rechtsstaat en democratie
rechtsstaat en democratie
Wat gaan we doen vandaag?
Leerdoelen
Opdracht activeren voorkennis
Herhalen Uitleg 1.1
differentiatie opdracht:
Vrouwen in de geschiedenis - RD
Afsluiting
Leerdoelen
Aan het eind van deze les kan je:
uitleggen hoe waterschappen rechten kregen.
uitleggen hoe burgers vrijheidsrechten en politieke rechten kregen in de hoge en late middeleeuwen.
Uitleg opdracht: Kroontje op, kroontje af
Deze opdracht is een variant op Petje-op-petje-af. Alle leerlingen gaan staan met een kroontje op. Bij het beantwoorden van een vraag is de keuze: staan of zitten
Afvalrace: zitten bij een fout antwoord.
Uiteindelijk is er één winnaar.
Waarom?
Activeren van voorkennis
Leren over de plek van het koningshuis in onze parlementaire democratie
Bezig met contextualisering en logisch redeneren
In totaal 11 vragen
Vraag 1
Nederland is een koninkrijk sinds...
Kroontje op: 1815
Kroontje af: 1848
Antwoord vraag 1
Nederland is een koninkrijk sinds...
Kroontje op: 1815
Kroontje af: 1848
Vraag 2
Willem I was géén absolute vorst
Kroontje op: waar
Kroontje af: niet waar
Antwoord vraag 2
Willem I regeerde niet als een verlicht absoluut vorst
Kroontje op: waar
Kroontje af: niet waar
Vraag 3
Koning Willem II verandert in één nacht van:
Kroontje op: liberaal in conservatief
Kroontje af: conservatief in liberaal
Antwoord vraag 3
Koning Willem II verandert in één nacht van:
Kroontje op: liberaal in conservatief
Kroontje af: conservatief in liberaal
Vraag 4
Thorbecke wilde dat koning Willem II minder macht kreeg
Kroontje op: waar
Kroontje af: niet waar
Antwoord vraag 4
Thorbecke wilde dat koning Willem II minder macht kreeg
Kroontje op: waar
Kroontje af: niet waar
Antwoord vraag 5
Het algemeen kiesrecht werd ingevoerd in
Kroontje op: 1917
Kroontje af: 1919
Vraag 6
Nederland werd een partijendemocratie doordat het districtenstelsel werd ingevoerd in plaats van het stelsel van evenredige vertegenwoordiging.
Kroontje op: waar
Kroontje af: niet waar
Antwoord vraag 6
Nederland werd een partijendemocratie doordat het districtenstelsel werd ingevoerd in plaats van het stelsel van evenredige vertegenwoordiging.
Kroontje op: waar
Kroontje af: niet waar
Vraag 7
In de Tweede Wereldoorlog vertrok Koningin Wilhelmina naar Engeland
Kroontje op: waar
Kroontje af: niet waar
Antwoord vraag 7
In de Tweede Wereldoorlog vertrok Koningin Wilhelmina naar Engeland
Kroontje op: waar
Kroontje af: niet waar
Vraag 8
De ministeriële verantwoordelijkheid betekent dat
Kroontje op: de koning is onschendbaar, ministers zijn verantwoordelijk
Kroontje af: ministeries zijn verantwoordelijk voor de minister
Antwoord vraag 8
De ministeriële verantwoordelijkheid betekent dat
Kroontje op: de koning is onschendbaar, ministers zijn verantwoordelijk
Kroontje af: ministeries zijn verantwoordelijk voor de minister
Vraag 9
Mag de koning stemmen?
Kroontje op: nee
Kroontje af: ja
Antwoord vraag 9
Mag de koning stemmen?
Kroontje op: nee
Kroontje af: ja
Vraag 10
In de Eerste Kamer hangt het portret van Willem II
Kroontje op: waar
Kroontje af: niet waar
Antwoord vraag 10
In de Eerste Kamer hangt het portret van Willem II
Kroontje op: waar
Kroontje af: niet waar
Vraag 11
Deze spotprent geeft een positief beeld van
Kroontje op: liberalisten
Kroontje af: socialisten
Bron: Arbeiders gaan stemmen.
Onderschrift: 'Kameraden, zoo moet het gaan'
Vraag 11
Deze spotprent geeft een positief beeld van
Kroontje op: liberalisten
Kroontje af: socialisten
Leerdoelen
Aan het eind van deze uitleg kan je:
uitleggen hoe waterschappen rechten kregen.
uitleggen hoe burgers vrijheidsrechten en politieke rechten kregen in de hoge en late middeleeuwen.
Maak aantekeningen: 1.1
Waterschappen
Zorgen nu voor voldoende en schoon water, onderhouden en versterken de dijken.
Steden/Staten
Ontginnen gebieden ---> dijken/dammen/kanalen
Samenwerking nodig voor onderhoud
Sluizen nodig voor scheepvaart
Gevolgen overstroming groot, DUS:
Waterschap: toezicht en beheer
Steden/Staten
Vorming waterschappen werd gesteund door de graven van Holland.
Steun: financieel gewin + 'eigen grond'
Maar, je hebt onderdanen nodig voor de ontginning
Vrijheidsrechten en politieke rechten
Om te ontginnen en het water te beheersen waren er rechten nodig:
Vrijheidsrechten: eigendomsrechten van grond
Politieke rechten: inspraak bij waterbeheer.
Waterschap Rijnland
Samenwerken voor een sluis in Haarlem. Graaf Willem II van Holland erkende een aantal rechten van het waterschap in een oorkonde (1255).
Dijkgraaf: voorzitter van een waterschap
Heemraden: lid van een bestuur van een waterschap
Wat wordt bedoeld met het poldermodel?
Ontstaan poldermodel
Veel overleg nodig om het water te beheersen: iedereen moest het eens zijn,
Nog steeds erg kenmerkend voor Nederland.
Ondanks dit nog veel watersnoodrampen rond 1400.
Wat gebeurt er met rechten?
Stadsrechten
Vrijheidsrechten en politieke rechten aan steden gegeven
Recht op: zelfbesturing, rechtspraak, belasting innen en verdediging.
Deze privileges werden vastgelegd in een keur (document ondertekend door de landsheer).
Waarom?
Maar... wie profiteren?
Rijke inwoners met burgerrechten, alleen zij hadden vrijheidsrechten
Steden bestuurd door patriciërs (rijke, vooraanstaande families)
Stadsrechten kosten geld → vorsten rijker → vorming staten (ambtenaren/legers/rechters)
Bedreiging!
Door het ontstaan van staten komt er:
Staatsvorming + centralisatie → bedreiging vrijheidsrechten en politieke rechten.
Want: hoge rechters van de vorst konden tegen de rechtspraak van de steden ingaan en beroepslegers konden aanvallen...
De Staten en Staten-Generaal
Om alles te betalen, was er meer geld nodig.
Soms dwongen vorsten steden voor hogere belastingen, maar vaak ging het in overleg.
Voor deze onderhandeling werden Staten gevormd: vertegenwoordigers steden, adel en geestelijkheid.
Kwamen samen in de Staten-Generaal: burgers indirect invloed.
Let op! 4 herhalingsvragen
Ter afsluiting en controle van de leerdoelen
Waarom was samenwerking nodig tussen waterschappen?
Wat verstaan we onder 'polderen'
Samen polders maken
Overleggen tot overeenstemming
Overleggen en het juiste doel bereiken
Politieke besluiten overleggen
Wat is een stadsrecht?
Welke mensen hebben vrijheidsrechten?
Ambachtslieden
Alle burgers met burgerrecht
De patriciërs
Mensen van adel
Leerdoelen
Aan het eind van deze les kan je:
je voorkennis inzetten in de komende periode.
uitleggen hoe waterschappen rechten kregen.
uitleggen hoe burgers vrijheidsrechten en politieke rechten kregen in de hoge en late middeleeuwen.
Tijd over?
Lezen H1.1: p. 8-9
Maken H1.1: 18-19
Succes!