Veilig werken met medicijnen

Veilig werken met medicijnen

1 / 45
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 45 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Veilig werken met medicijnen

Deze slide heeft geen instructies

Leerdoel

Ik kan uitleggen hoe je veilig werkt met medicijnen door bevoegd en bekwaam te handelen, vaste controles toe te passen en zorgvuldig klaar te zetten, klaar te maken, aan te reiken en toe te dienen.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden passen volgens jou bij medicatieveiligheid?

Gebruik de antwoorden als startpunt: vraag door op woorden als controle, hygiëne, verantwoordelijkheid, fouten voorkomen, overleg en rust.

Bevoegd en bekwaam werken

  • Medicatiehandelingen hebben direct invloed op de gezondheid van de zorgvrager

  • Je voert alleen handelingen uit waarvoor je bevoegd en bekwaam bent

  • Dat geldt bij klaarzetten, klaarmaken, aanreiken, toedienen en registreren

  • Veilig werken begint dus met weten: mag ik dit doen en kan ik dit veilig doen?

Deze slide heeft geen instructies

Bevoegd en bekwaam

Bekwaam

  • Je hebt kennis en vaardigheden

  • Je kunt de handeling veilig uitvoeren

  • Gaat over kunnen, oefenen en risico's herkennen

Bevoegd

  • Je mag de handeling uitvoeren

  • Volgens wet, opleiding en afspraken van de organisatie

  • Gaat over toestemming en verantwoordelijkheid

Benadruk dat bevoegd zijn niet automatisch betekent dat iemand ook bekwaam is. Beide voorwaarden zijn nodig.

Eigen verantwoordelijkheid

  • Jij schat je eigen bekwaamheid in

  • Twijfel je, dan voer je de handeling niet zelfstandig uit

  • Overleg met een collega of leidinggevende

  • Zo voorkom je risico voor de zorgvrager

Deze slide heeft geen instructies

Risicovolle handelingen

  • Sommige handelingen vragen extra kennis en precisie

  • Bijvoorbeeld injecties en infusen klaarmaken

  • Je moet weten welke risico's er zijn en hoe je die voorkomt

Deze slide heeft geen instructies

Wat doe je als je twijfelt of je een handeling veilig kunt uitvoeren?

A

Zelfstandig doen

B

Overleggen

C

Later registreren

D

Sneller werken

Sluit aan bij het voorbeeld van Luuk: twijfel uitspreken en hulp vragen is professioneel en veilig.

Bevoegd en bekwaam

Bij medicatie werk je alleen als je bevoegd en bekwaam bent. Twijfel je over je eigen bekwaamheid, dan overleg je met een collega of leidinggevende.

bevoegd
bekwaam
bekwaamheid
collega
registratie
zorgvrager
toedienlijst
dosering

Controleer of studenten bevoegd en bekwaam inhoudelijk uit elkaar houden.



Deze slide heeft geen instructies

Waar kunnen fouten ontstaan?

  • toedienen

  • registreren

  • Vooral in jouw eigen stappen heb je direct invloed op veiligheid

Momenten in het proces

Ook hier

  • voorschrijven

  • klaarzetten

  • klaarmaken

  • aanreiken

Deze slide heeft geen instructies

Samenwerken voorkomt fouten

  • Arts, apotheek en zorgverlener hebben ieder een rol

  • Duidelijke communicatie helpt fouten op tijd te signaleren

  • Bij twijfel dien je geen medicatie toe, maar overleg je

Noem dat veilig medicatiegebruik extra belangrijk is bij kwetsbare zorgvragers en bij gebruik van meerdere medicijnen.

Waarop heb jij zelf vooral directe invloed in het medicatieproces?

A

Jouw eigen stappen

B

De productie

C

De verzekering

D

De bijsluiter

De les benoemt dat fouten op veel momenten kunnen ontstaan, maar dat de zorgverlener vooral invloed heeft op de stappen waarbij hij zelf betrokken is.

Medicatiefouten voorkomen

Om medicatiefouten te voorkomen, vergelijk je de medicatiegegevens met de toedienlijst. Je controleert naam en geboortedatum van de zorgvrager. Bij twijfel dien je geen medicatie toe.

medicatiegegevens
toedienlijst
geboortedatum
twijfel
allergie
medicijnrol
bijwerking
tijdschema

Laat studenten benoemen dat controleren meer is dan alleen naar het medicijn kijken.

Werken volgens vaste controles

  • Vaste controles verkleinen de kans op fouten

  • Je gebruikt ze in het hele medicatieproces

  • Dus bij klaarzetten, klaarmaken, aanreiken, toedienen en registreren

  • Vooral bij kwetsbare zorgvragers en risicovolle handelingen zijn ze onmisbaar

Deze slide heeft geen instructies

De vijf keer juist-regel

  • de juiste zorgvrager

  • het juiste medicijn

  • de juiste dosering

  • de juiste toedieningswijze

  • het juiste tijdstip


De vijf keer juist-regel gebruik je niet alleen vlak voor het geven van medicatie. Je controleert op meerdere momenten opnieuw, zoals bij het klaarzetten, klaarmaken en toedienen. Door herhaald te controleren houd je overzicht en werk je zorgvuldiger.

Deze slide heeft geen instructies

Identificatie van de zorgvrager

  • Controleer naam en geboortedatum

  • Vergelijk deze met toedienlijst en medicatie

  • Soms gebruik je ook een identificatiebandje of barcode

  • Zo verklein je de kans op verwisseling

Deze slide heeft geen instructies



Deze slide heeft geen instructies

Klaargemaakte medicatie controleren

  • Controleer de medicatieopdracht vóór het klaarmaken

  • Let op start- en stopdatum, dosering en toedieningswijze

  • Controleer oplosmiddel of verdunningsmiddel en houdbaarheid

  • De tweede controle kijkt ook naar bereiding en eindproduct

Deze slide heeft geen instructies

Waar let de collega op?

  • juist medicijn en juiste sterkte

  • juiste berekening en bereidingswijze

  • verkleuring, vertroebeling of uitkristallisatie

  • juiste bewaarcondities en vastleggen van de controle

Deze slide heeft geen instructies

Omgaan met afleiding

  • Telefoontjes, vragen of onverwachte situaties verstoren je concentratie

  • Minder concentratie betekent meer kans op fouten

  • Daarom maken organisaties afspraken om rust te creëren tijdens medicatiehandelingen

Deze slide heeft geen instructies

Rustig en geconcentreerd werken

  • werken op een vaste plek

  • medicatie op vaste momenten klaarzetten of uitdelen

  • een niet-storen-hesje dragen

  • rust helpt om overzicht te houden

Deze slide heeft geen instructies

Wanneer gebruik je de vijf keer juist-regel?

A

Alleen bij registratie

B

Alleen voor toedienen

C

Tijdens het hele proces

D

Alleen bij de apotheek

Veel studenten denken dat deze controle alleen vlak voor het geven gebeurt. De les benadrukt juist herhaald controleren.

Controles en dubbelcontrole

De vijf keer juist-regel bestaat uit de juiste zorgvrager, het juiste medicijn, de juiste dosering, de juiste toedieningswijze en het juiste tijdstip. Bij extra risico is een dubbelcontrole nodig.

dosering
toedieningswijze
tijdstip
dubbelcontrole
registratie
verpakking
bijwerking
kamer

Gebruik dit moment om ook nog kort de juiste zorgvrager en het juiste medicijn mee te laten herhalen.

Hoe kun je afleiding tijdens medicatiehandelingen beperken?

Verwachte elementen: rust bewaren, afleiding beperken, vaste werkplek of volgorde gebruiken, niet-storen-hesje, opnieuw controleren, eventueel collega inschakelen.



Deze slide heeft geen instructies

Werken met een medicijnrol

  • Controleer zorgvrager, tijdstip en actuele toedienlijst

  • Je hoeft niet elk tablet apart te herkennen

  • Je beoordeelt wel of het geheel klopt

Noem dat in sommige organisaties meerdere tabletten voor één innamemoment in één zakje zitten, terwijl elders per stuk verpakt wordt. In beide gevallen blijft dezelfde controle nodig.

Geen tabletten uit een zakje halen

Bij een wijziging haal je geen tabletten uit een medicijnzakje. Tabletten kunnen sterk op elkaar lijken, terwijl ze heel anders werken. Het zakje wordt niet door de zorgverlener aangepast, maar volgens protocol afgehandeld of teruggestuurd naar de apotheek.

Deze slide heeft geen instructies

Medicijnen veilig klaarmaken

  • Klaarmaken betekent: medicatie voorbereiden zodat deze direct gebruikt kan worden

  • Bijvoorbeeld oplossen, verdunnen, capsule openen of tablet uiteen laten vallen

  • Deze stap brengt extra risico's met zich mee

  • Daarom volg je altijd afspraken en instructies

Deze slide heeft geen instructies

VTGM

Sommige medicijnen moeten eerst voor toediening gereedgemaakt worden: VTGM.


Het doel is dat de zorgvrager de juiste dosis krijgt in een vorm die direct ingenomen of toegediend kan worden.


Bij twijfel gebruik je instructies van de organisatie en bronnen zoals Oralia, Parenteralia of je neemt contact op met de apotheker.

Deze slide heeft geen instructies

Controleren en rekenen

  • Controleer medicijn, sterkte en houdbaarheidsdatum

  • Controleer ook oplosmiddel, verdunningsmiddel en hoeveelheid

  • Is een berekening nodig, dan werk je zorgvuldig en laat je controleren volgens afspraak

  • Een rekenfout kan grote gevolgen hebben

De praktische tip uit de tekst: maak de berekening op papier en controleer of de uitkomst logisch is.

Hygiënisch en veilig werken

  • Werk met schone handen en een schoon werkoppervlak

  • Gebruik schoon of steriel materiaal

  • Bij injecties en infusen voorkom je besmetting extra zorgvuldig

  • Handschoenen beschermen de zorgvrager en jezelf

Deze slide heeft geen instructies

Eigen veiligheid bij klaarmaken

  • Sommige medicijnen zijn schadelijk bij aanraken, inademen of spatten

  • Dat kan gebeuren bij malen, capsules openen, poeder oplossen of injectievloeistof gebruiken

  • Draag zo nodig handschoenen en volg de afspraken van de organisatie

  • Sommige middelen moeten kort voor toediening worden klaargemaakt

Deze slide heeft geen instructies

Voorkeur bij orale medicatie

Bij slikproblemen heeft een tablet uiteen laten vallen in water vaak de voorkeur boven malen. Dat geeft minder verlies van medicatie en minder kans dat je medicijndeeltjes inademt. Overleg bij een nieuw slikprobleem eerst met arts of apotheek.

Deze slide heeft geen instructies

Wat doe je bij een wijziging in een medicijnrol?

A

Zakje aanpassen

B

Tabletten splitsen

C

Opnieuw samenstellen

D

Toch gewoon geven

Sluit aan bij het voorbeeld van Farzad: je haalt geen tabletten uit een zakje, maar werkt met de actuele toedienlijst.

Klaarzetten en klaarmaken

Bij veilig klaarzetten werk je met de actuele toedienlijst en blijft losse medicatie zo lang mogelijk in de originele verpakking. Sommige medicatie moet eerst VTGM worden. Bij slikproblemen heeft uiteen laten vallen in water vaak de voorkeur boven malen.

toedienlijst
verpakking
VTGM
water
medicijnrol
naald
koelkast
app

Controleer of studenten het verschil tussen klaarzetten en klaarmaken begrijpen en VTGM herkennen.

In deze fase komt de medicatie echt bij de zorgvrager terecht

  • Fouten hebben dan direct gevolgen voor de gezondheid

  • Daarom werk je zorgvuldig, betrek je de zorgvrager en observeer je goed

Medicijnen aanreiken en toedienen

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Wanneer neem jij de verantwoordelijkheid voor het geven over?

A

Bij aanreiken

B

Bij toedienen

C

Bij registreren

D

Bij bestellen

Belangrijk onderscheid: bij aanreiken blijft de zorgvrager zelf verantwoordelijk voor het innemen; bij toedienen neem jij die verantwoordelijkheid over.

Aanreiken en toedienen

Bij aanreiken blijft de zorgvrager zelf verantwoordelijk voor het innemen. Bij toedienen neem jij die verantwoordelijkheid over. Daarna let je op het effect van de medicatie en op mogelijke bijwerkingen.

aanreiken
toedienen
effect
bijwerkingen
verpakking
berekening
allergieën
medicijnrol

Leg de nadruk op observeren tijdens en na het geven van medicatie.

Waar let je op vlak voor en na het toedienen?

Verwachte elementen: toestand van de zorgvrager beoordelen, opnieuw controleren, bij twijfel overleggen, innemen observeren, effect en bijwerkingen volgen, bijzonderheden rapporteren.

Wat is één belangrijk inzicht dat jij meeneemt uit deze les?

Laat studenten kort en persoonlijk antwoorden. Mogelijke thema’s: vijf keer juist, bevoegd en bekwaam, dubbelcontrole, medicijnrol, slikproblemen, observeren.

Welk onderdeel vond jij het lastigst om te begrijpen?

Gebruik de antwoorden om zicht te krijgen op lastige onderdelen, zoals dubbelcontrole, VTGM, medicijnrol of het verschil tussen aanreiken en toedienen.

Begrippenlijst

medicatieveiligheid - het voorkomen van medicatiefouten en het beschermen van de zorgvrager tegen vermijdbare risico's

bevoegd - volgens wet, opleiding en organisatieafspraken een handeling mogen uitvoeren

bekwaam - genoeg kennis en vaardigheden hebben om een handeling veilig uit te voeren

toedienlijst - actueel overzicht van welke medicatie een zorgvrager wanneer en hoe moet krijgen

vijf keer juist-regel - controle op juiste zorgvrager, medicijn, dosering, toedieningswijze en tijdstip

dubbelcontrole - extra controle door een tweede bevoegde en bekwame zorgverlener

GDS - geneesmiddelendistributiesysteem waarbij medicatie vaak per innamemoment is verpakt

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

medicijnrol - rol met zakjes medicatie voor vaste innamemomenten

VTGM - voor toediening gereedmaken van medicatie

toedienetiket - etiket met gegevens van het klaargemaakte medicijn en de zorgvrager

oplosmiddel - vloeistof waarmee een medicijn wordt opgelost

verdunningsmiddel - vloeistof waarmee een medicijn in de juiste concentratie wordt gebracht

parenterale medicatie - medicatie die niet via het maag-darmkanaal wordt toegediend, zoals injecties of infusen

eigen regie - de mate waarin de zorgvrager zelf meedenkt, meecontroleert en zelf handelingen uitvoert

Deze slide heeft geen instructies