Voortplanting
2.1 Ongeslachtelijke voortplanting
Voortplanting
2.1 Ongeslachtelijke voortplanting
Deze slide heeft geen instructies
Startopdracht
In een vijver leven eencellige pantoffeldiertjes (ongeslachtelijke voortplanting, ze delen zich gewoon in tweeën).
In hetzelfde gebied leven kikkers (geslachtelijke voortplanting, met eicellen en spermacellen).
Beide soorten hebben te maken met wisselende omstandigheden, zoals koude winters, ziektes en voedseltekort.
Deze slide heeft geen instructies
Vragen voor leerlingen
1 Wat is het verschil tussen ongeslachtelijke en geslachtelijke voortplanting?
2 Beschrijf in eigen woorden hoe pantoffeldiertjes zich voortplanten en hoe kikkers dat doen.
3 Noem één voordeel en één nadeel van ongeslachtelijke voortplanting.
4 Noem één voordeel en één nadeel van geslachtelijke voortplanting.
5 Stel dat er plots een ziekte uitbreekt in de vijver. Welke soort heeft een grotere kans dat een deel van de populatie overleeft? Leg uit.
6 Stel dat er veel voedsel is en de omstandigheden stabiel blijven. Welke soort groeit dan sneller in aantallen? Leg uit.
Toepassing
Bedenk een situatie in de natuur waarin ongeslachtelijke voortplanting handiger is dan geslachtelijke voortplanting.
Bedenk een situatie waarin juist geslachtelijke voortplanting een voordeel oplevert.
Basisbegrip
Ongeslachtelijk = er is maar één ouder nodig, nakomelingen zijn genetisch identiek (klonen).
Geslachtelijk = er zijn twee ouders nodig, nakomelingen krijgen een unieke combinatie van genen.
Voordelen/nadelen
Ongeslachtelijk:
Voordeel → gaat snel, veel nakomelingen in korte tijd, weinig energie nodig.
Nadeel → geen variatie, dus kwetsbaar voor ziektes en veranderingen.
Geslachtelijk:
Voordeel → genetische variatie, daardoor grotere kans dat sommige nakomelingen overleven bij veranderingen.
Nadeel → kost veel energie (partner vinden, voortplantingscellen maken) en gaat trager.
Gevolgen voor populatie
Bij ziekte → kikkers (geslachtelijk) hebben grotere kans dat een deel van de populatie resistent is door genetische variatie. Pantoffeldiertjes zijn allemaal hetzelfde, dus kans is groot dat allemaal ziek worden.
Bij stabiele omstandigheden → pantoffeldiertjes (ongeslachtelijk) groeien sneller omdat ze zich snel en eenvoudig verdelen.
Toepassing
Ongeslachtelijk handig bij stabiele omgeving (bv. bacteriën in een warme voedingsbodem).
Geslachtelijk handig bij veranderlijke omgeving (bv. dieren die in wisselend klimaat leven).
Lesprogramma
Startopdracht
Leerdoelen
Uitleg
Vragen
Nabespreken
Huiswerk
Deze slide heeft geen instructies
Welke vragen van het huiswerk willen jullie dat ik bespreek?
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen 2.1
Je kent de gebeurtenissen tijdens de celcyclus.
Je weet dat door ongeslachtelijke voortplanting nakomelingen ontstaan die identiek zijn aan de ouder.
Je herkent ethische en biologische argumenten bij standpunten over klonen van organismen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke vormen van ongeslachtelijke voortplanting kennen jullie?
Deze slide heeft geen instructies
Ongeslachtelijke voorplanting
Deling
Knopvorming
Uitlopers
Wortelstokken
Knollen
Bollen
Weefselkweek
Deze slide heeft geen instructies
ongeslachtelijke voortplanting
* nakomelingen ontstaan door celdeling
* nakomelingen zijn identiek aan hun voorouder
Deze slide heeft geen instructies
Ongeslachtelijke voortplanting
Deze slide heeft geen instructies
kunstmatig ongeslachtelijk
stekken weefselkweek klonen
Deze slide heeft geen instructies
Interfase = G1 + S + G2. de periode tussen celdelingen
M-fase
Interfase
G1-fase: voorbereiding op celdeling. Hier zitten er nog 46 chromosomen in de cel.
S-fase: Synthese van DNA.
Dus het kopieren van DNA. Nog geen verdeling van chromatiden. Dus 1 chromatide
G2-fase: chromosoom bestaat uit 2 chromatiden. Spiraliseren van chromosomen
Mitose
M-fase: kerndeling en celdeling
Deze slide heeft geen instructies
Kankercellen zijn cellen die ongeremd groeien. Leg uit waarom dat vaak te maken heeft met verlies van de checks in verschillende celcyclus stadia
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
S-fase S-fase G-fase
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Klonen: celkerntransplantatie
Somatic Cell Nucleus Transfer (SCNT)
Verwijderen van kern uit eicel.
Toevoegen van kern met gunstige eigenschappen.
Eicel implanteren in draagmoeder
Deze slide heeft geen instructies
Klonen: embryosplitsing
Klompje cellen wordt na bevruchting in meerdere klompjes gesplitst.
Verkrijgen van dieren met gunstige eigenschappen.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is GEEN functie van mitose?
Reparatie
Groei
Voortplanting
Celstrekking
Deze slide heeft geen instructies
een organisme heeft 2n = 12 chromosomen, hoeveel chromosomenparen heeft dit organisme?
2
6
12
24
Deze slide heeft geen instructies
In welke fase van de celcyclus wordt het DNA gekopieerd?
Tijdens de G1-fase.
Tijdens de S-fase.
Tijdens de G2-fase.
Tijdens de M-fase (mitose).
Deze slide heeft geen instructies
Wat is ongeslachtelijke voortplanting?
Voortplanting door seks
Voortplanting zonder seks
Voortplanting zonder geslachtscellen
Voortplanting met geslachtscellen
Deze slide heeft geen instructies
Welke processen vinden plaats gedurende de M fase?
DNA replicatie, kerndeling, celdeling
DNA replicatie, celdeling, plasmagroei
kerndeling, celdeling
celdeling, plasmagroei
Deze slide heeft geen instructies
Hoeveel chromosomen zijn er zichtbaar? Hoeveel chromatiden zie je?
1 chromosoom, 1 chromatide
1 chromosoom, 2 chromatiden
2 chromosomen, 1 chromatide
2 chromosomen, 2 chromatiden
Deze slide heeft geen instructies
Bij klonen spreek je van...
Geslachtelijke voortplanting
Ongeslachtelijke voortplanting
Deze slide heeft geen instructies