Normen en Waarden (2026)


Normen en waarden


We hebben ze allemaal, maar wat doen we ermee?

1 / 29
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBurgerschapMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 29 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les


Normen en waarden


We hebben ze allemaal, maar wat doen we ermee?

Deze slide heeft geen instructies






Noem iets wat jij belangrijk vindt in het leven, 

wat je hebt meegekregen vanuit je familie.





In mijn geval:

"Zorg ervoor dat je een goede opleiding doet"

Kan je zelf aanvullen met een mooi voorbeeld uit je eigen leven

Het ontstaan van onze normen en waarden...

...Komt vanuit een mix van persoonlijke achtergrond, cultuur en de mensen met wie wij samen leven.


Opvoeding en gezin – wat je van huis uit meekrijgt.

Cultuur en tradities – gewoonten en gebruiken van het gebied je waar je leeft.

Religie of levensbeschouwing – bijvoorbeeld ideeën over wat goed en fout is vanuit geloof of filosofie.

School en vrienden – je leert van mensen om je heen hoe je met elkaar omgaat.

Maatschappelijke regels en wetten – wetten en regels drukken vaak de waarden van een samenleving uit (bijv. veiligheid → verkeersregels).

n

Deze slide heeft geen instructies


Waarden: waardevolle 

1-woord principes




  • Een persoonlijke waarde is in 1 woord samen te vatten

  • Het zijn principes die jij belangrijk of 'waardevol' vindt

  • De keuzes die je maakt in dit leven zijn gebaseerd op deze waarden

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies



Welke waarden...



Zou een docent moeten hebben?

Deze slide heeft geen instructies



Welke waarden...



Zou een student moeten hebben?

Deze slide heeft geen instructies



Welke waarden...



Zou een Verzorgende IG´er moeten hebben?

Deze slide heeft geen instructies



Welke waarden...



Zou een *** assistent moeten hebben?

Deze slide heeft geen instructies

Opdracht: 

Jouw eigen waarden


Scan de QR-code en maak een top 10 van jouw waardes.

Vergelijk deze met je buurman/buurvrouw 

en bespreek de verschillen



Deze slide heeft geen instructies


Wanneer je waarden moeten wijken:



Je krijgt een cadeautje dat je eigenlijk helemaal niet leuk vindt



1 Ik zeg: eerlijk wat ik denk

 2 Ik lach vriendelijk: en zeg er niks over





Deze slide heeft geen instructies


Wanneer je waarden moeten wijken:


Je bent op een gezellig feestje



1 Je ouders: "je bent om half 1 thuis". 

2 Je vrienden: "ah joh, blijf nog een uurtje".




Deze slide heeft geen instructies


Wanneer je waarden moeten wijken:


Je bent op een gezellig feestje deel 2



1 Je lichaam: "je hebt genoeg gehad, vriend(in)". 

2 Je vrienden: "ah joh, neem er nog eentje".




Deze slide heeft geen instructies


Alcoholgebruik in het Oosten



"De landelijke situatie rondom alcoholgebruik blijft zorgelijk, ondanks een groeiende groep mensen die een glas wijn of bier laten staan.  

55,2% van de Nederlanders drinkt wekelijks nog te veel."


"Een duidelijke meerderheid van de inwoners van Overijssel drinkt nog steeds ongezond veel (58,2%). 

Van de 12 Nederlandse provincies bezet Overijssel ook de 1e plaats als het gaat om overmatig alcoholgebruik. 6,9% drinkt overmatig, ruim boven het landelijk gemiddelde van 5,7%". 


(Afkickkliniekwijzer.nl, 23 juli, 2025)

Deze slide heeft geen instructies



Wanneer je waarden moeten wijken:


Je krijgt een prachtige kans op een goede baan...in het westen van het land



1 Werkgever: "we willen jou deze unieke kans geven".

2 Je familie: "we willen niet dat je weggaat...".





Deze slide heeft geen instructies


Wanneer je waarden moeten wijken:


Het gaat niet lekker met een klasgenoot...



1 Klasgenoot: "...Maar vertel het maar niet verder".

2 Je SLB'er: "Weet jij toevallig meer over zijn/haar situatie?".





Deze slide heeft geen instructies


Normen: de praktijk van je waardes


  • Onze normen zijn (gedrags)regels die onze waarden zichtbaar maken

  • De 'norm' bepaald wat door een groep als normaal wordt beschouwd

  • Hoe wij onze waarden laten zien, kan per persoon verschillen

Deze slide heeft geen instructies

Groepsopdracht:

Wat is normaal?


Ga in groepjes in gesprek over de complexe vraag:

'Wat is een normaal persoon?'


Wat zijn de waarden van deze persoon?

Hoe gedraagt deze persoon zich?

Hoe ziet hij/zij eruit?


Deze slide heeft geen instructies

Klassen-normen

Achter welke normen sta jij, als het gaat om jou en je klas?


  • Iedereen in de klas moet met respect behandeld worden

  • Iedereen in de klas moet met elkaar bevriend zijn

  • Iedereen in de klas is verantwoordelijk of zijn/haar eigen werk

  • Iedereen in de klas moet elkaar helpen om deze opleiding te halen

  • In de klas mag je een relatie hebben met een klasgenoot

Deze slide heeft geen instructies

Generationele verschillen

Ouder respect vs. gelijkheid


Oudere generaties (Babyboomers, Stille generatie):

Sterke nadruk op respect voor autoriteit (ouders, docenten, leiders).

Luisteren: "Wat de leraar zegt, is waar."


Jongere generaties (Millennials, Gen Z):

Meer gericht op gelijkheid en dialoog.

Verwachten dat gezag/respect moet worden verdiend, niet automatisch gegeven.

Deze slide heeft geen instructies

Generationele verschillen

Werkethiek vs. Werk-privébalans

Oudere generaties:

Norm: Hard werken = succes.

Trouw aan werkgever, lange carrières bij één bedrijf.

Identiteit vaak verbonden aan beroep.


Jongere generaties:

Waarde aan werk-privébalans, mentale gezondheid.

Zien werk als onderdeel van leven, niet het centrum.

Snellere wisseling van banen, zoeken naar betekenis.

Deze slide heeft geen instructies

Generationele verschillen

Stabiliteit vs. Flexibiliteit


Oudere generaties:

Norm: streven naar vastigheid: huis, gezin, baan.

Zekerheid werd hoog gewaardeerd.


Jongere generaties:

Meer gericht op flexibiliteit, vrijheid en avontuur.

Minder waarde aan bezit (auto, huis), meer aan ervaringen.

Deze slide heeft geen instructies

Culturele verschillen

Nederlandse normen en waarden scheppen soms verbazing bij andere culturen. Welke normen hebben Nederlanders volgens jou, die anders zijn dan de normen van andere afkomsten/culturen?



Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

En wat staat er - volgens haar - op dat onzichtbare kaartje?

A

Ik ben rijker dan jij

B

Ik ben succesvoller dan jij

C

Nu wil ik seks

D

Nu hoef ik je nooit meer te zien

Deze slide heeft geen instructies

Hoe ziet -volgens jouw normen- 'te schaars gekleed' eruit?

Let op: we vragen niet om naaktfoto's! Vraag de studenten om kledingstukken op te zoeken die zij als 'te bloot' interpreteren

Heb je wel eens een situatie meegemaakt waarin jouw normen zijn OVERSCHREDEN?

Deze slide heeft geen instructies

Lesopdrachten

1. Welke 5 waarden zouden ieder mens, volgens jou, moeten hebben? Leg ook uit waarom deze 5 volgens jou het belangrijkst zijn.


2. Welke 3 waarden, naast de 5 waarden die je hierboven hebt genoemd, zou iemand moeten hebben die jouw beroep (waar je nu voor studeert) moeten hebben? Leg wederom weer uit waarom jij dat vindt.


3. Je hebt vandaag een top 10 gemaakt van jouw belangrijkste waarden. Welke daarvan vind jij het makkelijkst én het moeilijkst om in de praktijk uit te leven?



Deze slide heeft geen instructies