Zuurstof en inhalatietherapie.pptx

1.04 Zuurstof en inhalatietherapie

Vermeulen Inge

1

1 / 109
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 109 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

1.04 Zuurstof en inhalatietherapie

Vermeulen Inge

1

Les 2

Leerdoelen

  • Je gebruikt vakterminologie met betrekking tot het ademhalingsstelsel

  • beschrijft het belang en de normale fysiologie van het AH stelsel in eigen woorden


Lesdoelen

  • Je beschrijft het belang en de normale fysiologie van het AH stelsel in eigen woorden

  • Je beschrijft in eigen woorden het doel van AH

  • Je legt diffusie uit



2

Fysiologie bovenste en onderste luchtwegen

3

4

Inademen van zuurstof uit de omgeving
uitademen van koolstofdioxide naar buiten toe

5

O2

CO2

Normale ademhaling

  • Bestaat uit:


  • Diffusie

    • Ventilatie

    • perfusie

6



7

Diffusie

= De gaswisseling van O2 en CO2



diffusie: uitwisseling van stoffen van een plaats met een hoge concentratie (alveoli) naar een plaats met een lagere concentratie(bloed in de capillairen) door een semipermeabel membraan tot er homeostase is bereikt.


8

Waarom ademen we O2 (zuurstof) in?

O2 energie aan de cellen



Onderhoud, groei, afweer, celdeling


Aeroob proces (zuurstofafhankelijk)

9

Waarom ademen we CO2 (koolstofdioxide) uit?

CO2 afvalgas






Signaal voor zuurstoftekort in het lichaam


10

Wat als er geen O2 in de weefsel komt?

11

Hoe ademen we?

Adembewegingen

12

Ventilatie

13

Normale ademhaling

  • Bestaat uit

    • Diffusie

    • Ventilatie

    • perfusie

14

Perfusie

O2 in het bloed (doorbloeding)

O2 wordt gebonden aan hemoglobine (Hb)


Hb. is een deeltje van een RBC (erythrocyt) waardoor meer O2 kan vervoerd worden.

  • O2 wordt gebonden aan ijzer.

  • verzadiging/saturatie 95%

15

16


De neus - Nasi


  • Functie:

    • Filteren,

    • bevochtigen,

    • verwarmen,

    • ruiken,

    • slijm afvoeren,

    • afweer,

    • medeklinkers vormen

17

De keelholte – farynx/ pharynx

  • Afweer


  • slikreflex

18

Het strottenhoofd - Larynx

  • Afsluiten luchtpijp

  • Stem + verandering stem bij jongens

  • Toon in de stem

  • Onderaan ligt de schildklier - thyroid

19

Luchtpijp - trachea

  • Verbinding tussen larynx en pulmones

  • Oesophagus achter trachea

  • Splitsing ter hoogte van mediastinum

  • Scherpe hoek naar linker hoofdbronchus

  • Minder scherpe naar rechter hoofdbronchus

  • Aan splitsing  lymfeklieren, hoofdbronchus met grote bloedvaten die in en uit de pulmo gaan = longhilus.

    • Lymfeklieren op die plaats = hilusklieren

  • Hoefijzervormig kraakbeen, open aan oesophaguszijde

  • trilhaartjes





20


Longen - Pulmones


  • 2 longen – longkwabben – lobi

  • Rechter  3 lobi

  • Linker  2 lobi




Bronchoconstrictie/ bronchodilatatie door spiercellen


WAAROM IS DE LINKER LONG KLEINER DAN DE RECHTER LONG?




21

RE

Li

Rechts = dexter links = sinister

Perfusie door diffusie

22

Bekleding

Alveoli

  • Haarvaten

  • Elastische vezels

  • Surfactant

  • macrofagen

Pulmones

  • Pleura visceralis

pleurabladen

  • Pleura pariëtalis



pleuravocht



opentrekken longen

23

Ademhaling

  • = verse lucht opnemen in het lichaam

    • Diffusie in de alveoli


ADEMBEWEGINGEN


Inspiratie (inademing)

Expiratie (uitademing)

24

Inspiratie

  • Samenwerking tussen

    • Diafragma en tussenribspieren


  • Middenrif spant  trekt long omlaag  borstholte vergroot  buikorganen omlaag


buikademhaling


  • Bij inademen extra lucht  uitzetten borstholte  nog meer opentrekken longen


borstademhaling











25

Expiratie

  • Ontspannen diafragma, tussenribspieren

  • Borstholte verkleint

    • Passief!! Lucht wordt uit longen geduwd.



  • Kan door spieren bespoedigd worden

26

Ademregulatie

27

Frequentie

Regelmaat

diepte

Behoefte van het bloed

Hoe?

  • Prikkel van chemoreceptoren in aorta en halsslagader

  • Beinvloed door limbisch systeem (emoties)



  • AH kan bewust geregeld worden

    • bij spreken, zingen

  • Reflexen onwillekeurig

    • Braken, niezen, hoesten,…

28

Hoest…

  • 100 à 150 km/ u

  • Sluiten van stemspleet en strotklepje na diepe aspiratie

  • Aanspannen uitademingsspieren  verhoging druk in longen

  • Plots openen stemspleet en strotklepje

29




Remember…


30

31

Formatieve Toets

  • Open vakken


  • VEI


  • Oefeningen


  • Formatieve toets

    • Gaat open om 10.30 uur tot 12 uur.


32

Les3

Leerdoelen

  • Je beoordeelt/ interpreteert gemaakte observaties, vertrekkende vanuit de normale werking van het AH stelsel

  • Je somt observaties en aandachtspunten op bij problemen aan het AH stelsel

  • Je beargumenteert je keuze en aandachtspunten van een interventie bij de afwijkende observaties mbt het AH stelsel


Lesdoelen

  • Je beoordeelt/ interpreteert gemaakte observaties, vertrekkende vanuit de normale werking van het AH stelsel

  • Je somt observaties en aandachtspunten op bij problemen aan het AH stelsel

  • Je toont waarop te letten bij het observeren van de AH

  • Je toont waarop te letten bij het nemen van de arteriële saturatie

  • Je interpreteert de meetresultaten en rapporteert afwijkingen in vakterminologie

  • Je beargumenteert je keuze en aandachtspunten van een interventie bij de afwijkende observaties mbt het AH stelsel


33

Observeren van de ademhaling

  • Types

  • Frequentie

  • Ritme

  • Diepte

  • Symmetrie

  • Ademgeluid

  • Geur

  • adembeweging

34

Observeren van de ademhaling



  • Costale ademhaling


  • Abdominale ademhaling ADEMHALINGSTYPES


  • Costo-abdominale ademhaling

35

Observeren van de ademhaling

  • Frequentie


  • Aantal ademhalingen in een bepaalde tijd.


  • Per minuut is de standaard


  • 1 minuut = 60 seconden


36

Observeren van de ademhaling

  • Ritme


  • Tempo


  • Inspiratie – expiratie – pauze


  • Regelmatig / onregelmatig

37

Observeren van de ademhaling

  • Diepte



  • Oppervlakkig


  • Diep


  • Normaal : rustige oppervlakkige ademhaling

38

Observeren van de ademhaling

  • Symmetrie



  • Pulmones sinister en dexter zetten gelijkmatig uit

39

Observeren van de ademhaling

  • Ademgeluid


  • Normaal: niet hoorbaar

    • Wheezing = fluitend/ piepend

    • Crepitaties = krakend

    • Reutelend

    • Snurkend

    • Hikken

40

Observeren van de ademhaling

  • Geur:


  • Normaal geen geur



  • aceton


41

Observeren van de ademhaling

  • Adembeweging


  • Neusvleugelen

    • Keelspieren samentrekken

    • Borst- en buikspierbewegingen

    • Blazen


  • = Ademhalingsmoeilijkheden

42

Fysiologische schommelingen

  • AH



  • Mobiliteit en arbeid



  • Pijn


  • Leeftijd 0 jaar > 20 jaar

43

Pathologische schommelingen

  • POLYpneu : koorts

  • BRADYpneu: cerebrale aandoeningen

  • Apneu: slaapapneu

  • DYSpneu: astma

  • TACHYpneu: longaandoening


  • Hyperventilatie

44

Pathologische schommelingen

  • AH volgens BIOT

45

Pathologische schommelingen

  • Küssmaulademhaling

46

Pathologische schommelingen

  • Cheyne-stokes

47

Meten van AH

  • 1 minuut

  • Zonder medeweten van patient

  • In rust


  • 1 AH = inspiratie, expiratie en rust



  • Frequentie:

    • 12-18 AH/min  volwassenen

    • 20 – 30 AH/ min  jonge kinderen

    • 12 – 20 AH/min  pubers

48

Rapporteren


  • Onmiddellijk mondeling indien afwijkend



  • HIX (schriftelijk)

49

Oxymetrie

50

Arteriële zuurstofsaturatie

O2 in het bloed (doorbloeding)

O2 wordt gebonden aan hemoglobine (Hb)


Hb. is een deeltje van een RBC (erythrocyt) waardoor meer O2 kan vervoerd worden.

  • O2 wordt gebonden aan ijzer.

  • verzadiging/saturatie 95%

51

Arteriële Zuurstofsaturatie

  • SpO2 = graadmeter voor hoeveelheid O2 in RBC


  • Saturatie = % > 95%

52

Transcutane SpO2 meting (saturatiemeter of pulse oxymetrie)

53

Lichtbron met infrarood en fotosensor


Hb absorbeert licht


Meting Hb met EN zonder O2


Berekening door lichtverschil de saturatie (O2 gebonden Hb  SpO2



Afwijkingen

  • Desaturatie  <90%


  • Cyanose  blauwe lippen, wangen, nagels

    • Hypoxemie  O2 tekort in bloed

    • Hypoxie  O2 tekort in weefsels

54

Oxymeter gebruik

Werkt niet bij…

  • Onderkoeling

  • Felle lichtbron in buurt

  • Bewegingsartefacten

  • Elektronische interferenties


  • Ernstige hypotensie

  • Te laag Hb

  • Ernstig bloedverlies

  • Vaatconstrictie

  • dyshemoglobine

tips

  • Warme en schone handen

  • Geen optische storingen -> licht

  • Houd hand stil

  • Goede plaatsing

  • Niet bij elektronische apparaten


  • Geen nagellak

  • Wijsvinger

  • Dezelfde vinger

55

56

Les3

Leerdoelen

  • Je beoordeelt/ interpreteert gemaakte observaties, vertrekkende vanuit de normale werking van het AH stelsel

  • Je somt observaties en aandachtspunten op bij problemen aan het AH stelsel

  • Je beargumenteert je keuze en aandachtspunten van een interventie bij de afwijkende observaties mbt het AH stelsel


Lesdoelen

  • Je somt de symptomen van zuurstof op

  • Je geeft de doelen van zuurstoftherapie weer

  • Je kan de meest geschikte zuurstofmethode aanbevelen aangepast aan je zorgvrager

  • Je benoemt de specifieke verpleegkundige aandachtspunten voor het aanbevolen systeem

57

Zuurstoftherapie

  • B1 handeling




  • Tot 2l O2/min. zonder voorschrift van de arts

58

WGO

  • Longlijden




  • Morbiditeit en mortaliteit

59

Zuurstof als therapie

  • O2 in het ZH

  • O2 in acute situaties


  • O2 thuis



  • Cardiale en pneumologische aandoeningen  meer O2 toedieningen

60

O2 ….

  • Gas

  • Reuk, smaak, kleurloos


  • 3 minuten zonder = schade!!



  • Ingeademde lucht = 21% O2, de rest stikstof


  • Uitgeademde lucht = afvalgas (koolstofdioxide)

61

COPD

  • O2 tekort  druk in longen neemt toe  minder in staat O2 op te nemen





orgaanproblemen




Zuurstoftherapie

62

O2

Vasodillaterend

&

bronchodillaterend

63

Indicaties

  • COPD

  • Longcarcinoom

  • hartinsufficiëntie (cor lijden) of hartfalen

  • Astma

  • Beroepsziekten ( asbestose, mijnwerkerslong,…)

  • palliatief

64

Symptomen bij zuurstoftekort

  • Dyspnoe

  • Benauwdheid

  • Onrust, angst

  • Slaapstoornissen

  • Tachycardie ( palpitaties)

  • Verwardheid

  • Suf, duizelig

  • Hoofdpijn

  • Cyanose

  • bewusteloosheid

65

Doel

  • Verminderen symptomen

  • Verminderen hypoxemie

  • Symptomen van weefselhypoxie stoppen



  • Betere levenskwaliteit!!


66

Hoe dien je zuurstof toe?

  • Afhankelijk van hoeveelheid zuurstof toe te dienen


  • Haalbaarheid van patiënt ( thuis of ZH)




67

Laag debiet systeem
(weinig zuurstof toe te dienen)

  • O2 + kamerlucht


  • Neusbril

    • Zuurstofmasker

      • Rebreathing mask

      • Non rebreathing mask

    • Nasofaryngeale katheter

    • Zuurstof sparend masker

68

Neusbril  MAX 6l/ min

69

Wij als Verpleegkundigen…

  • Aandacht hebben voor:

    • Lange termijn toediening

    • Positie

    • Drukpunten controleren

    • Dagelijks reinigen

    • Max 6l/ min

    • Droge neus -> bevochtiging

    • Verlengstuk  max 15 meter


  • GEEN vaseline

70

Zuurstofmasker

71

Wij als verpleegkundigen

  • Minimum 5l O2/min

  • Maximum 10 l/min

  • juiste maat

  • Reinigen drukletsels voorkomen

72

Partieel rebreathing masker

  • O2 masker met zak 600 à 800 ml

  • Geen éénrichtingsklep tss masker en zuurstfreservoir

  • 2 kleploze openingen

  • O2 in masker en zak door poort

  • Expiratie zak vult met O2 en CO2

  • Inspiratie  inademen deels heringeademd  partieel rebreathing

  • Debiet 8 à 12 lO2/min

73

Non-rebreathing masker

  • Kort te geven bij acute hypoxie (max 24 uur)

  • Wel eenrichtingskleppen

  • Zuivere zuurstof ingeademd

  • 10à15l O2/min

  • Geen bevochtiging mogelijk

74

Nasofaryngeale katheter

75

Wij als verpleegkundigen

76

  • Voorzichtig inbrengen

  • Correct fixeren

  • Pt observeren


Zuurstof sparende systemen

  • Tracheostomie masker 2 tot 4 l/ min





  • Transtracheale sonde



  • Zuurstofbril reservoir 20 ml O2



77

78

Hoogdebiet systemen

  • Jetmasker (Venturi)





  • Enclosures

79

Recente systemen

  • Oxymask



  • Oxyarm

80

AANDACHT

  • Verlengleiding: max. 15 meter


  • Vervangen materiaal in ZH meer dan thuis  infectierisico


  • GEEN vaseline

81

Zuurstofbronnen

  • Gasfles


  • Zuurstof concentrator


  • Vloeibare zuurstof


  • Centraal systeem

82


Gasfles


83

  • Cilinder

    • Samengeperst gas

      • Druk 150 – 200 bar

      • Witte fles


  • Debietmeter

    • Drukregulator (ontspanner)

Voordelen

  • Betrouwbaar

  • 100% zuurstof

  • Hoogste debiet mogelijk

  • Bij apotheek

  • Eenvoudig in onderhoud

  • Geen geluidshinder

  • Makkelijk beschikbaar

  • Geen O2 verlies als kraan dicht is

nadelen

  • Beperkte bewegingsvrijheid

  • Beperkte capaciteit  snel vervangen

  • Hoge druk 


  • Brandgevaar bij olie of vet

  • Frequente levering

84

Flessen liggend vervoeren (of stabiel)

Geen hevig zonlicht

Zuurstofconcentrator

85

  • Haalt O2 uit de lucht  electriciteit

  • Weegt 20 a 30 kg

  • Goed geventileerde ruimte en veel lucht

  • Zet 21% O2 (in lucht) om naar 90% à 95% O2


Voordelen

  • Gebruiksvriendelijk en verplaatsbaar

  • Veilig

  • 1x thuis bezorgd

  • Continu gebruik mogelijk

Nadelen

  • Geluid zoemt

  • Hoger debiet dan 4L/min = minder concentratie

  • Elektriciteit gebruik

  • Storingen  alternatief voorzien

  • Ventilatie

  • Mobiliteit niet verder dan lengte slang

  • onderhoud

86

Niet bij warmte bron

Niet in zon

Vrije ruimte 15 cm rondom

Niet in afgesloten ruimte

Vloeibare zuurstof

  • Langdurig O2 te geven

  • Vloeistof -183°C -> omgezet naar gas + opgewarmd tot kamertemp.

  • 1L vloeibaar = 850L gas

  • Container = 30L

  • Draagbaar vat : 0,5 tot 1,2 liter vloeistof.


  • Tijd van toedienen hangt af van debiet.

87

voordelen

  • Gebruiksvriendelijk

  • Grote bewegingsvrijheid -> laag gewicht, grote capaciteit

  • Zuivere O2

  • Eenvoudig onderhoud

  • Geen geluidshinder

nadelen

  • Zwaar moedervat -> niet overal mogelijk

  • Regelmatig aanvullen basiseenheid

  • Onverwacht bijtanken niet steeds mogelijk

  • Verdampt in draagbare eenheid indien niet gebruikt

  • Bevriezingsletsels bij vullen draagvat

88

Verticaal plaatsen

Goed verluchte ruimte

Niet onder kleding dragen

Vlak voor gebruik vullen

Oppassen voor brandwonden

Centraal systeem In ziekenhuizen

  • O2:

    • Manometer heeft witte kleur, inplugsysteem is 6 hoekig



  • perslucht:

    • Manometer heeft zwarte kleur, inplugsysteem is vierkant



Mogelijkheid tot bevochtiging

89

bevochtiging

90

Patiënten educatie

  • GEEN vetten, warmtebronnen, alcohol



  • Vloeibare zuurstof:




  • Vervoer: vast maken.


91

92

  • Beslis boom zuurstof toediening

Casus: Mevrouw Jansen

  • Mevrouw Jansen is een 68-jarige vrouw met een voorgeschiedenis van COPD. Ze rookte vroeger, maar is vijf jaar geleden gestopt. Ze gebruikt dagelijks inhalatiemedicatie.

  • Mevrouw Jansen meldt zich bij de spoedgevallen met toenemende kortademigheid, vooral bij inspanning. Ze voelt zich vaak moe en heeft moeite met dagelijkse activiteiten zoals traplopen en boodschappen doen.





93

Casus: Mevrouw Jansen

  • Mevrouw Jansen is een 68-jarige vrouw met een voorgeschiedenis van COPD. Ze rookte vroeger, maar is vijf jaar geleden gestopt. Ze gebruikt dagelijks inhalatiemedicatie. (-> inhalatietherapie les 7)

  • Mevrouw Jansen meldt zich bij de spoedgevallen met toenemende kortademigheid, vooral bij inspanning. Ze voelt zich vaak moe en heeft moeite met dagelijkse activiteiten zoals traplopen en boodschappen doen.



94

Casus: Mevrouw Jansen

  • Bij lichamelijk onderzoek is er sprake van een verhoogde ademhalingsfrequentie en een piepende ademhaling. De zuurstofsaturatie is 88% in rust.

  • Bloeddruk en pols: 147/83 mmHg, 92 s/min.




  • Haar parameters zijn:

    • Bloeddruk: 147/83 mmHg  medische term?

    • Polsslag 92s/min  medische term?

    • verhoogde ademhalingsfrequentie  medische term


95

Casus: Mevrouw Jansen


  • Haar parameters zijn:

    • Bloeddruk: 147/83 mmHg  hypertensie

    • Polsslag 92s/min  tachycardie

    • Je merkt een snelle ademhaling op  tachypnoe


96

actie

  • Welke actie zal je nemen bij mevrouw Jansen?

    • ???



  • Je krijgt het order van de verpleegkundige om 1 Liter O2 te geven.

    • Via welke weg geef je dit?

      • Met welk systeem geef je dit?

      • Wat is je volgende actie?


  • SpO2 blijkt 88% te zijn  medische term?


97

actie

  • Je neemt de juiste acties

    • Team onmiddellijk verwittigen



  • SpO2 blijkt 88% te zijn  hypoxemie

    • Je krijgt het order van de verpleegkundige om 1 Liter O2 te geven.

      • Via welke weg geef je dit? Langs de neus

      • Met welk systeem geef je dit? Via neusbril

        • Leg uit hoe je dit systeem gebruikt.

      • Wat is je volgende actie? Controle saturatie na 10 minuten

98

Je geeft je ZV een neusbril, geef de aandachtspunten voor dit gebruik.

  • Max 6 l O2

  • Geen vaseline

  • Wijze van aandoen

  • Drukpunten controleren

  • Bij gebruik verlengstuk Max 15 m.

99

Casus Meneer Benali

  • Meneer Benali is een 72-jarige man .

  • Hij heeft zich verslikt in yoghurt.

  • Meneer Benali meldt zich enkele dag later bij de spoedeisende hulp met kortademigheid,. Hij voelt zich extreem moe. Zijn familie meldt dat hij de afgelopen dagen verward is geweest.

  • Bij lichamelijk onderzoek is er sprake van cyanose (blauwe verkleuring van de lippen en nagels), een verhoogde ademhalingsfrequentie en gebruik van hulpademhalingsspieren. De zuurstofsaturatie is 82% in rust. Een thoraxfoto toont tekenen van een longontsteking.

100

Casus Meneer Benali

  • Je krijgt de opdracht om bij meneer Benali de parameters te gaan nemen.


  • Welke parameters neem je?


101

Casus Meneer Benali

  • Je krijgt de opdracht om bij meneer Benali de parameters te gaan nemen.


  • Welke parameters neem je?

    • Bloeddruk en polsslag

    • zuurstofsaturatie


102


  • Je krijgt de bijkomende opdracht van de arts om 7 liter zuurstof op te starten.


  • Welk materiaal verzamel je?


  • Waarom neem je dat materiaal?

103

Zuurstof toedienen

  • Maak een kort stappenplan voor het toedienen van zuurstof aan mevrouw Jansen.


  • Gebruik je stappenplan hiervoor en haal de belangrijke handelingen eruit.


  • Dit kan je doen door een demonstratie te vragen aan een klasgenoot.

104

De delen van een zuurstoffles

  • Zuurstoffles: kleur WIT

  • Manometer  hoeveelheid bar

  • Debietmeter ( onderzijde bolletje)

  • Grootte van de fles  Liter



  • Waarom zijn deze gegevens nodig?

    • Zuurstofberekening


105

Zuurstofberekening


106

Meebrengen

  • Rekenmachine


107

Meebrengen volgende les (8/11/2024)

  • Rekenmachine!!

108

109