Handhygiëne in de zorg
Handalcohol, water en zeep, en de 5 momenten
VAK Praktijk (BGV, maatschappij en welzijn)
FASE opleidingsfase, kwalificatiefase
DUUR 50 minuten
WERKFICHE 1 · PRAKTIJK ZORG
Handhygiëne in de zorg
Handalcohol, water en zeep, en de 5 momenten
VAK Praktijk (BGV, maatschappij en welzijn)
FASE opleidingsfase, kwalificatiefase
DUUR 50 minuten
WERKFICHE 1 · PRAKTIJK ZORG
Conceptles voor BuSO opleidingsvorm 3, studiedomein maatschappij en welzijn: opleidingen zoals logistiek assistent in de zorg en huishoudhulp in de zorg. Gebaseerd op de 5 momenten voor handhygiëne van de Wereldgezondheidsorganisatie, die ook in Vlaamse woonzorgcentra en ziekenhuizen gebruikt worden.
Nodig: een fles handalcohol, eventueel een uv-lamp met fluorescerende gel om te tonen welke plekken vergeten worden. Image credit: agilemktg1 / Flickr, publiek domein
WERKFICHE 1 · PRAKTIJK ZORG
LESDOEL
Na deze les kan ik ...
mijn handen ontsmetten op de 5 momenten in de zorg.
Bewoners en patiënten worden snel ziek. Jouw handen zijn de belangrijkste weg waarlangs bacteriën reizen.
Vraag: hoe vaak per dag denk je dat een zorgkundige haar handen ontsmet?
Wanneer ontsmet jij je handen in de zorg?
WERKFICHE 1 · PRAKTIJK ZORG · OPSTART
Alleen als ze vuil zijn
Na het toilet
Voor en na elke bewoner
Ik weet het niet
Verwachte misvatting: alleen als ze zichtbaar vuil zijn. Bacteriën zie je niet.
WERKFICHE 1 · PRAKTIJK ZORG
STAP 1 VAN 5
Waarom?
Bacteriën reizen mee op je handen, van bewoner naar bewoner.
Je ziet ze niet.
Oudere en zieke mensen worden er sneller ziek van.
Als je een uv-lamp hebt: laat een leerling fluorescerende gel inwrijven en kijk onder de lamp welke plekken vergeten zijn.
WERKFICHE 1 · PRAKTIJK ZORG
STAP 2 VAN 5
Klaar voor de zorg
Korte nagels, geen nagellak of kunstnagels.
Geen juwelen en geen horloge.
Korte mouwen of mouwen opgestroopt.
Onder ringen, horloges en lange nagels blijven bacteriën zitten. Dit staat in de hygiëneregels van bijna elke zorginstelling.
WERKFICHE 1 · PRAKTIJK ZORG
STAP 3 VAN 5
Handalcohol
Neem een handvol handalcohol.
Wrijf alles in: handpalmen, ruggen, tussen de vingers, duimen, vingertoppen.
Wrijf tot je handen droog zijn: 20 tot 30 seconden.
Doe het voor en tel hardop. Laat daarna de hele klas het tegelijk doen. Niet afdrogen of afspoelen.
WERKFICHE 1 · PRAKTIJK ZORG
STAP 4 VAN 5
Water en zeep
Zijn je handen zichtbaar vuil? Of kom je van het toilet?
Was ze eerst met water en zeep.
Droog ze goed af met een papieren doekje.
Handalcohol werkt niet goed op zichtbaar vuil. Dan eerst wassen. Image credit: USDA / Flickr, publiek domein
WERKFICHE 1 · PRAKTIJK ZORG
STAP 5 VAN 5
De 5 momenten
1
VOOR
contact met de bewoner
2
VOOR
een zuivere handeling
3
NA
contact met lichaamsvocht
4
NA
contact met de bewoner
5
NA
contact met de omgeving
De 5 momenten: 1. voor contact met de bewoner, 2. voor een zuivere handeling (bijvoorbeeld oogdruppels geven of een wonde verzorgen), 3. na contact met lichaamsvocht (urine, speeksel, bloed), 4. na contact met de bewoner, 5. na contact met de omgeving van de bewoner (bed, nachtkastje, rolstoel), ook als je de bewoner zelf niet aanraakte.
Ontsmet je je handen voor of na?
WERKFICHE 1 · PRAKTIJK ZORG · CHECK
Voor
Na
Je helpt een bewoner uit bed
Je hebt een urinezak geleegd
Je geeft oogdruppels
Je hebt het bed opgemaakt
Je hebt een bewoner gewassen
Je gaat een wonde verzorgen
Voor: uit bed helpen (moment 1), oogdruppels en wondzorg (moment 2). Na: urinezak (moment 3), bewoner wassen (moment 4), bed opmaken (moment 5). Uit bed helpen is ook een na-moment: na afloop ontsmet je opnieuw.
Hoe lang wrijf je met handalcohol?
WERKFICHE 1 · PRAKTIJK ZORG · CHECK
Tot je handen droog zijn, 20 tot 30 seconden
Vijf seconden, dan afspoelen
Alleen de handpalmen even inwrijven
Tot het niet meer ruikt
Goed: tot je handen droog zijn. Afspoelen is de verwachte fout.
Vul aan.
Ik ontsmet mijn handen voor en na contact met een bewoner. Ik wrijf tot mijn handen droog zijn. Zijn mijn handen zichtbaar vuil, dan gebruik ik eerst water en zeep.
WERKFICHE 1 · PRAKTIJK ZORG · CHECK
Handschoenen vervangen handhygiëne niet: ook na het uittrekken ontsmet je je handen.
WERKFICHE 1 · PRAKTIJK ZORG
AAN DE SLAG
Oefen de 5 momenten
1
Leerling A is zorgkundige, B is bewoner.
2
A helpt B een glas water drinken en dekt het bed op.
3
B zegt "stop" bij elk moment waarop A moet ontsmetten.
4
Wissel van rol.
minute
second
IN DUO
Gebruik een fles handalcohol of laat het gebaar maken. Bespreek met de namenkiezer: welk moment werd vergeten? Meestal moment 5, na contact met de omgeving.
Welk moment vergeet jij het snelst?
WERKFICHE 1 · PRAKTIJK ZORG · EXIT
Eerlijk antwoord is vaak moment 5. Spreek een geheugensteun af, bijvoorbeeld bij het verlaten van de kamer.
WERKFICHE 1 · PRAKTIJK ZORG
WOORDEN
Woorden van deze les
handhygiëne
je handen proper en ontsmet houden
handalcohol
gel die bacteriën doodt
bewoner
iemand die in een woonzorgcentrum woont
bacteriën
kleine ziektekiemen die je niet ziet
lichaamsvocht
urine, speeksel, bloed
zuivere handeling
zorg waarbij niets vuil mag worden
Deze slide heeft geen instructies