Mens & Wereld les 2

Waarom is Leiden een grote stad geworden?

Les 2

1 / 19
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisAardrijkskunde+1BasisschoolGroep 6-8

In deze les zitten 19 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Waarom is Leiden een grote stad geworden?

Les 2

Vroeger ging het in fabrieken precies hetzelfde als nu.

1

Eens

2

Oneens


Sleepvraag

Oude Rijn

nederzetting

overstromingen

De Burcht

stadsrechten

leenheer

De stad Leiden ligt aan de rivier de ________.

Een _______ is een groep mensen die ergens gaan wonen.

De eerste bewoners bouwden hun huizen op hoger land om ________ te voorkomen.

In Leiden werd een verdedigingswerk gebouwd, dat we de ________ van Leiden noemen.

Toen Leiden _______kreeg, mocht de stad zelf regels maken en markten houden.

Voordat Leiden stadsrechten kreeg, had de ________ veel macht over de stad.

Lesdoel

Ik kan aan het einde van deze les uitleggen hoe Leiden zich in de middeleeuwen ontwikkelde tot een belangrijke handelsstad en beschrijven welke rol de lakenindustrie en gilden daarin speelden.

Wat kon een stad doen als het stadsrechten had?

Leiden in de middeleeuwen: wol en laken

In de middeleeuwen groeide Leiden uit tot een belangrijke stad.
Leiden kreeg stadsrechten:

  • zelf regels maken

  • markten organiseren

  • stadsmuren bouwen


Steeds meer handelaren en vakmensen naar de stad.

Wolhandel en lakenindustrie bloeide op.

Gilden

Lakens werden het belangrijkste exportproduct.

De vakmensen werkten samen in groepen.

Gilden zorgden voor:

  • goede kwaliteit van het werk

  • regels voor het beroep

  • wie wel of niet vakman mocht worden

Als je een beroep wilde leren, moest je bij een gilde horen.

Hoe denk je dat lakens werden gemaakt?

De lakenindustrie

WASSEN EN SORTEREN VAN DE WOL

  • Wol werd met de huid van het schaap er nog aan gebracht.

  • De wol werd in de gracht schoongemaakt.

  • Scheerwol werd in grote balen naar Leiden gebracht.



De lakenindustrie

PLOTEN EN KAMMEN


  1. De wol wordt losgemaakt van de huid van het schaap (ploten).

  2. Het grootste vuil uit de wol wordt geslagen (vlakers).

  3. De wol wordt gewassen in de gracht.

  4. Daarna wordt er vet op de wol gedaan (smouten).

  5. De wol wordt gekamd met warme ijzeren kammen.

De lakenindustrie

PLOTEN EN KAMMEN


SPINNEN, SCHEREN EN WEVEN

  • Van schone wol wordt eerst een draad gemaakt.

  • De gemaakte draden worden op klossen gewikkeld.

  • De juiste lengte wordt gemeten.

  • Daarna gebruikt de wever deze draden om stof te weven op een weefgetouw.

De lakenindustrie

VOLLEN EN VERVEN

  • De stof wordt schoongemaakt en ontvet (vollen).

  • Mensen trappen met hun voeten op de stof.

  • De stof wordt schoongespoeld in de gracht.

  • De stof wordt nagemeten.

  • De stof wordt geverfd in verschillende kleuren.

  • De stof wordt gecontroleerd.

  • Als hij goed is, krijgt hij een keurmerk.

Handel en controle

De lakens waren van hoge kwaliteit.

Voordat ze verkocht werden:

  • werden ze goed gecontroleerd

  • kregen ze een loodje

Daarna gingen ze op de markt of werden ze vervoerd via de rivier de Rijn.


Groei van de stad

De stad groeide:

  • smalle straatjes werden groter

  • er kwamen pleinen en markten

  • er kwamen grachten, bruggen en een haven


Schrijf een aantal dingen op wat je nu weet van de lakenindustrie.

Escape opdracht

Jullie gaan in groepjes 5 opdrachten maken over Leiden.
Elke opdracht hoort bij één envelop.

👉 Ben je klaar met een opdracht? Laat het aan mij zien.

👉 Na elke goede opdracht krijgen jullie van mij een letter.


🧩 Belangrijk:

  • Werk samen in je groepje

  • Lees de opdracht goed

  • Denk na en leg je antwoord uit

  • Je hoeft niet snel te werken, maar wel goed


🔓 EINDE

Maak met de letters die je na elke opdracht hebt gekregen het goede woord.