wondzorg

• newEditor
• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 2

Wondzorg

Voordat wij beginnen nog even dit!

Geen telefoon gebruik, maak gebruik van laptop voor deelname LessonUp

Wees aandachtig en verstoor de les niet.

Praat niet door elkaar heen en laat een ander uitpraten. 

Het programma

Terugblik

Functie huid tijdens wondgenezing

Inzicht in welke soorten wonden

Decubituswonden

Brandwonden

Ulcus cruris en diabetische voet

Complicaties bij wonden 

Afronding

De afbeelding in deze LessonUp kunnen als schokkend worden ervaren. Aanbevolen leeftijd 16 +

Wat is de functie van de huid?

bescherming van het lichaam tegen beschadiging en infecties

temperatuurregeling

voorkomen van vochtverlies

afvoeren afvalstoffen

vorming van het uiterlijk

gevoel (temperatuur, druk etc.)

vorming van onder andere vitamine D

ichaamstemperatuur regelen. Als de lichaamstemperatuur daalt, wordt de doorbloeding van de huid minder. Er wordt dan minder warmte aan de omgeving afgegeven en de huid ziet bleek. Wanneer de lichaamstemperatuur te hoog dreigt te worden, verhoogt de doorbloeding van de huid. Er wordt dan meer warmte aan de omgeving afgegeven en de huid ziet rood. De lichaamstemperatuur wordt ook beïnvloed door de zweetklieren in de huid. Door de verdamping van transpiratievocht gaat er lichaamswarmte verloren en daalt de lichaamstemperatuur.

Stoffen uitscheiden. De huid scheidt vocht uit in de vorm van transpiratie. In transpiratievocht zitten zouten en afbraakproducten. De belangrijkste functie van zweetklieren is het regelen van de lichaamstemperatuur.

Lichaam beschermen tegen schadelijke invloeden van buitenaf, zoals schadelijke stoffen, bacteriën, zonnestralen of een (ongewenst) contact met een (hard) voorwerp.

Vet opslaan in het onderhuids bindweefsel. Dit vet dient als een buffervoorraad (vetreserves) voor het lichaam. Wie wil afvallen, moet deze vetreserves gebruiken.

Vormen van vitamine D. Deze vitamine helpt bij de afzetting van kalkzouten in groeiend botweefsel. Het is dus belangrijk voor de groei en het behoud van botten en tanden. Vitamine D wordt door het lichaam gevormd onder invloed van ultraviolette straling van het zonlicht via de huid. Overigens zit vitamine D ook in sommige voedingsmiddelen, zoals vette vis en boter.

De wondgenezing in 6 verschillende stappen

De wondgenezing kan plaatsvinden dit gaat in verschillende stappen 

1. Bloedvaten gaan open en de witte bloedlichamen gaan aan de slag vasodilatatie

2. Hierdoor ontstaat het gele beslag wat collageen genoemd wordt

3. De wondranden groeien langzaam naar elkaar toe; wondcontractie

4. De bloedvaten in het wondgebied herstellen weer

5. Er ontstaat een weefsel dit herken je meestal aan de roze kleur. (epitheelregeneratie) 6 weken 6. De huid hersteld zich compleet en de wond is niet meer zichtbaar of juist wel door littekenvorming. .Minimaal 1 jaar

Wanneer spreekt men van een wond?

A

Een wond is een verbreking van de continuïteit van weefsel veroorzaakt door een trauma of een pathologische aandoening

B

Wanneer er bloed zichtbaar is

C

Wanneer de huid niet meer intact is

D

Wanneer er blaasjes zichtbaar zijn

Wanneer een wond zonder problemen herstelt, is er sprake van primaire genezing

1

Waar

2

Niet waar

Wanneer een wond zonder problemen herstelt, is er sprake van primaire genezing. Soms zijn er echter factoren, zoals een infectie of slechte lichamelijke conditie van de zorgvrager, die de wondgenezing bemoeilijken. Dan heelt de wond niet vanzelf en spreken we van secundaire wondgenezing waarbij een goede wondbehandeling en wondzorg nodig zijn.

Welke soorten wonden zijn er?

Mechanische wonden: operatiewonden, steekwonden, snijwonden, schaafwonden, scheurwonden.

Chemische wonden: door inwerking van chemische stoffen als zoutzuur, chloor, traangas.

Thermische wonden: door verbranding of bevriezing.

Elektriciteitswonden: via blikseminslag, stroomstoot.

Stralingswonden: door zonnebrand, röntgen- of radioactieve straling.

Infectiewonden: door onvoldoende (plaatselijke) afweer tegen micro-organismen.

Oncologische wonden: door de tumor zelf of door de behandeling.

Circulatiestoorniswonden: door onvoldoende zuurstofvoorziening en/of voeding van de weefselcellen: decubitus, ulcus cruris, diabetische voet.

Thermische wond

Mechanische wond

Decubitus wond

Geinfecteerde wond

Welk type wond zie je hier?

A

Stralingswond

B

Circulatiestoorniswond

C

Elektriciteitswond

D

Thermische wond

Welke factoren zijn van invloed op een goede wondgenezing?

fase bij decubitus

Fase 1: er is sprake van de eerste symptomen van decubitus, namelijk rode vlekken die niet weggedrukt kunnen worden en tevens kunnen verharden.

Fase 2: de patiënt heeft te maken met ontvelling van de huid en blaarvorming.

Fase 3: de patiënt krijgt zweren of wonden op de lokale huid waar er sprake is van doorliggen.

Fase 4: de wonden op de huid gaan dieper het lichaam in, waardoor onderliggende weefsels worden aangetast.

Wat kan je doen ter voorkoming van decubitus?

Indeling en diagnostiseren van risico op decubitus;

Preventieve maatregelen toepassen

hielen vrij

 wisselligging toepassen

 aangepast bed/matras

 voedingsmaatregelen treffen

 aandacht voor het verplaatsen in bed/stoel

 aandacht voor het bewegen en mobilisatie.

Circulatie stimuleren.

Kijk goed!

Welke graad decubitus zie je hier?

A

1e graad

B

4e graad

C

3e graad

D

2e graad

Fase 1: er is sprake van de eerste symptomen van decubitus, namelijk rode vlekken die niet weggedrukt kunnen worden en tevens kunnen verharden.

Fase 2: de patiënt heeft te maken met ontvelling van de huid en blaarvorming.

Fase 3: de patiënt krijgt zweren of wonden op de lokale huid waar er sprake is van doorliggen.

Fase 4: de wonden op de huid gaan dieper het lichaam in, waardoor onderliggende weefsels worden aangetast.

Nog één!

A

Dit is een 1e graad decubitus

B

Dit is een 4e graad decubitus

C

Dit is een 3e graad decubitus

D

Dit is een 2e graad decubitus

Fase 1: er is sprake van de eerste symptomen van decubitus, namelijk rode vlekken die niet weggedrukt kunnen worden en tevens kunnen verharden.

Fase 2: de patiënt heeft te maken met ontvelling van de huid en blaarvorming.

Fase 3: de patiënt krijgt zweren of wonden op de lokale huid waar er sprake is van doorliggen.

Fase 4: de wonden op de huid gaan dieper het lichaam in, waardoor onderliggende weefsels worden aangetast.

Gradaties brandwonden

Oorzaak: hitte (denk aan water, vet, vuur of de zon) of chemisch. 

• 1e graads; rode pijnlijke huid, maar geen blaren 

• 2e graads; rode zeer pijnlijke huid, plus blaarvorming 

• diepe 2 graads; de gehele huid is vernietigd. Er is geen pijnsensor meer aanwezig.

• 3e graads; verbranding inclusief het botweefsel.

De verschillen in de huid bij brandwonden

1e graad

2e graad

diepe 2e graad

3e graad

Welk type wond zie je hier?

A

Brandwond

B

Schaafwond

C

Chemische wond

D

Thermische wond

Ulcus cruris

Een ulcus cruris of ‘open been’ is een wond aan het (onder)been, waarbij de genezing langzaam of niet plaatsvindt.

De oorzaak van een ulcus cruris kan veneus of arterieel zijn

Diabetische voet/ circulatiestoorniswond

Smetten/Intertrigo

Vochtletsel

Dit is decubitus

1

JA

2

Nee

Het juiste antwoord is: Schimmelinfectie!

exsudaat

rijpingsfase

reactiefase

Regeneratiefase

Fibrine

Necrose

Debris

Dood weefsel

Wondvocht

Gestold exsudaat

Alle resten die niet in de wond horen

bloedings en ontstekingsfase

dermis wat verloren is gegaan vervangen en wond gesloten

Duurt 6 tot 12 maanden

Volgende les

WCS Classificatie model

TIME Model

Behandelmogelijkheden

Download voorafgaand aan de les...

Wondwijzer of wondadviseur app.

Wondzorg les 2

Terugblik Huid en Diverse wonden

WCS classificatie

TIME en ALTIS

DOEL behandeling/Behandelmethodes

Specifieke wondbehandeling

Postoperatieve complicaties

Instructies zorgvrager

Verpleegkundige observaties

Wondbehandelplan

waarop observeer je een wond?

TIME Model

ALTIS

A= aard van de klacht

L= locatie van de klacht

T= tijd en tijdsbeloop

I = intensiteit; de ernst van de klacht

S= samenhang van de klachten, wat verergert en wat verzacht de klacht(en)

Je weet in welke fase van wondgenezing de wond zich bevindt als je het volgende vaststelt: de kleur van de wond, de mate van wondvocht, de aanwezigheid van infectie en het aspect van de wondrand. Hiermee kun je een behandeldoel formuleren.

Kleur van wonden

Zoek in tweetallen in Thieme of vilans op welke kleur wonden kunnen hebben.

- Beschrijf wat het verschil is tussen deze wonden

-Wat zegt de kleur over de fase van genezing?

- Hoe herken je infecties bij de wond?

10

m

00

s

+30 s

Rode wond

In de rode wond bevindt het wondbed zich in de regeneratiefase en wordt het bedekt door rood granulatieweefsel. Het doel van de wondbehandeling is bescherming van de wondbodem en het voorkomen dat de wond uitdroogt.

Wondbedekkers mogen niet met het wondbed verkleven, anders wordt het granulatieweefsel beschadigd bij de verbandwisseling.

Gele wond

Bij een gele wond is het wondbed bedekt met een gelige, halfvloeibare of taaie laag. Hierin bevinden zich celresten en samengeklonterde eiwitten. Deze laag moet verwijderd worden.

De wond bevindt zich nog in de reactiefase. Het wondbed is nog niet geschikt voor de vorming van granulatieweefsel.

Vaak produceren deze wonden veel vocht (exsudaat). Het doel van de behandeling is reinigen van het wondbed en absorptie van de overmaat aan exsudaat. 

Zwarte wond

Zwart betekent dat zich in de wond afgestorven (necrotisch) weefsel bevindt.  Een zwarte wond bevindt zich in de reactiefase. Zolang er necrotisch weefsel in de wond is, kan de wond niet helen.

Er is een schone wond nodig voor de vorming van gezond granulatieweefsel. Dood, beschadigd of geïnfecteerd weefsel dat de genezing van de wond tegengaat, moet worden verwijderd. De verwijdering van dit weefsel heet debridement. 

Reinigen wondbed.

Absorberen overmaat exsudaat

Debridement

Beschermen wondbodem.

Uitdroging wond voorkomen

Aandachtspunten wondzorg

Zowel bij acute als bij secundaire wondzorg is er een aantal belangrijke aandachtspunten:

• reiniging van de wond

• pijnbestrijding

• instructies aan de zorgvrager

• wondmaterialen

• organisatie rondom de wondzorg.

Aan de slag, zoek in 2-tallen op

Waarmee kan je een rode wond verzorgen?. Tenminste 2 soorten, omschrijf ook wat het verband doet

Waarmee kan je een gele wond verzorgen? Tenminste 3 soorten

Waarmee kan je een zwarte wond verzorgen? Tenminste 2 soorten. Omschrijf ook wat het verband doet

Hoelang mogen hechtingen blijven zitten?

10

m

00

s

+30 s

Verbandmiddelen

Bij de verzorging van wonden kun je verschillende verbandmiddelen gebruiken, zoals:

absorberend en actief absorberend verbandmateriaal;

alginaten;

antibacteriële producten;

gazen en kompressen;

geurneutraliserende verbanden;

hydrocolloïden;

transparante wondfolies;

fixatiemateriaal;

buisverbanden.

Specifieke wondbehandeling

Voor slechtgenezende wonden zijn alternatieve manieren van wondbehandeling ontwikkeld, zoals:

• negatieve druktherapie;

• hyperbare zuurstoftherapie;

• gebruik van maden bij gele en chronische wonden.

De negatieve druktherapie pas je toe bij complexe wonden, zoals:

chronische, traaggenezende wonden (zoals diabetische ulcera en decubitus);

grote acute wonden (traumawonden en sommige tweedegraads brandwonden);

wonden die zijn gaan wijken na het sluiten (wonddehiscentie);

diepe wonden met veel caves;

na een huidtransplantatie of operatie waarbij weefseldelen zijn verplaatst (flaps).

Negatieve druktherapie mag je niet gebruiken als er sprake is van:

kwaadaardige cellen in de wond;

een actieve bloeding;

onbehandelde osteomyelitis (infectie van het bot of beenmerg);

fistels (tunnel onder de huid) waarvan niet bekend is waar deze naar toe leiden;

necrotisch weefsel met een korst die nog niet verwijderd is.

Postoperatieve complicaties bij een wond?

Geïnfecteerde wond/wijken van de wondranden

Platzbauch

Instructies zorgvrager

• Wond wel of niet moet afdekken en vertel over het juiste gebruik van het verbandmateriaal.

• Wel of niet douchen. Over het algemeen is douchen zelfs aanbevolen, maar baden niet omdat de wondranden daar week van worden.

• Belang is van een gezond voedingspatroon, eventueel aangevuld met eiwitten, vitamines A en C en mineralen.

• Belang is van bewegen en welke invloed dat heeft op de zuurstofvoorziening in de beschadigde weefsels.

• Welke pijnstillers de zorgvrager kan innemen als de wond(zorg) pijnlijk is. Veel mensen nemen liever geen pijnstillers in. In de periode van wondherstel is dat juist onverstandig,

Waar heb jij als verpleegkundige extra aandacht voor bij een zorgvrager met een wond?

PIJN

Sociale gevolgen

Isolatie zorgvrager

Littekenweefsel en functieverlies

psychische aspecten, depressie, apathie

Angst

Aandacht Sociale aspecten en PIJN

Beleving Sociale aspecten

Wonden kunnen gevolgen hebben voor de contacten tussen de zorgvrager en zijn sociale omgeving. Wonden kunnen zeer vies zijn en erg stinken; dit is bijvoorbeeld het geval bij zwerende (ulcererende) wonden. Ook kunnen wonden het uiterlijk van de zorgvrager flink veranderen of beter gezegd verminken, bijvoorbeeld bij brandwonden. Soms reageren de zorgvrager en zijn omgeving emotioneel op duidelijk zichtbare wonden.

De LessonUP heeft ertoe bijgedragen dat ik de lesstof beter begrijp en onthoudt?