen instructies
prijscompensatie & loon-prijsspiraal
prijscompensatie
evenveel (%) loonsverhoging krijgen als dat er inflatie is
-> je koopkracht blijft gelijk
loon-prijsspiraal
door hogere lonen gaan de kosten bij bedrijven omhoog. Die hogere kosten willen ze terugverdienen door hogere prijzen te vragen (-> inflatie -> loonsverhoging -> etc.)
vicieuze cirkel van loonstijgingen en prijsstijgingen
Deze slide heeft geen instructies
maken: vraag 7 tm 11
in duo's, zachtjes overleg
7a. modaal + 1/2 modaal met kinderen, met 4,4%
b. 1. de reële stijging was 2.2% (reële verandering = koopkrachtverandering)
2. reële verandering = nominale verandering - inflatie
2,2 % = nominale verandering - 1,2 %
dus de nominale verandering = 2,2% + 1,2 % = 3,4%
8. alleen de 2e bewering is juist
9. Duitsland, daar dalen de prijzen (terwijl België en Nederland stijgen), dat zal voor de meeste stijging van de vraag verwachten
Deze slide heeft geen instructies
vraag 10 en 11
10. a. 2014 en 2019 (daar stegen de prijzen meer dan de lonen)
b. 2017 (prijzen even veel gestegen als de lonen)
c. 2020 (grootste verschil tussen loonstijging en prijsstijging)
11. door het verlagen van de loonbelasting, stijgt het netto-inkomen (zonder dat het bruto-inkomen stijgt). Hierdoor hoeft er minder prijscompensatie door de werkgevers gegeven te worden, en zijn er dus ook geen prijsstijgingen nodig om extra kosten te compenseren.
Deze slide heeft geen instructies
1. samenvatting H1 invullen (blz. 26)
2a. Basis: maken herhalingsopgaven H1: (blz. 28)
vraag 1, 3 en 5
vraag 6 en 10
vraag 13, 14 en 15
vraag 19, 20 en 21
2b. Expert: Examentraining! (blz. 34)
Deze slide heeft geen instructies
samenvatting (blz. 26)
1.1: Arbeid, bezit, primaire, overdracht, secundaire, bestedingen, marketinginstrumenten, doelgroep, duurzaam maatschappelijke
1.2: bruto, netto, besteedbaar, hoger, modaal, minimum, nationaal, lorenzcurve.
2.3: middelen, prioriteiten, vrije, schaars, welvaart, welzijn, CBS, procenten, index
2.4: koopkracht, inflatie, deflatie, consumentenprijsindex, nominale, reële, geldontwaarding, loonsverhoging, loon-prijs
Deze slide heeft geen instructies