10.1 en 10.2 Elektriciteit
In 10.3 en 10.4 behandelen we magnetisme.
10.1 en 10.2 Elektriciteit
In 10.3 en 10.4 behandelen we magnetisme.
10.1 Lading
Lading komt van elektronen (-) en protonen (+).
ter grootte van het elementair ladingsquantum e
e = 1,602.10-19 Coulomb (BINAS 7A)
Gelijke lading stoot elkaar af, ongelijke lading trekt elkaar aan.
Een geladen voorwerp en een neutraal voorwerp trekken elkaar aan, doordat het geladen voorwerp het neutrale voorwerp beïnvloed en het een + en - kant geeft (elektrostatische inductie).
Door twee voorwerpen tegen elkaar te wrijven kunnen er elektronen overspringen, waardoor beide voorwerpen geladen worden. Sommige stoffen geven graag elektronen af en andere stoffen ontvangen graag elektronen.
10.1 Elektrische velden
Kracht tussen twee ladingen (Wet van Coulomb)
Kracht in een elektrisch veld
(Newton en parallellogram methoden komen hierbij terug)
Elektrisch veld weergeven met lijnen
(Oefen het tekenen van veldlijnen)
Veldlijnen staan loodrecht op geleiders
Juist
Onjuist
Alleen veldlijnen van verschillende bronnen kunnen elkaar kruisen.
Juist
Onjuist
Wat bedoelen we met een 'proeflading'?
minute
second
Wat is er fout in figuur 10.5?
minute
second
Op de vorige dia stond achter het bekende getal 1,60 . 10^-19 de eenheid 'Joule'
dat klopt, dat kan ik uitleggen
dat klopt, denk ik
dat moest Coulomb zijn
die natuurconstante heeft zelf geen eenheid
10.2 Elektrische energie
Geladen deeltjes versnellen of vertragen:
de 'puntenmachine': q . U = ½ . m . v2
Dit sluit direct aan bij de energie eenheid eV = 1,60.10-19 J
Verband U en E: Bij U over kleine afstand is E sterk.
Eigenlijk geen lesstof E = U / Δx (BINAS 35D2)
Opgave 10a
De puntenmachine aan het werk: q . U = ½ . m . v2
Met gegevens van het proton en de lichtsnelheid (BINAS 7):
Invullen 1,60.10-19 . U = ½ . 1,67.10-27 . (3,00.108)2
Geeft U = 4,70.108 V = 470 MV ('honderden miljoenen Volt')
Zoals bovenaan pagina 150 wordt verteld is dit praktisch niet haalbaar in één stap, maar wel in meerdere stappen.
Opgave 10b
Het deeltje in buis 8 heeft 7 keer q.U aan energie gekregen
ΔEkin = 7 . q . U
ΔEkin = 7 . 1,60.10-19 . 20.103 J = 2,24.10-14 J
ΔEkin = 2,24.10-14 / 1,60.10-19 = 1,40.105 eV
Handiger is echt werken met eV:
ΔEkin = 7 . 1e . 20.103 V = 1,40.105 eV
ΔEkin = 0,14 MeV
Opgave 11
Zie video uitleg
Opgave 13a,b
In een geleider (in het materiaal) blijven elektronen bewegen totdat er geen veld meer is (E = 0 N/C).
In een ruimte die geheel is omsloten door een geleider kan geen veld(lijn) zijn: de lijn mag niet door de geleider heen.
13a. We zien dat een elektron binnen een straal van 5,0 cm geen extra (kinetische) energie krijgt.
13b. Buiten de bol (r > 5,0 cm) neem Eel af ten gunste van Ekin. (energiebehoud)
Opgave 13c,d,e
13c. Dit soort vragen komen vaak voor! De stippellijn is de totale energie die gelijk blijft.
13d. Alweer die puntenmachine: JA, weer:
q . U = ½ . m . v2
6,3 eV = ½ . 9,11.10-31 . v2
Geeft v = 1,5.106 m/s
13e. Theoretisch legt het elektron een oneindig lange weg af en loopt een grote kans daarbij tegen een ander deeltje aan te botsen.
Opgave 16
Tussen opeenvolgende buizen staat een spanning.
Deeltjes worden versneld tussen de buizen.
In de buizen is geen veld en blijft de snelheid constant.
De buis waar het deeltje naar toe gaat trekt aan.
Zodra het deeltje die buis uit gaat, moet die buis het deeltje afstoten
Daarom wordt de spanning steeds omgekeerd: wisselspanning PQ.
Deeltjesversneller (zie video opgave 16)
Weektaak 10.2
Maak minimaal opgaven 10, 11, 13 en 16
Hiermee ronden we 10.1 en 10.2 af.
Kijk deze opgaven na. Heb je dan nog vragen?