Barok 4V

• kunstgeschiedenis
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4

Barok

1600 - 1720

Kunst van de zeventiende eeuw

Ga naar lessonup.app en vul de code in

'Barocco' (Portugees)

= 'onregelmatig gevormde parel' 

Barok is onregelmatiger dan de symmetrische renaissancekunst

Drie opdrachtgevers voor Barok:

De kerk (het zuiden)
Lodewijk XVI

Rijke burgers (het noorden)

De kerk als opdrachtgever:
Contrareformatie

Het terugwinnen van de invloed die de kerk tijdens de reformatie (Renaissance) verloren had

De Katholieke kerk probeerde
 zieltjes terug te winnen
 met veel pracht en praal

Combinatie van:

- architectuur

- schilderkunst

- beeldhouwkunst 

San Carlo alle Quattro Fontane

Rome

Deze kerk is

1. Symmetrisch
2. Asymmetrisch

Deze kerk bestaat uit

1. Grillige vormen
2. Gestileerde vormen

Deze gevel van de kerk maakt een

1. Levendige, dynamische indruk
2. Doodse, statische indruk

Bernini, Extase van Theresia
Cornaro-kapel, Rome

'Het hart wordt dus gevormd door die marmeren non in een marmeren gewaad geflankeerd door een marmeren engel met een speer, van marmer. Ze rusten op een stenen wolk en worden beschenen door neerdalende koperen zonnestralen en, op zonnige dagen, door echte zonnestralen, afkomstig uit een aan het oog onttrokken venster – dat laatste gebeurt trouwens pas sinds kort weer: jarenlang was het venster bedekt met een dermate dikke laag duivenstront dat geen daglicht tot de kapel doordrong, goddelijk of anderszins.'
- Volkskrant

Typisch Barok:

- Alles uit marmer

- Het hele bouwwerk eromheen, overdadig

- De koperen stralen
- Wisselend licht/schaduw door de zonnestand
- Dynamisch
- Theatrale emotie

- Contrareformatie 

Sint-Pietersbasiliek

Baldakijn (hemeldak als afscherming van een altaar) boven het graf van Petrus. Door Bernini.

Luxe materialen, totaalkunstwerk. 

Kruisiging van Petrus, Caravaggio

Clair-obscur

Samen met de diagonalen in de 
compositie zorgt dit voor veel
drama en dynamiek.

Kruisiging van Petrus, Caravaggio

Verschillen?

Kruisiging van Petrus
15e eeuw

Wat voor verschillen in vormgeving zie je als je deze twee werken vergelijkt?

Ets als voorstudie voor een schilderij
van Peter Paul Rubens (Vlaanderen)

Peter Paul Rubens,
De Kruisafneming

Welke overeenkomsten in vormgeving zie je tussen Caravaggio en Rubens?

Judith onthoofdt Holofernes, Caravaggio, 1598

De scène stelt de heroïsche Judith centraal. Ze redt haar volk door de wrede Assyrische generaal Holofernes in zijn legertent dronken te voeren en hem dan koelbloedig het hoofd af te snijden. 

Barok in opdracht van Lodewijk XIV

V

Vorsten gebruikten de overdadige versieringen
 om hun rijkdom en grootsheid te benadrukken.
Het hof van Zonnekoning Lodewijk XIV, Versailles

Académie royal de peinture et de sculpture

Opgericht door Lodewijk XIV
Bepaalt de officiële schilder- en beeldhouwstijl
Lodewijk beslist wie wordt toegelaten
Wordt graag zelf afgebeeld

Versailles

Totaalkunstwerk

Architectuur, interieur, beeldhouwkunst, schilderkunst, textiel

Toegepaste kunst

-

In de interieurs kwam het allemaal samen. 

Barok in het noorden

De sobere variant van de Barok
de republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
Veel in opdracht van rijke burgers en regenten en schilders schilderen voor de 'vrije markt'

Genres in de schilderkunst

Historiestuk, genrestuk, stilleven, landschap, portret, schutterstuk

Schutterstuk

Landschap

Historiestuk

Stilleven

Vanitas stilleven

Genrestuk

Portret

Historiestuk

Klassieke oudheid

Renaissance

Barok

00:10

Welke zuilorde zag je?

1. Dorisch
2. Ionisch
3. Korintisch

00:35

Let vanaf nu goed op Barokke kenmerken. Zoek er drie.

Barokke kenmerken

QUIZ-TIME!

Welke bewering is waar?

1. Tijdens de Barok grepen kunstenaars terug naar de klassieke vormgeving.
2. De kunstenaars in de Barok houden zich aan de strakke regels van de Renaissance (bijvoorbeeld de perfectie verhoudingen)

Waar is de naam 'Barok' van afgeleid?

1. Het Portugees 'rokko bar', dat zoiets als rokkenjager betekent, vanwege het vele naakt in de schilderkunst.
2. Het is vernoemd naar de leidende kunstenaar achter deze stroming: de beeldhouwer Francesco Barokko
3. Oorspronkelijk was het een spottende benaming die verwees naar het Spaanse woord 'barocco', dat grillige parel betekent.

De kunst in de Barok kun je het best omschrijven als:

1. Simpel
2. Overdadig
3. Profaan

Typerend voor de Barok is het streven naar samensmelting van de architectuur, beeldhouwkunst en schilderkunst. Hoe bereikten ze dit?

De compositievorm die je hier ziet is typerend voor de Barok. Welke compositievorm overheerst?

1. Horizontaal
2. Diagonaal
3. Verticaal
4. Centraal

Wat is het effect van die diagonale compositie?

Ook het overdadige donker/licht-contrast is kenmerkend voor de Barok. Wat is hier de officiële term voor in de beeldende kunst?

BAROK, 1600 - 1720

Wat weet je nog? 

BAROK

Medusa
Monsterlijk, mythisch figuur
Verkracht door Poseidon Athene boos

Slangen als haar
Mensen verstenen als ze haar aankijken

Waarom is Bernini's Medusa typerend voor de Barok?

Hoe 'mooi' vind je de werken van Bernini op schaal van 0 - 100?

0100