Les 4 - AFP & FPZ Overgang

• newEditor
• Geneesmiddelenkennis
• MBO
• Studiejaar 1

Overgang

Overgang

Leerdoelen

• Overgang

• Oorzaak

• Verschijnselen

• Adviezen

• Vragen? 

Wanneer begint de overgang?

De overgang

• Middelbare leeftijd ; vanaf 40 jaar (45-55)

•  Verandering hormoonhuishouding

• Onregelmatige cyclus (< oestrogeen)

• Functie eierstokken wordt minder

• Minder/niet vruchtbaar

• Geleidelijk lopend proces

De overgang

• Soms op jongere leeftijd: 1/100 voor 40 jaar

• Vrouwen 50 jaar -> 50% in menopauze

• Roken? Eerder in overgang 

Oorzaak

• Voorraad eicellen raakt op

• Geen eisprong -> daling oestrogeen

• Opbouw baarmoederslijmvlies ontregeld 

Oorzaak vroege overgang

• Aanleg

• Auto-immuunziekte in bijnier

• Behandeling met chemo / radiotherapie

• Operatie eierstokken

• Meestal onduidelijk 

Climacterium

• Periode waarin hormonale veranderingen plaatsvinden (overgang)

• Laatste menstruatie = einde vruchtbare periode

Begrippen

• Overgang

Periode van veranderd menstruatiepatroon & de eerste menstruatievrije jaren 

• Menopauze
  

De laatste menstruatie - menstruatie blijft volledig weg 

• Postmenopauze

Periode vanaf een jaar na de laatste menstruatie

Welke klachten horen bij de overgang?

Klachten

• Menstruatiecyclus varieert (in lengte & mate)

• Opvliegers/ zweet aanvallen - met name 's nachts

• Achteruitgang slijmvlies geslachtsorgaan (dunner) -> afscheiding, jeuk, bloedverlies, pijn bij het vrijen

• Osteoporose < oestrogeen

• Psychische klachten

Psychische klachten

• Nieuwe fase

• Depressiviteit

• Slapeloosheid

• Gejaagdheid

• Lusteloosheid

• Vermoeidheid

• Prikkelbaar 

Welk hormoon speelt een grote rol in de overgang?

Oestrogeen

• Aangevuld tijdens climacterium

• Bij verstoorde menstruatiecyclus

• Niet te lang ivm risico's (6 -12mnd en dan stop)

• Minder opvliegers & minder kans op botontkalking

• Meer kans op borstkanker & hartvaatziekten 

Oestrogeen & Progestageen

• Combinatie als menstrueren voorbij is

• Zodat baarmoederslijmvlies wordt afgestoten

• Geen baarmoeder? Progestageen niet nodig 

Combinatiepreparten

• Continue: elke tablet heeft dezelfde samenstelling (activelle®, angeliq®, femoston continu®)​

• Meer dan 1 jaar geen menstruatie ​

• Doel: geen maandelijkse bloedingen meer

• Sequentiële: wisselende samenstelling (femoston, climene, trisequens®): ​

• Eerste 14 dagen alleen oestrogenen​

• Dag 15-28: progestageen + oestrogeen. ​

• Na 28 dagen : bloeding, wel doorslikken!​

• Voordeel: bloeding is voorspelbaar 

Adviezen

• Gezond eten -> voldoende ijzer -> voorkomen bloedarmoede

• Voldoende beweging

• Voldoende nachtrust

• Eventueel medicatie 

Opvliegers?

Vocht opnemende kleding, laagjes, katoenen lakens, geen alcohol, warme dranken of sterk gekruid eten

Behandeling

Bij vaginale klachten (lokaal)

• Estriol in Synapause vaginaalcreme/ovules of Vagifem

Postmenopauzaal

• Oestrogeen & Progestageen combi - continue - tabletten

Perimenopauzaal (overgangsfase)

• Anticonceptie (oraal, pleister of spiraal)

Anticonceptiepil

• Stoppen rond 52 jaar

• Meer kans op hart- en vaatziekten

• Borstkanker

• Onbekend of menopauze is begonnen door kunstmatige cyclus

• AA: MFB! 

Medicatiebewaking

CI

• Oestrogeen gevoelige tumoren (borstkanker)

• Verhoogd risico op trombose

• Hoge bloeddruk

• Vrouwen met leverproblemen

Weet jij wat osteoporose is?

Osteoporose

• Botontkalking

• Minder oestrogeen

• Vitamine D 

Kort samengevat

• Zie video

• Daarna een aantal oefenvragen

Op welke leeftijd begint bij vrouwen de overgang?

A

Rond het 40-45ste levensjaar

B

Rond het 30ste levensjaar

C

Rond het 35ste levensjaar

D

Rond het 50ste levensjaar

Hoe wordt de overgang (bij een vrouw) ook wel genoemd

A

Menopauze

B

Climacterium

C

Passage

D

Transitie

Stelling: Bij vrouwen komen na de overgang geen eicellen meer vrij.

A

Juist

B

Onjuist

C

D

Hoeveel vrouwen hebben last van overgangsklachten?

A

1 op de 3

B

1 op de 4

C

1 op de 5

D

Vrouwen na de overgang hebben een grotere kans op het krijgen van een urineweginfectie

A

Juist

B

Onjuist

C

D

Vragen?