T4 H1

Welkom bij economie!

1 / 130
volgende
Slide 1: Slide
newEditorEconomieMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 4

In deze les zitten 130 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Welkom bij economie!

Deze slide heeft geen instructies

Welkom bij Economie

- Boek, schrift, rekenmachine op tafel

iPad uit zicht

Planning vandaag: 


- welkom & even bijkletsen

- namen / plattegrond

- afspraken

- planning / schooljaar

- economie: Weet je het nog?

- start met par. 1.1




Bijzonderheden

Planning in de studiewijzer

Planning deze week:

start + par. 1.1 


Deze slide heeft geen instructies

Voorstellen

- Mevr. van Beesten

- economie

- leerlingcoördinator mavo


- afk. BEES

- niet op school op woensdag

- Magistermail, mail, Teams




Deze slide heeft geen instructies

Afspraken



  • Je bent op tijd

  • Je hebt de juiste spullen bij je

  • Je hebt je (huis)werk af aan het begin van de les

  • Je doet mee in de les

  • In overleg is er best veel mogelijk! 


Deze slide heeft geen instructies

Wat heb je nodig bij economie?


  • Boek 

  • Schrift

  • Rekenmachine

  • Pen :)

  • ipad (soms)

Deze slide heeft geen instructies

Planning / opbouw schooljaar

23 t/m 30 okt     - Toetsweek 1: H1, H2, en H3       3x

10 t/m 17 dec         - Toetsweek 2:  H8 lj3, H7 en H8        3x

18 t/m 25 mrt         - Toetsweek 3: H4, H5, en H6               3x

                                                       -----gemiddelde = 50%---



 18 mei 2026                       Centraal Examen telt ook 50%                    

                                                   

Deze slide heeft geen instructies

studiewijzer

- Magister: studiewijzer per week

- + globale planning periode 1


na het hoofdstuk:

- Lessonups 

- antwoorden



Deze slide heeft geen instructies

planning

H1 Inkomen en welvaart

maken: blz. 8 en 9      vrg 2 tm 8       10 min.

(we kijken dit hierna even klassikaal door)



Af? Dan verder met par. 1.1

lezen: blz. 10 en 11

maken: opdr. 1 t/m 7

10

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Planning


- deze week: par. 1.1 t/m par. 1.3 (+ stukje 1.4)


Eind van lesuur 1: opdrachten par. 1.1 af & nagekeken

Deze slide heeft geen instructies

par. 1.1: Wat heb je te besteden?

blz. 10 tm 13

1. theorie 

2. opdrachten maken 1 t/m 7

3. bespreken 1 t/m 7

4. theorie 

5. opdrachten maken 8 t/m 13

6. bespreken 8 t/m 13

Daarna verder met 1.2.

Deze slide heeft geen instructies

Welkom bij Economie

- Boek, schrift, rekenmachine op tafel

- iPad uit zicht

Planning vandaag: 



- start met par. 1.1

- theorie par. 1.1

- nakijken opdrachten

- Par 1.2: opdr 2 tm 10








Bijzonderheden


Planning deze week:

par. 1.1 t/m 1.3


Deze slide heeft geen instructies

Voorstellen

- Mevr. van Beesten

- economie

- leerlingcoördinator TL


- afk. BEES

- niet op school op woensdag

- Magistermail, mail, Teams




Deze slide heeft geen instructies

lesdoelen

par. 1.1 Hoe besteed jij je geld?

  • ...

  • Je kunt uitleggen waardoor je koopgedrag kan veranderen.

  • Je kunt uitleggen waarom bepaalde doelgroepen belangrijk zijn.

  • Je kunt uitleggen dat jouw aankopen gevolgen hebben voor anderen en voor het milieu.




Deze slide heeft geen instructies

Bestedingen: waar geef je je geld aan uit?

  • Afhankelijk van budget, leeftijd, wereld om je heen, etc


Koopgedrag: waardoor word je beïnvloed?

  • sociale beïnvloeding: vrienden, familie, etc

  • commerciële beïnvloeding: bijv. reclame


marketing:

  • acties van bedrijven om zoveel mogelijk te verkopen 

  • met behulp van: de marketingmix:

  • prijs, plaats, promotie, product, presentatie, personeel  -> 6 p's


Deze slide heeft geen instructies

soorten inkomen (Primair)

Primaire inkomens: 

  • bruto inkomen uit arbeid: 

  • geld wat je ontvangt, als beloning voor arbeid (brutoloon, vakantietoeslag, prestatietoeslag)

  • bruto inkomen uit bezit:

  • geld wat je ontvangt omdat je iets bezit (rente op spaargeld, huur voor een pand, dividend bij aandelen)




Deze slide heeft geen instructies

soorten inkomen (secundair)

Secundaire inkomens:

  • netto-inkomen (dus bruto-inkomen min belastingen)

  • overdrachtsinkomens: geld ontvangen zonder tegenprestatie (uitkering, zakgeld, studiefinanciering, kinderbijslag)


Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Welkom bij Economie

- Boek, schrift, rekenmachine op tafel

- iPad uit zicht

Planning vandaag: 

- maken: vraag 1 t/m 7

- nakijken + theorie


- maken: vraag 8 tm 13

- theorie par. 1.2

- werken aan par. 1.2

- nakijken par. 1.2

- werken aan par 1.3





Bijzonderheden


Planning deze week:

par. 1.1, 1.2, 1.3 


Deze slide heeft geen instructies

H1.1 Hoe besteed jij je geld?

4GT

Deze slide heeft geen instructies

Je leert in deze paragraaf:

  • Waardoor je bestedingen kunnen veranderen

  • Hoe je producenten hun doelgroepen met marketing willen bereiken

  • Dat jouw aankopen gevolgen hebben voor anderen en voor het milieu

  • Hoe je procentuele veranderingen met een groeifactor kunt berekenen

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Welke 6 P's herken je in de afbeelding?

Deze slide heeft geen instructies

Doelgroep

Deze slide heeft geen instructies

Maken: opdr 1, 2, 4 tm 7

individueel, dus in stilte

  • 1a. eigen antwoord, bijv. meer geld aan kleding

  • b. secundaire behoeften, meer geld over = meer geld aan luxe dingen

  • c. kleding kopen die niet door kinderen is gemaakt.


  • 2. 1. thuis een film kijken, 2. op vakantie met de auto 3. thuisbezorgd

  • 4. 2e antw, (ja)

  • 5. beslissen mee, hele leven klant blijven, veel te besteden, makkelijk over te halen

  • 6a. Je woont nog bij je ouder(s)/ verzorger(s)

  • b. kosten aan kinderen, hoge kosten aan (aankoop) woning

  • 7. steeds meer ouderen, weinig vaste lasten, veel vrije tijd.





10

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Zijn er mensen die rekening houden met duurzaam consumeren?

Maatschappelijke kosten

= zijn alle nadelen die de samenleving ondervindt van het gedrag van personen of bedrijven.

Vraag 8 klassikaal

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Of


€950 : 100 x 102,5 = 973,75

Deze slide heeft geen instructies

Les Afsluiten

Leerdoelen vandaag: 


  • Je kunt verschillende soorten inkomens beschrijven.

  • Je kunt uitleggen waardoor je koopgedrag kan veranderen.

  • Je kunt uitleggen waarom bepaalde doelgroepen belangrijk zijn.


Bijzonderheden

studiewijzer op Magister



Huiswerk:

par. 1.1 starten (tm opdr 7)


Deze slide heeft geen instructies

  • 3.   1. arbeid verrichten   2. iets verhuren   3. spaargeld hebben

  • 4. overdrachten - ouders - arbeid - belastingen en sociale premies - uitkeringen

  • 5a. Waarschijnlijk wel. Door de lockdown kon je niet uitgaan en niet in winkels shoppen. Je bent misschien meer online gaan kopen.

  • b. 1 Bijvoorbeeld: Je koopt minder speelgoed of snoep, je geeft meer uit aan computerspullen, aan make-up, tijdschriften.

  •   2 Bijvoorbeeld: Je koopt minder of geen vlees of alleen vlees van de biologische slager.

Deze slide heeft geen instructies

  • 10 € 1250 x 1,065 = € 1331,25

  • € 3940 x 0,97 = € 3821,80

  • € 15.000 x 0,915 = € 13.725,00

  • 11  a 100% − 12,5% = 87,5% -> de groeifactor is 0,875

  • € 900.000 × 0,875 = € 787.500

  •       b De besparing is 12,5%

  • 0,125 × € 900.000 × 24 = € 2.700.000 of € 2,7 miljoen

Deze slide heeft geen instructies

Welkom bij Economie

- Boek, schrift, rekenmachine op tafel

- iPad inloggen in LessonUp

Planning vandaag: 


  • herhalen 1.1 (kort)

  • par. 1.2 theorie

  • maken opdrachten 1.2

  • uitsmijter: examenopdracht








Bijzonderheden

Geen


Planning deze week:

par. 1.1 t/m 1.3


Deze slide heeft geen instructies

paragraaf 1.1: lesdoelen

  • Waardoor veranderen je bestedingen?

  • Wat zijn twee belangrijke doelgroepen? En waarom?

  • Wat zijn de 6 p's van de marketingmix?

  • Wat kun je doen om rekening te houden met jouw "ecologische voetafdruk"?

  • Hoe kun je procentuele veranderingen met een groeifactor berekenen?

Deze slide heeft geen instructies

Waardoor kunnen je bestedingen veranderen?

A

Door inkomen en leeftijd

B

Door het weer

C

Door schooltijden

D

Alleen door reclame

Deze slide heeft geen instructies

Welke twee doelgroepen zijn in de marketing vaak belangrijk?

A

Jongeren en ouderen

B

Boeren en bakkers

C

Leraren en artsen

D

Toeristen en piloten

Deze slide heeft geen instructies

Waarom is het voor een bedrijf belangrijk om hun doelgroep goed te kennen?

A

Voor lagere belasting

B

Voor betere verkoop

C

Voor meer personeel

D

Voor grotere gebouwen

Deze slide heeft geen instructies

Welke rij hoort bij de 6 p's van de marketingmix?

A

Product, prijs, plaats, promotie, personeel, presentatie

B

Product, prijs, pin, planning, personeel, presentatie

C

Plaats, planning, proef, promotie, pakket, pin

D

Prijs, product, papier, post, proef, presentatie

Deze slide heeft geen instructies

Wat kun je doen, als je rekening houdt met je ecologische voetafdruk?

A

Vaker korte vluchten

B

Meer wegwerpplastic

C

Minder vlees eten

D

Grotere auto kopen

Deze slide heeft geen instructies

Wat is de groeifactor als je een procentuele stijging van 8% hebt?

A

0,08

B

1,8

C

1,08

D

8,0

Deze slide heeft geen instructies

Bestedingen: waar geef je je geld aan uit?

Afhankelijk van budget, leeftijd, wereld om je heen, etc


Koopgedrag

  • sociale beïnvloeding: vrienden, familie, etc

  • commerciële beïnvloeding: bijv. reclame


marketing

  • acties van bedrijven om zoveel mogelijk te verkopen 

  • met behulp van: de marketingmix:

  • prijs, plaats, promotie, product, presentatie, personeel  -> 6 p's


Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Maken: opdr. 4, 5 e n 6 (blz. 15)

  • 4a. 1. arbeid 2. huis verhuren 3. spaargeld op de bank zetten

  • b. arbeid: als je zelf mee werkt in het bedrijf bezit: als je de winst uit het bedrijf uitkeert aan jou als eigenaar


  • 5. productiefactor - arbeid - bezit - loonbelasting - sociale premies - uitkeringen - toeslagen - overdrachten.

  • 6a. loon van bijbaantjes en vakantiewerk, je levert hiervoor arbeid

  • 6b. je ontvangt dit zonder tegenprestatie

  • 6c. secundair, je hoeft geen tegenprestatie te leveren, het wordt door iemand anders verdient door arbeid of bezit.


5

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Welkom bij Economie

- Boek, schrift, rekenmachine op tafel

- iPad uit zicht

Planning vandaag: 


- par. 1.2 afmaken 

opdracht 2 t/m 5, +opdr, 7, 8, 9 en 10

individueel, evt fluisterend overleg (ong. 8 min)

- par. 1.2 nakijken

- theorie: lorenzcurve

- par. 1.3 maken






Bijzonderheden




Planning deze week:

par. 1.1, 1.2, 1,3


8

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Vraag 2a. Welke gevolgen zijn er voor het besteedbaar inkomen van Said? a. Zijn loon stijgt met € 90 per maand

A

positief (+)

B

negatief (-)

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Vraag 2. Welke gevolgen zijn er voor het besteedbaar inkomen van Said? b. Over zijn inkomen betaalt hij loonbelasting en sociale premies.

A

positief (+)

B

negatief (-)

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Vraag 2. Welke gevolgen zijn er voor het besteedbaar inkomen van Said? c. Naar verwachting stijgen de prijzen met 2,1%

A

positief (+)

B

negatief (-)

C


D


Deze slide heeft geen instructies

Vraag 2. Welke gevolgen zijn er voor het besteedbaar inkomen van Said? d. de gemeentelijke afvalstoffenheffing gaat met € 12 omhoog

A

positief (+)

B

negatief (-)

C


D


Deze slide heeft geen instructies

vraag 3: hoe kan je netto-inkomen stijgen als je bruto-inkomen gelijk blijft?

Deze slide heeft geen instructies

3b. Hoe kan je besteedbaar inkomen dalen terwijl je netto-inkomen gelijk blijft?

Deze slide heeft geen instructies

Vul hier de antwoorden van de tweede en vierde vraag van opdracht 5 in. (mét berekening!)

Deze slide heeft geen instructies

Verschil in inkomen

  • verschillen in inkomen kunnen komen door:

  • - opleiding

  • - ervaring

  • - verantwoordelijkheid

  • - zwaar, onaangenaam of risicovol werk

  • - vraag naar & aanbod van een bepaald beroep

  • modaal inkomen

  • het inkomen wat het meest voorkomt, zo'n € 2.250 per maand

  • minimum inkomen: wat de werkgever verplicht is je minimaal te geven

  • in de buurt van het sociaal minimum (= wat je nodig hebt om te leven)

Deze slide heeft geen instructies

vraag 9a: Minimumloon is € 1700 per maand, Leila verdient € 1887 per maand. Hoeveel procent verdient Leila meer dan het minimumloon?

Deze slide heeft geen instructies

vraag 9d: Minimumloon is € 1700 per maand, sociaal minimum voor alleenstaande ouder is € 1233. Hoeveel procent is dit van het minimumloon?

Deze slide heeft geen instructies

opdracht 7, 8 en 9 en 10

Af? Dan par. 1.3  vraag 2, 4, 5, 7, 9, 10, 11 en 12


  • 7. zie theorie

  • 8a. hij is er goed in (aanbod van goede voetballers is klein, vraag is groter)

  • b. verantwoordelijkheid/ opleiding

  • c. risicovol/ zwaar werk

  • 9a (nieuw - oud) : oud x 100 = procentstijging      (vraag = meer dan het minimumloon = vermeerdering : minimumloon x 100)

  • € 1.887 – € 1.700 = € 187    € 187 ÷ € 1.700 × 100% = 11% meer

  •  b. Leila: € 1.887 × 12 = € 22.644        Michael: € 1.381 ÷ 4 × 52 = € 17.953

  •   € 22.644 + € 17.953 = € 40.597         Vakantiegeld: € 40.597 × 0,08 = € 3.247,76

  •   € 40.597 + € 3.247,76 = € 43.844,76

  •  c. € 43.844,76 ÷ € 36.500 = 1,2 keer zo veel.

  •  d.deel : geheel x 100 = deel in procenten

  • € 1.233 ÷ € 1.700 × 100% = 72,5%

Deze slide heeft geen instructies

Inkomensverschillen

Oorzaken van verschillen tussen inkomens:

  • opleiding en ervaring

  • verantwoordelijkheden

  • meer of minder aantrekkelijk werk (zwaarte, risico’s)

  • vraag en aanbod

Inkomens vergelijken

  • Vaak wordt vergeleken met het modaal inkomen

  = het inkomen dat het meest voorkomt (2026: ± € 44.400 per jaar)

  • Minimuminkomen = inkomen rond het sociaal minimum

  = wat je volgens de overheid minstens nodig hebt om van te leven.


Deze slide heeft geen instructies

Slide titel

Slide tekst

Deze slide heeft geen instructies

Kleine en grote inkomensverschillen

Nationaal inkomen =  wat alle inwoners samen aan inkomen hebben uit arbeid en bezit.

De Lorenzcurve laat zien hoe de inkomens verdeeld zijn.



  • 1 = Geen inkomensverschillen: iedereen heeft hetzelfde inkomen.

Nadeel: geen verschil = geen prikkel om te presteren.


  • 2 = Inkomensverschillen zijn klein.


  • 3 = Inkomensverschillen zijn groot.

Deze slide heeft geen instructies

Maken: vraag 8 en vraag 9 (blz 16 en 17)

  • vraag 8: mensen worden niet meer 'geprikkeld' om te studeren of harder te werken, want je ontvangt je loon toch wel.

  • vraag 9:

  • a. 3% - 11% - 30% - 60% - 100%

  • b. 3% - 8% - 19% - 30% - 40%

Deze slide heeft geen instructies

Duurzaam consumeren

  • rekening houden met mens & milieu bij jouw aankopen

  • Maatschappelijke kosten

  • Nadelen voor de maatschappij door productie & consumptie

  • bijv. geluidsoverlast, afval, waterverontreiniging, etc.

  • Vraag: welke kosten maakt de maatschappij hierbij? Welke kosten kun jij bedenken? 



  • Maken: opdracht 8 t/m 13, in duo's, fluisterend overleg. 
     (10 min)

10

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Duurzaam consumeren

  • rekening houden met mens & milieu bij jouw aankopen

  • Maatschappelijke kosten

  • Nadelen voor de maatschappij door productie&consumptie

  • bijv. geluidsoverlast, afval, waterverontreiniging, etc.

  • Betaald uit belastinggeld! 

Deze slide heeft geen instructies

vraag 12 en 13

  • vrg. 12: 1 Hoog energieverbruik en CO2-uitstoot (voor verwarming van kassen).

  •  2 Hoog energieverbruik en CO2-uitstoot (voor vliegtuigtransport vanuit Kenia).

  •  3 Veeteelt zorgt voor stikstofuitstoot; 

  • 13 c. vraag = noten minder dan lamsbout; 

  • dus stap 1: hoeveel minder? 

  • stap 2: hoeveel is dat t.o.v. de lamsbout

  • deel : geheel x 100    //        hoeveelheid minder : lamsbout x 100    

  • (51,0 - 3,2 = 47,8) : 51,0 x 100 = 93,7%


Deze slide heeft geen instructies

lesdoelen

par. 1.1 Wat heb je te besteden?

  • Je kunt verschillende soorten inkomens beschrijven.

  • Je kunt uitleggen waardoor je koopgedrag kan veranderen.

  • Je kunt uitleggen waarom bepaalde doelgroepen belangrijk zijn.

  • Je kunt uitleggen dat jouw aankopen gevolgen hebben voor anderen en voor het milieu.




Deze slide heeft geen instructies

Planning


  • theorie 1.2 (10 min)

  • maken opdrachten 1.2: 2 t/m 10 (15 min)

  • dinsdag en vrijdag: afmaken 1.2 en maken par 1.3



Deze slide heeft geen instructies

par. 1.2: Wat heb je te besteden?

blz. 14 tm 17

1. theorie 

2. opdrachten maken 2 t/m 5

3. bespreken 2 t/m 5

4. theorie 

5. opdrachten maken 7 t/m 10

6. bespreken 7 t/m 10


Deze slide heeft geen instructies

lesdoelen 1.2

  • wat het verschil is tussen bruto, netto en besteedbaar inkomen

  • hoe je een stijging of daling berekent met een groeifactor

  • wat oorzaken kunnen zijn van inkomensverschillen

  • hoe je uit een grafiek de inkomensverschillen kunt aflezen





Deze slide heeft geen instructies

Welkom bij Economie

- Boek, schrift, rekenmachine op tafel

- iPad uit zicht

Planning vandaag: 

- theorie par. 1.2 herhalen

  • examenopdr blz 34

- theorie par. 1.3

- werken aan par 1.3





Bijzonderheden


Planning deze week:

par. 1.1, 1.2, 1.3 


Deze slide heeft geen instructies

Examenvraag - blz. 34 opdracht 1 Al af? Dan: 1.3: Maken: vrg 1, 2, 3, 6, 7, 9 t/m 11

  1. Lees de vraag goed

    • Onderstreep wat precies gevraagd wordt.

    • Let op begrippen zoals verklaar, bereken, beschrijf of beargumenteer.

  2. Zoek de economische begrippen

    • Noteer de belangrijkste begrippen uit de vraag en de bron.

    • Denk na welke theorie of formule hierbij hoort.

  3. Werk het antwoord uit

    • Gebruik een duidelijke redenering:

      • Oorzaak → gevolg.

      • Of: gegevens → berekening → uitkomst.

    • Schrijf in volledige zinnen als om een uitleg wordt gevraagd.

  4. Controleer

    • Heb je alle delen van de vraag beantwoord?

    • Kloppen eenheden, berekeningen en economische begrippen?


5

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Examenvraag (antwoord)

  • 4e inkomensgroep: € 39.000 ÷ € 170.000 × 100% = 23%

  • 45% + 23% = 68%

of


  • totaal inkomen tot en met de 4de inkomensgroep:

€ 19.000 + € 25.000 + € 32.000 + € 39.000 = € 115.000

  • inkomensaandeel tot en met de 4de inkomensgroep:

€ 115.000 ÷ € 170.000 × 100% = 68%

Deze slide heeft geen instructies

1.3: Wat bepaalt je welvaart?

Deze slide heeft geen instructies

brutoloon en nettoloon

  • brutoloon

  • wat je afspreek met je werkgever

  • nettoloon

  • wat je op je bankrekening krijgt

  • is minder, door belastingen en sociale premies

  • besteedbare inkomen

  • geld wat je vrij kunt besteden, dus je nettoloon nadat je je verplichte uitgaven eraf hebt gehaald

Deze slide heeft geen instructies

opdracht 2 t/m 5 maken, af? dan opdr, 7, 8, 9 en 10

individueel, evt fluisterend overleg (ong. 15 min)

  • 2.  de eerste is +, de anderen zijn -

  • 3. a.  Dat kan als de loonheffing lager wordt.

  •  b.  Dat kan als bepaalde verplichte uitgaven hoger worden (bijvoorbeeld een hogere premie voor de zorgverzekering of hogere gemeentelijke heffingen).

  • 5. 

  • € 23.000 + 4%     € 23.000 × 1,04 = € 23.920

  • € 1.250 + 6,5%     € 1.250 × 1,065 = € 1.331,25

  • € 3.940 – 3%        € 3.940 × 0,97 = € 3.821,80

  • € 15.000 – 8,5%  € 15.000 × 0,915 = € 13.725


Deze slide heeft geen instructies

Welkom bij Economie

- Boek, schrift, rekenmachine op tafel

- iPad uit zicht

Planning vandaag: 


- theorie: lorenzcurve

- par. 1.3 bespreken

- theorie par. 1.4 + start met 1.4






Bijzonderheden




Planning deze week:

par. 1.4, oefentoets H1, Examentraining H1


Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

lorenzcurve

Deze slide heeft geen instructies

1.3: wat bepaalt je welvaart?

Maken: vrg 1, 2, 3, 6, 7
daarna 9 t/m 11 (Af? Dan vraag 12 proberen. Lukt dit?)


vraag 11:

verandering in % = (nieuw - oud) : oud x 100

indexcijfer = nieuw getal : getal basisjaar x 100


Deze slide heeft geen instructies

Maken: vrg 2, 4, 5, 7, 9, 10, 11 en 12

ong. 25 min. in tweetallen, zachtjes overleg

  • 2 a Voordeel: duurzame kleding belast het milieu minder, gaat langer mee.

  •    Nadeel: duurzame kleding is meestal duurder.

  •  b Voordeel: niet-duurzame kleding is goedkoper.

  •   Nadeel: niet-duurzame kleding is gemaakt van grondstoffen die het milieu belasten, gaan minder lang mee.

  • 4 .a. je koopt ingrediënten (=geld) en je kookt daarvan een maaltijd (=tijd)

  • b. je hebt meer geld nodig

  • c. zelfvoorziening, dus bijv. een eigen moestuin



Deze slide heeft geen instructies

Welkom bij Economie

- Boek, schrift, rekenmachine op tafel

- telefoon/iPad uit zicht

Planning vandaag: 


- par. 1.3 nakijken

- par. 1.4 maken (in delen, lastige paragraaf)





Bijzonderheden

gele kaart:

week 37 par 1.1 t/m 1.3

week 38 par 1.4, oefentoets H1, start par 2.1

Planning deze week:

par. 1.4, oefentoets H1 en start H2


Deze slide heeft geen instructies

Welvaart

  • Welvaart 

  • De mate waarin je in je behoeften kunt voorzien.

  • --> daarvoor heb je middelen nodig (geld en/of tijd)

  • zelfvoorziening

  • in een behoefte zonder iets te kopen, bijv je eigen brood smeren, je fietsband plakken

  • Je welvaart neemt toe als:

  • je inkomen stijgt 

  • door zelfvoorziening


  • schaarse goederen

  • er zijn middelen nodig om deze goederen te maken

  • --> anders zijn het vrije goederen (bijv. zonlicht, regenwater, wind)


Deze slide heeft geen instructies

  • 5. a. je hebt 'tijd' nodig, dit is schaars omdat je bijv. ook naar school moet

  • b. zon, strand, zuurstof

  • 7. 1. Ja, want hij kan nog steeds niet alles kopen, want sommige dingen zijn niet te koop en misschien heeft hij tijd te kort

  • 2. Ja, want hij moet bijv. kiezen voor produceren van de elektrische auto's of produceren van nog meer duurzame auto's.

  • 9. 1e en 3e



Deze slide heeft geen instructies

Welkom bij Economie

- Boek, schrift, rekenmachine op tafel

- iPad uit zicht

Planning vandaag: 


- par. 1.3 nakijken (vraag 2, 4, 5, 8, 9)

 en bespreken (vrg. 10, 11, 12)  

- par. 1.4 maken (in delen, lastige paragraaf)





Bijzonderheden

Donderdag en volgende week valt uit. 

Denk aan thuiswerk!

Planning deze week:

par. 1.4 

(oefentoets H1 ELO)


Deze slide heeft geen instructies

Nakijken: vrg 1, 2, 3, 6 en 7


  • 1 a Voordeel: duurzame kleding belast het milieu minder, gaat langer mee.

  •   b. Nadeel: duurzame kleding is meestal duurder.

  •  c. Eigen antwoord

  • d. Je weegt af wat je prioriteit heeft: goedkoper of beter voor het milieu

  • 2a. je koopt ingrediënten (=geld) en je kookt daarvan een maaltijd (=tijd)                     

  • b. je hebt meer geld nodig

  • c. zelfvoorziening, dus bijv. een eigen moestuin

  • 3a. je hebt 'tijd' nodig, dit is schaars omdat je bijv. ook naar school moet

  • b. zon, strand, zuurstof

  • 6. welke patiënten ze (eerst) helpen, welke operaties ze uitvoeren, hoe lang patieënten in het ziekenhuis blijven, etc.

  • 7. 1 materiële 2 brede 3 brede 4 materiële

Deze slide heeft geen instructies

Welkom bij Economie

- Boek, schrift, rekenmachine op tafel

- iPad op tafel

Planning vandaag: 


- maken par 1.3: vrg 9 tm 11

  • nakijken par 1.4

  • maken par 1.4: vrg 1, 2 en 3

- filmpje: inflatiespook + vragen 

- vragen maken: 4, 5, 6 en 7 tm 11






Bijzonderheden

Nieuw rooster, nieuwe klas

Planning deze week:

par. 1.3 afmaken, 1.4 en oefentoets


Deze slide heeft geen instructies

1.3: wat bepaalt je welvaart?

Lezen klassikaal: leertekst blz. 20

Maken: 9 t/m 11 (Af? Dan vraag 12 proberen. Lukt dit?)


vraag 11:

verandering in % = (nieuw - oud) : oud x 100

indexcijfer = nieuw getal : getal basisjaar x 100


Deze slide heeft geen instructies

  • 5. a. je hebt 'tijd' nodig, dit is schaars omdat je bijv. ook naar school moet                   b. zon, strand, zuurstof


  • 8. eigen antwoord, bijv. voor jonge patiënten want die hebben nog een langer leven voor zich. of: voor patiënten met een gezin. etc.

  • 9. 1e en 3e

  • 10. eigen mening, argumenten kunnen zijn:

  • - door meer inkomen te hebben, kun je makkelijker gezond eten en medicijnen kopen. 

  • - door op vakantie te gaan, krijg je meer welzijn, voel je je ontspannender. 

  • - door te vliegen belast je het milieu, en hierdoor komt er minder mooie natuur terwijl natuur juist goed is voor je welzijn




Deze slide heeft geen instructies

Nakijken: vrg 10, 11, 12      par. 1.3 / blz. 20 en 21

  • 9. Samen uitrekenen!

  • 1    (€ 894 − € 825) ÷ € 825 × 100% = 8,4% gestegen

  • 2  (698 − 754) ÷ 754 × 100% = −7,4% g 7,4% gedaald

  • 3  (32 − 40) ÷ 40 × 100% = −20% g 20% gedaald 

  • 4  (2,4 − 0,5) ÷ 0,5 × 100% = 380% gestegen

  • 10. Zodat ouders wel de benodigde dingen voor hun kinderen kunnen blijven kopen.

  • 11.   (nieuw getal : basisjaar x 100)




Deze slide heeft geen instructies

Planning

Deze week: 

  • par. 1.4  

  •   oefentoets  + examenoptraining H1



Deze slide heeft geen instructies

1.4 Help, de prijzen stijgen!

lesdoelen:

• Je kunt oorzaken van inflatie noemen.

• Je kunt het cpi en de inflatie berekenen.


  • Je kunt uitleggen wat de gevolgen van inflatie zijn

  • je kunt uitleggen hoe lonen en prijzen elkaar beïnvloeden


Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

koopkracht & inflatie

  • koopkracht

  • hoeveel kun je kopen van je geld

  • -->hangt af van je inkomen

  • inflatie:

  • algemene stijging van de prijzen

  • kan ontstaan door:

  • vraag is groter dan het aanbod

  • kosten van bedrijven stijgen (bijv. loonkosten)

  • stijging van de prijs van ingevoerde grondstoffen of producten

  • hogere belastingen (bijv. hoger btw-tarief)

  • deflatie:

  • algemene daling van de prijzen

Deze slide heeft geen instructies

maken: opdr. 1 en 2  (ong. 5 min)

af? dan verder met lezen theorie + opdr 4, 5 en 6

  • 1    a  Ja, er was ruim 3% inflatie. De prijzen stegen dus met ruim 3% ten opzichte van 2024.

  • b  Nee, in geen enkel jaar daalden de prijzen. In elk jaar was er wel inflatie, dus in alle jaren stegen de prijzen.

  • c  De inflatie was 10%, de lonen stegen met 7% g de koopkracht neemt af met 3%.

 

  • 2    a  Als het goed gaat met de economie:

  • kan de vraag naar producten harder stijgen dan het aanbod. Als dat gebeurt, stijgen de prijzen.

  • gaan de lonen vaak omhoog. Hierdoor hebben bedrijven hogere kosten. Als ze die doorberekenen in de prijs van hun producten, stijgen de prijzen.

  • b  Nederland ging (net als veel andere Europese landen) gas uit andere landen importeren. De vraag naar gas uit die landen nam toe, waardoor de prijzen stegen.

     

5

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Wat is inflatie?

Deze slide heeft geen instructies

Wat is het nadeel van inflatie?

Deze slide heeft geen instructies

Waarom is de wegingsfactor van huisvesting en voeding hoger dan van andere categorieën?

Deze slide heeft geen instructies

Welke oorzaken van inflatie kun jij (al) bedenken?

Deze slide heeft geen instructies

ConsumentenPrijsIndexcijfer (cpi)

  • CBS (Centraal Bureau voor Statistiek)

  • verzamelt informatie over allerlei economische onderwerpen, bijv. prijsstijgingen

  • -> met die gegevens berekenen ze ook het consumentenprijsindexcijfer

  • -> een cpi van 102 laat bijvoorbeeld zien dat de prijzen van alle producten gemiddeld met 2% gestegen zijn, waarbij rekening is gehouden met verschillende wegingen (=wegingsfactor)

  • Berekenen:

  • 1. Vermenigvuldig van elke productgroep het prijsindexcijfer met de wegingsfactor

  • 2. Tel alle uitkomsten daarvan bij elkaar op

  • 3. Deel dit totaal door het totaal van alle wegingsfactoren (meestal 100)

  • Oefenen: klassikaal vraag 4 en 5





Deze slide heeft geen instructies

Vraag 4 en 5: het consumentenprijsindexcijfer

Deze slide heeft geen instructies

Maken: opdracht 6

Af? dan verder met theorie lezen + maken vrg 7 tm 11

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Welkom bij Economie

- Boek, schrift, rekenmachine op tafel

- telefoon uit zicht

Planning vandaag: 


- par. 1.4 maken

  • par 1.4 nakijken

- herhalen opdrachten (basis/ expert)






Bijzonderheden



Planning deze week:

par. 1.4, oefentoets H1


Deze slide heeft geen instructies

Wat is inflatie?

Deze slide heeft geen instructies

Wat is het nadeel van inflatie?

Deze slide heeft geen instructies

Waarom is de wegingsfactor van huisvesting en voeding hoger dan van andere categorieën?

Deze slide heeft geen instructies

Welke oorzaken van inflatie kun jij (al) bedenken?

Deze slide heeft geen instructies

gevolg van inflatie = je loonsverhoging wordt minder waard...

  • Nominale verandering              

  • je loonsverhoging (of verlaging) in procenten zonder rekening te houden met inflatie

  • bijv. je krijgt 3% loonsverhoging

  • reële verandering                      

  • je koopkracht-verandering, dus de verandering van je inkomen in verhouding met de inflatie

  • bijv. je krijgt 3% loonsverhoging, en de inflatie is 2%. Dit betekent 1% reële verandering.

  • geldontwaarding

  • geld wordt minder waard

  • komt door inflatie, want voor € 1 kun je minder kopen als de prijzen hoger worden

Deze slide heeft geen instructies

vraag 7a. Welke groep gaat er reëel het meest op vooruit?

A

modaal + 1/2 modaal +kids

B

2 1/2 modaal + 1/2 modaal +kids

C

2x modaal + 1/2 modaal

D

modaal + modaal

Deze slide heeft geen instructies

7b. 1: hoeveel is de reële inkomensstijging bij een stel met beide een modaal inkomen (zonder kids)?

A

4,4%

B

2,2%

C

1,6%

D

Wat is eigenlijk reële inkomensstijging???

Deze slide heeft geen instructies

7b. extra vraag. Een stel met beide een modaal inkomen, daar is de reële inkomstijging 2,2%. Wat is een ander woord voor reële inkomenstijging?

A

inflatie

B

nominale inkomensstijging

C

koopkracht

D

deflatie

Deze slide heeft geen instructies

Gevolgen van inflatie

  • Nominale verandering

  • je loonsverhoging (of verlaging) in procenten zonder rekening te houden met inflatie

  • reële verandering

  • je koopkracht-verandering, dus de verandering van je inkomen in verhouding met de inflatie

  • bijv. je krijgt 3% loonsverhoging, en de inflatie is 2%. Dit betekent 1% reële verandering.

  • geldontwaarding

  • geld wordt minder waard

  • komt door inflatie, want voor € 1 kun je minder kopen als de prijzen hoger worden

Deze slide heeft geen instructies

7b 2. reële verandering = nominaal - inflatie reële verandering = 2,2 % (dus 2,2 % meer koopkracht) inflatie = 1,2 % hoeveel is dan de nominale verandering geweest?

A

1%

B

-1%

C

3,4%

D

-3,4%

Deze slide heeft geen instructies

Extra vraag: Welke formule is juist?

A

koopkracht = nominale inkomensverandering - inflatie

B

reële verandering = nominale ink.verandering - inflatie

C

koopkracht = reële inkomensverandering

D

inflatie = koopkracht

Deze slide heeft geen instructies

vraag 8. Welke bewering is juist?

A

geldontwaarding is hetzelfde als inflatie

B

als bij inflatie je nominale inkomen gelijk blijft, daalt je reële inkomen.

C

geen van beide

D

allebei

Deze slide heeft geen instructies

vraag 9. Nl = 2,1% inflatie België = 1,7% inflatie Duitsland = 0,5% deflatie Wie kan hierna de meeste stijging van de vraag verwachten?

A

Nederland

B

België

C

Duitsland

D


Deze slide heeft geen instructies

prijscompensatie & loon-prijsspiraal

  • prijscompensatie

  • evenveel (%) loonsverhoging krijgen als dat er inflatie is

  • -> je koopkracht blijft gelijk


  • loon-prijsspiraal

  • door hogere lonen gaan de kosten bij bedrijven omhoog. Die hogere kosten willen ze terugverdienen door hogere prijzen te vragen (-> inflatie -> loonsverhoging -> etc.)

  • vicieuze cirkel van loonstijgingen en prijsstijgingen

Deze slide heeft geen instructies

Vraag 10a. In welke jaren daalde de koopkracht van werknemers?

A

2014 en 2019

B

2015, 2016, 2018,2020

C

2017

D


Deze slide heeft geen instructies

vraag 10b. in welk jaar is er prijscompensatie?

A

2015

B

2016

C

2017

D

2020

Deze slide heeft geen instructies

vraag 10c. In welk jaar nam de koopkracht het meest toe?

A

2014

B

2016

C

2019

D

2020

Deze slide heeft geen instructies

Vraag 11. Leg uit dat de overheid een loonprijs-spiraal kan doorbreken door het verlagen van de loonbelasting.

Deze slide heeft geen instructies

prijscompensatie & loon-prijsspiraal

  • prijscompensatie

  • evenveel (%) loonsverhoging krijgen als dat er inflatie is

  • -> je koopkracht blijft gelijk


  • loon-prijsspiraal

  • door hogere lonen gaan de kosten bij bedrijven omhoog. Die hogere kosten willen ze terugverdienen door hogere prijzen te vragen (-> inflatie -> loonsverhoging -> etc.)

  • vicieuze cirkel van loonstijgingen en prijsstijgingen

Deze slide heeft geen instructies

maken: vraag 7 tm 11

in duo's, zachtjes overleg

  • 7a. modaal + 1/2 modaal met kinderen, met 4,4%

  • b. 1. de reële stijging was 2.2%  (reële verandering = koopkrachtverandering)

  • 2. reële verandering = nominale verandering - inflatie

  • 2,2 %  =  nominale verandering - 1,2 %

  • dus de nominale verandering = 2,2% + 1,2 % = 3,4%

  • 8. alleen de 2e bewering is juist

  • 9. Duitsland, daar dalen de prijzen (terwijl België en Nederland stijgen), dat zal voor de meeste stijging van de vraag verwachten

Deze slide heeft geen instructies

vraag 10 en 11

  • 10. a. 2014 en 2019 (daar stegen de prijzen meer dan de lonen)

  • b. 2017 (prijzen even veel gestegen als de lonen)

  • c. 2020 (grootste verschil tussen loonstijging en prijsstijging)

  • 11. door het verlagen van de loonbelasting, stijgt het netto-inkomen (zonder dat het bruto-inkomen stijgt). Hierdoor hoeft er minder prijscompensatie door de werkgevers gegeven te worden, en zijn er dus ook geen prijsstijgingen nodig om extra kosten te compenseren. 


Deze slide heeft geen instructies

1. samenvatting H1 invullen (blz. 26)


2a. Basis: maken herhalingsopgaven H1: (blz. 28)

vraag 1, 3 en 5

vraag 6 en 10

vraag 13, 14 en 15

vraag 19, 20 en 21


2b. Expert: Examentraining! (blz. 34)

Deze slide heeft geen instructies

samenvatting (blz. 26)

1.1: Arbeid, bezit, primaire, overdracht, secundaire, bestedingen, marketinginstrumenten, doelgroep, duurzaam maatschappelijke


1.2: bruto, netto, besteedbaar, hoger, modaal, minimum, nationaal, lorenzcurve. 


2.3: middelen, prioriteiten, vrije, schaars, welvaart, welzijn, CBS, procenten, index


2.4: koopkracht, inflatie, deflatie, consumentenprijsindex, nominale, reële, geldontwaarding, loonsverhoging, loon-prijs

Deze slide heeft geen instructies