Par 3 Sociale Wetten en kiesrecht
Par 3 Sociale wetten en kiesrecht
Onderdelen in deze les
Par 3 Sociale wetten en kiesrecht
Verzuiling:
De verdeling van de samenleving in groepen( zuilen) met een eigen politieke of godsdienstige overtuiging
Emancipatie:
Het streven naar gelijke rechten.
Leerdoel
Herkennen en uitleggen:
-Sociale wetten
-Waar vrouwen tijdens de eerste feministische golf voor streden.
-Hoe de verschillende zuilen dachten over vrouwenkiesrecht.
Nieuwe wetten
Door de economische crisis van 1873 zagen liberalen ook in dat de problemen van de armen niet altijd hun eigen schuld was.
Vandaar dat ook liberalen toestemden dat de overheid zou ingrijpen d.m.v. een aantal wetten.
Langzaam verbetering
Eerste sociale wetten vanaf 1874: Kinderwetje van Van Houten
Leerplichtwet (1900), Woningwet (1901)
Vóór de Woningwet...
...na de Woningwet
Caoutchouc-artikel
1887
Caoutchouc-artikel: Grondwetsartikel uit 1887 dat kiesrecht gaf aan alle mannen die aan bepaalde eisen voldeden
De 'rubberen regel' komt in de Grondwet, waarbij het kiesrecht wordt gegeven aan volwassen mannen 'die daarvoor geschikt zijn'.
Dat klinkt vaag, en dat was ook de bedoeling: de eisen konden steeds worden verlaagd. Aan deze 'rubberen' flexibiliteit dankt het artikel haar naam.
Voortaan mochten ook mannen stemmen die een bepaald bedrag aan huur betaalden of een bepaald inkomen hadden
Alleen TL
Het Caoutchouc-artikel werd ingevoerd in:
1848
1887
1914
1918
Het Caoutchouc-artikel heeft als gevolg dat:
Iedereen mag stemmen
Alle mannen mogen stemmen
De kiesdrempel steeds lager wordt
Er rubber ingevoerd wordt vanuit Indie
Hoeveel procent van de mannen mocht in 1888 stemmen voor de Tweede Kamer?
10%
20%
25%
50%
Feminisme
Vrouwen die opkomen voor
de (gelijke) rechten van de vrouw
Eerste feministische golf
In Nederland: 1870-1920
Doel 1: Kiesrecht voor vrouwen
Doel II: Toelating tot universiteiten
Vereeniging voor
Vrouwenkiesrecht (VVVK)
Wilhelmina Drucker
Aletta Jacobs
Tegenstanders
'Onfatsoenlijk'
'De rol van de vrouw is binnenshuis'
'De vrouw is een moeder'
'Politiek is geen plek voor vrouwen'
Succes rond 1917
Rol vrouw in de Eerste Wereldoorlog (vrouwen hadden het werk van mannen in fabrieken overgenomen, mannen waren naar het front).
Rol van de vrouwen door het recht op onderwijs verbeterd
Maken:
1.3 blz 23 en 25
opdrachten 2,4,5. 7, 9,10 en 11
10
minute
00
second
Basis:
Maken
Leerboek 1.3
Opdracht:
1, 4,6,7 en 10
Bladzijde 23, 24 en 25
Invullen samenvatting blz 34
Maken oefenboek hf 1
Video
Vroeger en zo: Aletta strijdt voor vrouwen
Politieke tegenstellingen
De socialisten willen algemeen kiesrecht, de liberalen en de confessionelen niet.
De confessionelen willen geld voor bijzonder onderwijs, de liberalen en de socialisten niet.
De confessionelen en socialisten besluiten op elkaars voorstellen te gaan stemmen, waardoor er toch een meerderheid ontstaat.
Hierdoor worden de liberalen buiten spel gezet
'Sinterklaasfeest van 1917'
Pacificatie
1917
Pacificatie betekent letterlijk: vredestichting
Er werd tussen de partijen politieke vrede gesloten door een oplossing te vinden voor een aantal politieke problemen
Belangrijkste gevolgen van de Pacificatie (1)
Er komt een einde aan de Schoolstrijd: zowel Openbaar- als Bijzonder onderwijs krijgen nu geld van de overheid
Er komt Algemeen Kiesrecht voor mannen (vanaf 23 jaar)
Er komt kiesrecht voor vrouwen (1917: passief kiesrecht, 1919: actief kiesrecht)
Belangrijkste gevolgen van de Pacificatie (2)
Er komt een verandering van het kiesstelsel: het districtenstelsel wordt vervangen door evenredige vertegenwoordiging. Dit hebben we tegenwoordig nog steeds.
Einde van de politieke macht van de Liberalen: pas in 2010 komt er weer een Liberale minister-president, Mark Rutte
Verschil actief en passief
Passief kiesrecht is dat je gekozen mag worden
(in het parlement)
Actief kiesrecht is dat je zelf mag stemmen
(op iemand van een politieke partij).
Verhoudingen vóór en na de Pacificatie van 1917
Ga naar:
ks.prodemos.nl
https://kiesstelsels.prodemos.nl/host
Hoeveel stemmen heb je nodig voor 1 zetel?
Hoe werkt de evenredige vertegenwoordiging?
Alle uitgebrachte stemmen : 150 = kiesdeler
Alle op 1 partij uitgebrachte stemmen : door de kiesdeler =
aantal zetels dat een partij krijgt in de 2e Kamer
1500: 150 = 10
Partij A heeft 240.000 stemmen gekregen =
4 zetels in de 2e Kamer
Kiestelsel vanaf 1917:
Evenredige vertegenwoordiging:
stemmen worden landelijk opgeteld
10 % van de stemmen =
10 % van de zetels in de 2e Kamer
Hierdoor krijgen ook kleinere partijen een kans om in de 2e Kamer te komen.
Kiesstelsel tot 1917:
Districtenstelsel:
Nederland opgedeeld in (100) kiesdistricten ( gebieden)
Per district worden de stemmen geteld
'The winner takes all'
Uit ieder district komt (dus) één volksvertegenwoordiger
Maken
Opdracht 12 en 13
blz 27.
