Introductieles rechtsstaat en democratie

rechtsstaat en democratie

1 / 50
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolvmbo t, havoLeerjaar 4

In deze les zitten 50 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

rechtsstaat en democratie

Wat gaan we doen vandaag?


  • Leerdoelen

  • Opdracht activeren voorkennis

  • Herhalen Uitleg 1.1

  • differentiatie opdracht:

    Vrouwen in de geschiedenis - RD

  • Afsluiting

Leerdoelen

Aan het eind van deze les kan je:


  • uitleggen hoe waterschappen rechten kregen.

  • uitleggen hoe burgers vrijheidsrechten en politieke rechten kregen in de hoge en late middeleeuwen.


Uitleg opdracht: Kroontje op, kroontje af

Deze opdracht is een variant op Petje-op-petje-af. Alle leerlingen gaan staan met een kroontje op. Bij het beantwoorden van een vraag is de keuze: staan of zitten


Afvalrace: zitten bij een fout antwoord. 

Uiteindelijk is er één winnaar. 

Waarom?


  • Activeren van voorkennis

  • Leren over de plek van het koningshuis in onze parlementaire democratie

  • Bezig met contextualisering en logisch redeneren


In totaal 11 vragen

Vraag 1

Nederland is een koninkrijk sinds...


Kroontje op: 1815

Kroontje af: 1848

Antwoord vraag 1

Nederland is een koninkrijk sinds...


Kroontje op: 1815

Kroontje af: 1848

Vraag 2

Willem I was géén absolute vorst


Kroontje op: waar

Kroontje af: niet waar

Antwoord vraag 2

Willem I regeerde niet als een verlicht absoluut vorst


Kroontje op: waar

Kroontje af: niet waar

Vraag 3

Koning Willem II verandert in één nacht van:


Kroontje op: liberaal in conservatief

Kroontje af: conservatief in liberaal

Antwoord vraag 3

Koning Willem II verandert in één nacht van:


Kroontje op: liberaal in conservatief

Kroontje af: conservatief in liberaal

Vraag 4

Thorbecke wilde dat koning Willem II minder macht kreeg


Kroontje op: waar

Kroontje af: niet waar

Antwoord vraag 4

Thorbecke wilde dat koning Willem II minder macht kreeg


Kroontje op: waar

Kroontje af: niet waar

Antwoord vraag 5

Het algemeen kiesrecht werd ingevoerd in


Kroontje op: 1917

Kroontje af: 1919

Vraag 6

Nederland werd een partijendemocratie doordat het districtenstelsel werd ingevoerd in plaats van het stelsel van evenredige vertegenwoordiging.


Kroontje op: waar

Kroontje af: niet waar

Antwoord vraag 6

Nederland werd een partijendemocratie doordat het districtenstelsel werd ingevoerd in plaats van het stelsel van evenredige vertegenwoordiging.


Kroontje op: waar

Kroontje af: niet waar

Vraag 7

In de Tweede Wereldoorlog vertrok Koningin Wilhelmina naar Engeland


Kroontje op: waar

Kroontje af: niet waar

Antwoord vraag 7

In de Tweede Wereldoorlog vertrok Koningin Wilhelmina naar Engeland


Kroontje op: waar

Kroontje af: niet waar

Vraag 8

De ministeriële verantwoordelijkheid betekent dat


Kroontje op: de koning is onschendbaar, ministers zijn verantwoordelijk

Kroontje af: ministeries zijn verantwoordelijk voor de minister

Antwoord vraag 8

De ministeriële verantwoordelijkheid betekent dat


Kroontje op: de koning is onschendbaar, ministers zijn verantwoordelijk

Kroontje af: ministeries zijn verantwoordelijk voor de minister

Vraag 9

Mag de koning stemmen?


Kroontje op: nee

Kroontje af: ja

Antwoord vraag 9

Mag de koning stemmen?


Kroontje op: nee

Kroontje af: ja

Vraag 10

In de Eerste Kamer hangt het portret van Willem II


Kroontje op: waar

Kroontje af: niet waar

Antwoord vraag 10

In de Eerste Kamer hangt het portret van Willem II


Kroontje op: waar

Kroontje af: niet waar

Vraag 11

Deze spotprent geeft een positief beeld van 


Kroontje op: liberalisten

Kroontje af: socialisten

Bron: Arbeiders gaan stemmen. 


Onderschrift: 'Kameraden, zoo moet het gaan'

Vraag 11

Deze spotprent geeft een positief beeld van 


Kroontje op: liberalisten

Kroontje af: socialisten

Leerdoelen

Aan het eind van deze uitleg kan je:


  • uitleggen hoe waterschappen rechten kregen.

  • uitleggen hoe burgers vrijheidsrechten en politieke rechten kregen in de hoge en late middeleeuwen.


Maak aantekeningen: 1.1



Waterschappen






Zorgen nu voor voldoende en schoon water, onderhouden en versterken de dijken. 

Steden/Staten


  • Ontginnen gebieden ---> dijken/dammen/kanalen

  • Samenwerking nodig voor onderhoud

  • Sluizen nodig voor scheepvaart

  • Gevolgen overstroming groot, DUS:


  • Waterschap: toezicht en beheer

Steden/Staten

  • Vorming waterschappen werd gesteund door de graven van Holland. 

  • Steun: financieel gewin + 'eigen grond' 

  • Maar, je hebt onderdanen nodig voor de ontginning

Vrijheidsrechten en politieke rechten

  • Om te ontginnen en het water te beheersen waren er rechten nodig:


  • Vrijheidsrechten: eigendomsrechten van grond

  • Politieke rechten: inspraak bij waterbeheer.



Waterschap Rijnland 

Samenwerken voor een sluis in Haarlem. Graaf Willem II van Holland erkende een aantal rechten van het waterschap in een oorkonde (1255). 


Dijkgraaf: voorzitter van een waterschap

Heemraden: lid van een bestuur van een waterschap

Wat wordt bedoeld met het poldermodel?

Ontstaan poldermodel

Veel overleg nodig om het water te beheersen: iedereen moest het eens zijn, 


Nog steeds erg kenmerkend voor Nederland. 


Ondanks dit nog veel watersnoodrampen rond 1400.

Wat gebeurt er met rechten?

Stadsrechten

  • Vrijheidsrechten en politieke rechten aan steden gegeven

  • Recht op: zelfbesturing, rechtspraak, belasting innen en verdediging. 


Deze privileges werden vastgelegd in een keur (document ondertekend door de landsheer).

Waarom?

Maar... wie profiteren?

  • Rijke inwoners met burgerrechten, alleen zij hadden vrijheidsrechten 

  • Steden bestuurd door patriciërs (rijke, vooraanstaande families)


  • Stadsrechten kosten geld → vorsten rijker → vorming staten (ambtenaren/legers/rechters)

Bedreiging!

  • Door het ontstaan van staten komt er:

  • Staatsvorming + centralisatie → bedreiging vrijheidsrechten en politieke rechten.


Want: hoge rechters van de vorst konden tegen de rechtspraak van de steden ingaan en beroepslegers konden aanvallen...

De Staten en Staten-Generaal

Om alles te betalen, was er meer geld nodig. 

Soms dwongen vorsten steden voor hogere belastingen, maar vaak ging het in overleg. 


Voor deze onderhandeling werden Staten gevormd: vertegenwoordigers steden, adel en geestelijkheid. 

Kwamen samen in de Staten-Generaal: burgers indirect invloed.

Let op! 4 herhalingsvragen

Ter afsluiting en controle van de leerdoelen

Waarom was samenwerking nodig tussen waterschappen?

Wat verstaan we onder 'polderen'

A

Samen polders maken

B

Overleggen tot overeenstemming

C

Overleggen en het juiste doel bereiken

D

Politieke besluiten overleggen

Wat is een stadsrecht?

Welke mensen hebben vrijheidsrechten?

A

Ambachtslieden

B

Alle burgers met burgerrecht

C

De patriciërs

D

Mensen van adel

Leerdoelen

Aan het eind van deze les kan je:


  • je voorkennis inzetten in de komende periode.

  • uitleggen hoe waterschappen rechten kregen.

  • uitleggen hoe burgers vrijheidsrechten en politieke rechten kregen in de hoge en late middeleeuwen.


Tijd over?

Lezen H1.1: p. 8-9



Maken H1.1: 18-19



Succes!