onderwerp, deelonderwerp en hoofdgedachte
LEESVAARDIGHEID
(havo) THEMA 10
onderwerp, deelonderwerp en hoofdgedachte
LEESVAARDIGHEID
(havo) THEMA 10
WELKOM
Wat gaan we doen vandaag?
drie-minuten-toets
leerdoelenchecklist + theorieboekje uitdelen
uitleg theorie onderwerp + hoofdgedachte
oefenvragen middels deze LessonUp
LEERDOELEN
Na deze les kan ik...
...onderwerp en deelonderwerpen benoemen in een tekst.
...de kernzin van de alinea benoemen.
...de hoofdgedachte van een tekst benoemen.
We starten met :
leerdoelenchecklist + theorieboekje uitdelen
daarna maken we de drie-minuten-toets (alleen en in stilte!)
Dan gaan we nu door met :
uitleg theorie onderwerp + hoofdgedachte
HET ONDERWERP VAN DE TEKST
Het onderwerp is eigenlijk het antwoord op de vraag: waar gaat de HELE tekst over? Je vindt het antwoord op deze vraag vaak door de oriënterend en globaal te lezen. Het is vooral belangrijk om de inleiding goed te lezen. Dit is meestal de eerste alinea.
Let op! Het onderwerp is niet (per se) hetzelfde als de titel!
ONDERWERP en DEELONDERWERPEN
Elke alinea gaat ergens over. Waar de alinea over gaat noemen we het deelonderwerp. Je kunt het deelonderwerp van een alinea meestal bepalen door de kernzin van elke alinea te lezen. Soms hebben meerdere alinea’s één deelonderwerp. Een tussenkopje kan aangeven wat het deelonderwerp van een of meerdere alinea’s is. Tussenkopjes staan in de tekst en delen de tekst in kleinere stukjes. Ze zijn vaak dikker gedrukt dan de rest en maken het makkelijker om de tekst te lezen. Je kunt ze gebruiken als je zoekend moet lezen. Dankzij de tussenkopjes hoef je soms niet de hele tekst te lezen, maar weet je meteen welke stukjes tekst waarover gaan.
Een tekst kan gaan over olifanten en de deelonderwerpen die in die tekst voorkomen zijn dan bijvoorbeeld: voedsel, leefgebied, verschillende soorten, enz.
KERNZINNEN IN ALINEA'S
Elke alinea heeft een kernzin. De kernzin is meestal de eerste zin van de alinea. Heel soms is het de tweede of de laatste zin van de alinea. In de kernzin staat de belangrijkste informatie uit de alinea. Dit noem je hoofdzaken.
De rest van de alinea is dan bijvoorbeeld een uitleg, een toelichting, een voorbeeld of een citaat. Dit noem je bijzaken.
Bijzaken neem je nooit op in een samenvatting, tenzij hierom wordt gevraagd.
HOOFDGEDACHTE
Elke tekst heeft een onderwerp en een hoofdgedachte.
Op de toets moet je die uit de tekst kunnen halen. Het onderwerp van een tekst is waar de tekst globaal over gaat (in één of enkele woorden). Een hoofdgedachte wordt altijd in een zin beschreven en vat samen waar de tekst over gaat.
De hoofdgedachte is soms moeilijk uit de tekst te halen.
Bedenk eerst wat het onderwerp van de tekst is en bedenk daarna wat het belangrijkste is dat er over het onderwerp gezegd wordt. Vaak staat de hoofdgedachte in de inleiding of het slot van de tekst. Het is vaak een mening of een conclusie over het onderwerp.
Tips om de HOOFDGEDACHTE te vinden:
De vraag wordt als volgt gesteld: wat is de hoofdgedachte van de tekst? Maak voor jezelf de volgende vraag: wat is het belangrijkste wat de schrijver over het onderwerp wil vertellen?
Kijk goed naar de titel: als er sprake is van een informerende titel moet daar al een kern inzitten van waar de tekst over gaat.
Lees de eerste zinnen van de alinea’s. De eerste zin van een alinea geeft namelijk al veel informatie.
Lees het slot: daar staat vaak een conclusie of samenvatting.
Probeer de vraag eerst voor jezelf te beantwoorden zonder naar de meerkeuzeantwoorden te kijken. Als je voor jezelf een antwoord hebt geformuleerd, kijk je welk van de meerkeuzeantwoorden het dichtst bij jouw antwoord in de buurt komt.
En dan sluiten we af met :
de controlevragen!
Pak je laptop erbij!
Waar vind je vaak de kernzinnen in een alinea?
Eerste zin in een alinea
Tweede zin in een alinea
Laatste zin in een alinea
a,b en c is allemaal goed
Kernzinnen horen bij
de hoofdzaken van de tekst.
waar
niet waar
Kernzinnen bevatten:
Het belangrijkste wat er gezegd wordt over een deelonderwerp
Het belangrijkste uit de tekst
De middelste zin van elke alinea
Een leuke inleiding
De hoofdgedachte staat meestal...
aan het begin of einde van de tekst
in de titel of in het midden van de tekst
in het midden van de tekst
De hoofdgedachte is...
waar de tekst over gaat
wat in de titel staat
wat de schrijver over het onderwerp zegt
De hoofdgedachte is altijd...
een woord
een zin
een woord of een zin
Een tekst heeft...
altijd een hoofdgedachte
niet altijd een hoofdgedachte
nooit een hoofdgedachte
Het onderwerp van de tekst noem je...
altijd in de hoofdgedachte
soms in de hoofdgedachte
nooit in de hoofdgedachte
De hoofdgedachte...
kan een vraag zijn
is altijd een vraag
is nooit een vraag
Wat de schrijver aan de lezer over het onderwerp wil vertellen is...
de titel
de inhoud
de hoofdgedachte
Je moet de tekst helemaal lezen...
om de hoofdgedachte te vinden
om het onderwerp te vinden
om te weten waar het over gaat
De hoofdgedachte is hetzelfde als het onderwerp.
Waar
Niet waar
De hoofdgedachte van een tekst is één volledige zin, die het belangrijkste samenvat wat in de tekst over het onderwerp gezegd wordt. Staat de hoofdgedachte van een tekst altijd letterlijk in de tekst?
ja
nee
Onderwerp en hoofdgedachte: Wat is een deelonderwerp?
Samenvatting van een deel van de tekst
Een voorbeeld uit de inleiding
De laatste zin van een alinea
Onderwerp van een deel van de tekst
Geef aan of deze zin
een hoofdgedachte of onderwerp is:
De belasting op vliegtickets moet omhoog.
Hoofdgedachte
Onderwerp
Gaat het in onderstaande zin om een hoofdgedachte of een onderwerp?
Franse kazen en Duitse worsten
hoofdgedachte
onderwerp
Onderwerp en hoofdgedachte: Wat kan géén hoofdgedachte zijn?
Jongetje stoot beeld van 4.000 euro om en moet betalen.
Honden troosten kinderen na aanslag in VS.
Doden in China
Kangoeroe huppelt door weiland op Texel.
Gaat het in onderstaande zin om een hoofdgedachte of een onderwerp?
De nieuwste film van James Bond is de moeite waard.
hoofdgedachte
onderwerp
Wat is de hoofdgedachte van de tekst?
Wetenschappers in Schotland hebben iets onderzocht.
Er is iets bijzonders gebeurd op het Schotse eiland Skye.
Aan de Schotse kust zijn honderden pootafdrukken van dino's gevonden.
De pootafdrukken van dinosaurussen zijn 170 miljoen jaar oud.
Wat is de hoofdgedachte?
De hoofdgedachte = ?
Man vindt vogelspin in fruit, dit is vrij uniek.
Arnhemmer Bart van den Akker houdt van druiven.
Albert Heijn vindt de vondst van een vogelspin uitzonderlijk.
De vrouw van Bart van den Akker koopt druiven.