Metrum

Het metrum


Module 2: poëzie



Lesplan



Metrum uitleg 


Metrum oefening

       

         

           



Lesdoelen:

Aan het eind van deze les weet je wat metrum is, wat de soorten zijn en je kunt een metrum herkennen in een gedicht.

1 / 20
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavoLeerjaar 2

In deze les zitten 20 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Het metrum


Module 2: poëzie



Lesplan



Metrum uitleg 


Metrum oefening

       

         

           



Lesdoelen:

Aan het eind van deze les weet je wat metrum is, wat de soorten zijn en je kunt een metrum herkennen in een gedicht.

De kat krabt de krullen van de trap. Dit is een mooi voorbeeld van:

A

Assonantie

B

Enjambement

C

Alliteratie

D

Elisie

Wat is een enjambement?

A

Een onlogische afbreking van een versregel

B

Een onlogische toevoeging van een versregels

C


D


Metrum

- Metrum is een versregel waarin het aantal lettergrepen gelijk is.

- Sprake van regelmatige afwisseling van beklemtoonde en onbeklemtoonde lettergrepen.


Beklemtoond           -    heffing

Onbeklemtoond     v    daling

Metrum

Versmaat = regelmatige afwisseling van beklemtoonde en onbeklemtoonde lettergrepen (ritme)


  • Jambe (afwisselend onbeklemtoond - beklemtoond)

        ∪ - | ∪ -|∪ - | ∪ - | ∪ -|

        Een nieu|we len|te en| een nieuw|geluid

  • Trochee (afwisselend beklemtoond - onbeklemtoond)

       - ∪ | - ∪ | - ∪ | - ∪|

      Constan|tijntje,| 't zaligh | kijntje,



Scanderen

Elk woord bevat beklemtoonde en onbeklemtoonde lettergrepen. 

Het metrum is het regelmatig afwisselen van heffingen en dalingen.

Scanderen is het uitschrijven van deze heffingen en dalingen.

Een heffing (klemtoon) schrijf je uit als een - en een daling (geen klemtoon) schrijf je op als een V

De vijf bekendste soorten metrum en hun versvoeten

Een - is een heffing en een V is een daling


Trochee:      PAM-pam | PAM-pam | PAM-pam                                                                              de versvoet is - V 

Jambe:         pam-PAM | pam-PAM | pam-PAM                                                                              de versvoet is V -


Anapest:      pam-pam-PAM | pam-pam-PAM | pam-pam-PAM                                                   versvoet is  VV-  

Dactylus:     PAM-pam-pam | PAM-pam-pam | PAM-pam-pam                                                     versvoet is -VV 


Amfibrachus:  pam-PAM-pam | pam-PAM-pam | pam-PAM-pam                                                 versvoet is V-V 

Trochee (-v)

Had hij Holland dan gedragen,

Onder 't hart,

Tot zijn afgeleefde dagen,

Met veel smart,


Vondel

Paar tips

  • Het draait bij het metrum om lettergrepen, niet om woorden.

  • Je blijft binnen de regel met het metrum en begint elke regel opnieuw.

  • Een versvoet hoeft niet afgemaakt te worden, elke nieuwe regel begint  met het begin van de versvoet.

  • Begin met de langere woorden om daarin de klemtoon te bepalen.

  •  Zelfstandige naamwoorden van één lettergreep zijn beklemtoond.

  • Op een 'e' die klinkt als 'u' valt nooit een klemtoon. 

  •  Onbeklemtoonde lettergrepen kunnen wegvallen: d'ogen. --> elisie

Kijk ook naar...

  • Waar ligt de meeste betekenis? Zelfstandige naamwoorden. Daar zit vaak ook de klemtoom.

  • Voorzetsels en lidwoorden zijn minder belangrijk.

  • Zoek - en <— voor- en achtervoegsels hebben amper klemtoon. 

  • Spreek woorden vragend uit om binnen een woord klemtoon te vinden.

Zonne stervend zonk in zee, en een wijde wade spreidde op de brede kimme neer 't wolkenheer.

Een nieuwe lente en een nieuw geluid

Constantijntje, 't zaligh kijntje,

Voorbeelden

Ik zie de zee. Zij denkt gedwee. Zij lacht maar mee. Ik zie de zee.
Metrum -> jambe



Geen geld. Geen vuur. Geen speed. Geen krant. Geen wonder. Geen weed. Metrum -> jambe (Jules Deelder) 

voorbeelden


Pakje sigaretten, mama ziet het niet, ik ben al weg, ze slapen straks.

Metrum -> trochee


Geen brood. Geen tijd. Geen weet. Geen klote. Geen donder. Geen reet.
Metrum -> jambe (Jules Deelder, deel II van Blues on Tuesday)


voorbeelden

Ik neem je mee. Ik neem je mee op reis. (Gers Pardoel)

Metrum -> jambe


Negentig minuten lang. Voor onze club uit Amsterdam. 

Metrum -> trochee